Budowa tzw. małych reaktorów modułowych nie zastąpi konieczności inwestycji w OZE i wielkoskalową energetykę jądrową - wskazano w raporcie Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Eksperci zwrócili uwagę, że SMR-y mogą być wykorzystywane m.in. do produkcji ciepła systemowego w największych miastach.

Budowa tzw. małych reaktorów modułowych SMR (Small Modular Reactor) może być istotnym wsparciem transformacji energetycznej - podkreślono w raporcie Polskiego Instytutu Ekonomicznego "Perspektywy wykorzystania reaktorów SMR w polskiej transformacji energetycznej". Zauważono, że według zapowiedzi producentów do 2040 r. w Polsce ma stanąć nawet ponad 100 reaktorów SMR" - dodano.

W opinii cytowanych w publikacji ekspertów, budowa SMR-ów, choć może odegrać ważną rolę w procesie dekarbonizacji, nie zastąpi konieczności inwestycji w OZE i wielkoskalową energetykę jądrową. Jedną z najważniejszych ról małych reaktorów jądrowych, obok produkcji energii elektrycznej dla przemysłu, będzie ich wykorzystanie w produkcji ciepła systemowego w największych polskich aglomeracjach - oceniono. Według 50 proc. ankietowanych przez PIE ekspertów małe modułowe reaktory jądrowe będą używane w tym celu jeszcze przed 2040 r., a 77 proc. ekspertów jest zdania, że w dalszej przyszłości mogą one zaspokajać nawet powyżej 20 proc. zapotrzebowania na ciepło systemowe w dużych aglomeracjach miejskich.

Autorzy raportu zwrócili uwagę, że Polska pozostaje jednym z krajów UE o najbardziej rozwiniętym ciepłownictwie systemowym. "Do sieci ciepłowniczej przyłączonych jest ponad 40 proc. spośród 13,5 mln gospodarstw domowych" - wskazano. Dodano, że odpowiada ona także za ok. 25 proc. całości wytworzonego ciepła ogółem (wliczając przemysł). W raporcie zaznaczono, że w zainstalowanych 53,5 GW mocy w sieciach ciepłowniczych podstawowym paliwem pozostaje węgiel (71 proc. całości zużycia paliw, ok. 14,5 mln t rocznie).

W ocenie ekspertów jednym z miast, które mogłyby znacząco skorzystać na zastosowaniu SMR w dekarbonizacji ciepłownictwa jest Warszawa. "W 2020 r. zapotrzebowanie na ciepło systemowe w stolicy Polski wyniosło 8,9 TWh, z czego aż 90,7 proc. wytworzono w ciepłowniach z użyciem węgla kamiennego" - przypomniano. Według raportu w przyszłości zapotrzebowanie na ciepło może w Warszawie sięgnąć nawet powyżej 14 TWh. "Zainstalowanie w sieci 3 reaktorów o mocy 900 MWt (300 MWe) mogłoby w modelu kogeneracji zaspokoić nawet 81 proc. rocznego zapotrzebowania Warszawy na ciepło w 2040 r. jednocześnie zwiększając produkcję energii elektrycznej w miesiącach, gdy zapotrzebowanie na ciepło spada" - stwierdzono.

Adam Juszczak z PIE, cytowany w opublikowanym w środę raporcie zwrócił uwagę, że wykorzystanie reaktorów SMR do produkcji ciepła systemowego w Polsce będzie według większości ekspertów niezwykle istotne dla transformacji energetycznej. Wynika to, jak wyjaśnił, z potrzeby dekarbonizacji ciepłownictwa, które w większości jest dziś oparte na spalaniu węgla. "Jednocześnie konkurencja w postaci alternatywnych technologii jest tu dużo mniejsza niż w obszarze produkcji energii elektrycznej. To powoduje, że wykorzystanie małych reaktorów jądrowych do produkcji ciepła zarówno na potrzeby komunalne, jak i przemysłowe może być ich najważniejszym zastosowaniem" – ocenił.

Odnosząc się do barier, które mogą utrudnić instalację SMR-ów eksperci najczęściej wskazywali na wczesną fazę rozwoju tej technologii. "Obecnie zaawansowane projekty pilotażowe istnieją jedynie w Chinach i Rosji" - zaznaczyli. Przesuwane terminy uruchomienia pierwszych reaktorów SMR przekładają się "na rosnący koszt mocy zainstalowanej, co może powodować spadek atrakcyjności takiej inwestycji w porównaniu do innych rozwiązań" - ocenili. Wśród innych barier rozwoju SMR w Polsce wymienili też długi proces uzyskiwania zgód i pozwoleń na budowę reaktorów, braki kadrowe i wysoki koszt jednostkowy inwestycji.

Jeśli SMR-y mają być produkowane seryjnie, konieczne jest wypracowanie wspólnych międzynarodowych wymogów, m.in. w dziedzinie procesu licencjonowania i oceny technologii - ocenił Adam Juszczak. Według niego w międzyczasie niezbędne jest jak najszybsze rozpoczęcie procesu wyboru lokalizacji pierwszych reaktorów i rozpoczęcie postępowania w sprawie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych. "Konieczne mogą okazać się także dofinansowania lub gwarancje państwowe obejmujące część kosztów reaktorów SMR" - wskazał.

W raporcie przywołano dane, z których wynika, że poparcie społeczne dla wykorzystania najnowszych technologii jądrowych do produkcji energii elektrycznej wynosi w Polsce 84 proc., "co jest najwyższym wynikiem spośród krajów biorących udział w ankiecie". To wynik wyższy o 15 pkt. proc. niż we Francji i Szwecji (69 proc. poparcia) i o 23 pkt. proc. wyższy niż w USA.

autorka: Magdalena Jarco
maja/ drag/

Fot. Depositphotos