Gwałtowny i nieoczekiwany wzrost kosztów emisji CO2 o 100 USD za tonę mógłby w krótkim okresie spowodować wzrost inflacji i spadek PKB o 1 proc. do 2 proc. w większości krajów OECD. Jak wynika z nowego badania przeprowadzonego przez Narodowy Instytut Badań Gospodarczych i Społecznych (NIESR) z Wielkiej Brytanii, wpływ ten byłby większy w gospodarkach intensywnie korzystających z węgla.

Według najstarszego niezależnego brytyjskiego instytutu badawczego, polityki dotyczące zmian klimatycznych, takie jak podatki węglowe i systemy handlu emisjami (ETS) stały się kluczowymi narzędziami do redukcji emisji gazów cieplarnianych (GHG) i ograniczenia globalnego wzrostu temperatury.

Wyniki testów warunków skrajnych przeprowadzonych przez Bank Anglii wykazały, że ceny emisji dwutlenku węgla mogą wzrosnąć z obecnych 60 USD do ponad 1000 USD za tonę do 2050 roku. Wzrost podatku węglowego o 100 USD za tonę byłby znaczącym szokiem dla światowej gospodarki, ale mieści się w granicach potencjalnych scenariuszy - czytamy w opracowaniu.

W raporcie podkreślono, że podwyżka ceny o 100 USD spowodowałaby wzrost ceny o ponad 300 proc. w stosunku do cen energii odnawialnej. Jednocześnie kraje, które nadal w dużym stopniu polegają na eksporcie paliw kopalnych, poniosłyby znaczące straty w potencjalnych przychodach z eksportu.

National Institute of Economic and Social Research wykorzystał National Institute Global Macroeconomic Model (NiGEM) do zilustrowania oczekiwanych skutków makroekonomicznych nagłego i równomiernego wzrostu ceny węgla.

Główne wnioski płynące z badania:

- Kraje, które nadal w dużym stopniu opierają się na eksporcie paliw kopalnych, odczują znaczną utratę potencjalnych przychodów z eksportu. Spowoduje to znaczne straty handlowe dla eksporterów paliw kopalnych, działając jako ograniczenie dla PKB, ponieważ spadek dochodów przekłada się na niższy poziom popytu krajowego.

- Działa to jak zacieśnienie fiskalne odpowiadające 1-2 procentom PKB w większości krajów OECD i znacznie więcej w krajach o bardziej intensywnym zużyciu węgla, takich jak Rosja, RPA i Indie. Jeżeli dochody zostaną skierowane z powrotem do gospodarki poprzez obniżenie podatków dochodowych, zrównoważy to niektóre z bezpośrednich skutków dla PKB.

- Cena emisji dwutlenku węgla w wysokości 100 USD zwiększyłaby czterokrotnie cenę węgla po opodatkowaniu w porównaniu z ceną energii odnawialnej. Ceny gazu i ropy wzrosłyby w porównaniu z cenami energii odnawialnej o 60-70 procent.

- Oczekuje się, że całkowite zapotrzebowanie na energię spadłoby o około 15 procent w stosunku do scenariusza bazowego, przy czym zapotrzebowanie na węgiel spadłoby o 35 procent, co stanowiłoby ponad połowę tego spadku.

Ogólnie rzecz biorąc, kraje o wyższej energochłonności produkcji oraz te, które zużywają stosunkowo więcej paliw wysokoemisyjnych, są bardziej narażone niż kraje, które w przeważającej mierze korzystają z gazu lub źródeł odnawialnych. Na przykład Rosja, która jest bardzo energochłonna, oraz Indie, które nadal w dużym stopniu opierają się na węglu, są szczególnie narażone na przemiany energetyczne i rosnące ceny emisji dwutlenku węgla.

Według Dawn Holland, współautorki raportu, strategie cenowe dotyczące emisji dwutlenku węgla zajmują ważne miejsce w agendzie światowych przywódców, czy to poprzez podatek węglowy, w ramach którego płaci się stałą cenę za tonę gazu cieplarnianego (GHG), czy też poprzez zasadę "cap and trade", która określa limit całkowitej ilości określonych gazów cieplarnianych, które mogą być emitowane.

Podkreśliła, że dobrze zaplanowana strategia ustalania cen emisji dwutlenku węgla, która jest sygnalizowana z wyprzedzeniem, okazałaby się mniej kosztowna.