Raport „European State of the Climate 2023” stwierdza, że 2023 rok stanowił najcieplejszy rok w historii Europy. Co więcej, wraz ze wzrostem temperatury, znaczna część kontynentu doświadczyła mniejszej niż dotychczas liczby dni ze śniegiem.

• Ubiegły rok z temperaturą 1°C powyżej średniej i 2,6°C powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej stanowił najcieplejszy rok w historii Europy

• Około 1,6 mln osób zostało dotkniętych przez powodzie w Europie w 2023 roku

• Znaczna część Europy doświadczyła mniejszej liczby dni ze śniegiem niż dotychczas

• Śnieg ma daleko idące skutki dla ludzi ze względu na jego znaczenie dla globalnej żywności, wody, zagrożeń w podróży, ryzyka lawinowego oraz projektowania infrastruktury

Raport „European State of the Climate” (ESOTC) to coroczny raport publikowany Copernicus Climate Change Service (C3S), wdrażany przez Europejskie Centrum Prognoz Średnioterminowych (ECMWF) w imieniu Komisji Europejskiej. Tegoroczne edycja raportu stanowi siódmy z serii corocznych raportów, publikowanych w kwietniu każdego roku.

Celem raportu jest analiza zdarzeń klimatycznych oraz związanych z nimi zmian do jakich doszło w 2023 roku, jak również aktualizacja długoterminowych trendów klimatycznych.

Celeste Saulo, Sekretarz Generalny Światowej Organizacji Meteorologicznej (World Meteorological Organization – WMO), komentuje raport: „Kryzys klimatyczny jest największym wyzwaniem naszego pokolenia. Koszt działań na rzecz klimatu może wydawać się wysoki, ale koszt bezczynności jest znacznie wyższy. Jak pokazuje niniejszy raport, musimy wykorzystać naukę, aby zapewnić rozwiązania dla dobra społeczeństwa”.

Jest gorąco. Rok 2023 był najcieplejszym rokiem w historii

Z temperaturą 1°C powyżej średniej i 2,6°C powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej, Europa (WMO RA VI) odnotowała najcieplejszy rok w historii. Wszystkie trzy najcieplejsze lata w historii Europy miały miejsce od 2020 roku, zaś dziesięć najcieplejszych od 2007 roku.

Dla większości kontynentu europejskiego ubiegły rok był jednym z 10 najcieplejszych lat w historii. Znaczna część Europy Południowo-Wschodniej oraz Europy Zachodniej i Środkowej odnotowała najcieplejszy rok w historii pomiarów. Temperatury w Europie były powyżej średniej przez 11 miesięcy w roku, zaś wrzesień był najcieplejszy w historii.

Prawie cały region odnotował ponadprzeciętne temperatury w całym roku, z wyjątkiem Skandynawii, Islandii i Grenlandii Południowo-Wschodniej. Najbardziej ponadprzeciętne temperatury wystąpiły w europejskiej części Arktyki.

Jesień była drugą najcieplejszą w historii regionu; wrzesień był wyjątkowo ciepły w dużej części Europy kontynentalnej, podczas gdy w listopadzie odnotowano temperatury do 6°C powyżej średniej we wschodnich częściach regionu.

Więcej opadów, więcej powodzi

W 2023 roku na kontynencie europejskim wilgotność była o 7 proc. wyższa niż średnia. W zależności od interpretowanych danych, był to – najbardziej lub trzeci najbardziej – wilgotny rok w historii pomiarów.

Na powyższym wykresie wskazano roczne anomalie opadów (w proc.) w Europie w 2023 roku. w stosunku do średniej z lat 1991-2020. Obszary zamaskowane kolorem jasnoszarym oznaczają, że średnia dla okresu referencyjnego jest mniejsza lub równa 0,1 mm/dzień.

W krajach na zachód od Morza Czarnego i na południu Półwyspu Iberyjskiego było bardziej sucho niż przeciętnie, gdyż suche warunki występowały od lutego do kwietnia.

Obszar między Europą Zachodnią a Ukrainą był wilgotniejszy niż średnia od października do grudnia.

Około 1,6 mln osób zostało dotkniętych przez powodzie w Europie w 2023 roku.

Dla przykładu, w maju we Włoszech powodzie objęły obszar około 540 km2. Około 36 tys. osób zostało przesiedlonych, zaś powodzie zakończyły się śmiertelnym bilansem 15 ofiar. W sierpniu powódź dotknęła 2/3 Słowenii, gdzie ucierpiało około 1,5 mln osób, z czego 8000 osób ewakuowano, a sześć osób poniosło śmierć.

Zima bez bałwana. Mniej śniegu w Europie

Śnieg odgrywa ważną rolę w klimacie, a zmiany w pokrywie śnieżnej mogą wpływać na inne aspekty środowiskowo-klimatyczne, takie jak lodowce, przepływ rzek, powodzie i susze. Jak stwierdza amerykańskie National Snow and Ice Data Center (NSIDC), prócz pogody i klimatu, śnieg ma daleko idące skutki dla ludzi ze względu na jego znaczenie dla globalnej żywności, wody, zagrożeń w podróży, ryzyka lawinowego oraz projektowania infrastruktury.

W 2023 roku znaczna część Europy doświadczyła mniejszej liczby dni ze śniegiem niż średnia.

Poza kilkoma wyjątkami, w Europie liczba dni z opadami śniegu była znacznie poniżej średniej, ze śniegiem w okresie zimowym i zbliżoną do średniej lub poniżej średniej liczbą dni w okresie wiosennym.

Sytuacja opadów śniegu w trakcie ubiegłorocznej zimy została szczegółowo pokazana na wykresie:

Anomalie liczby dni z opadami śniegu zimą 2023 roku w stosunku do średniej z okresu odniesienia 1991-2020. Odcienie szarości oznaczają więcej dni z opadami śniegu niż średnia; odcienie zieleni oznaczają mniej dni z opadami śniegu niż średnia. Lokalizacje z liczbą dni z opadami śniegu zbliżoną do średniej (w granicach +/- pięciu dni) nie zostały pokazane. Prezentowany wykres obejmuje okres od grudnia 2022 roku do lutego 2023 roku.

Zdjęcie główne: Depositphotos