Wiosna to czas odnowy nie tylko dla natury, ale również dla gospodarstw domowych. W trakcie wiosennych porządków wiele osób natyka się na niechciane ładowarki, wysłużone smartfony i niedziałające sprzęty AGD. Zamiast wyrzucać je do śmietnika, warto pozwolić im na drugie życie. Odpowiednie postępowanie z elektroodpadami może bowiem przyczynić się do ochrony środowiska oraz zaoszczędzenia cennych zasobów.

Według raportu Global Transboundary E-waste Flows Monitor 2022  globalna produkcja elektrośmieci wynosi blisko 54 mln ton, z czego tylko 17 proc. jest poddawane recyklingowi. Na każdego mieszkańca planety przypada około 7 kg tego typu odpadów. Dlatego zbliżające się wiosenne porządki to idealna okazja do przeglądu elektronicznych i elektrycznych staroci, które bardzo często są odkładane w piwnicach i na strychach.

Co robić, a czego unikać?

Elektrośmieci nie należy wyrzucać do zwykłego śmietnika. To nie tylko szkodzi środowisku, ale również marnuje surowce, które mogłyby zostać poddane procesowi odzysku i ponownie użyte. Takie urządzenia zawierają m.in.  złoto, srebro i miedź, które można przywrócić do przemysłowego obiegu. Wyliczenia firmy GoRepair pokazują, że w przeciętnym smartfonie znajduje się m.in. 8,75 g miedzi, 8,31 g kobaltu oraz 0,25 g srebra . Jest tam również złoto – 0,024 g, co oznacza, że gram złotego kruszcu można uzyskać z 45 urządzeń. Średnia wartość wszystkich pierwiastków zawartych w jednym aparacie wynosi aż 8 zł. Jednak elektrośmieci zawierają także niebezpieczne substancje szkodzące zdrowiu i środowisku. Nie należy dlatego samodzielnie demontować starych urządzeń, gdyż może to prowadzić do uwolnienia toksycznych substancji. Co zatem robić? Warto zacząć od prostych nawyków, m.in. oddawania baterii do specjalnie wyznaczonych punktów zbiórki. Warto pamiętać, że duże sklepy z elektroniką oraz gminy również przyjmują stary sprzęt w wyznaczonych punktach. Także firmy, takie jak Grupa Elemental, ustawiają specjalne, bezpieczne pojemniki przeznaczone do selektywnej zbiórki elektroodpadów.

„Pojemniki na elektroodpady są kluczowym elementem infrastruktury do segregacji i recyklingu odpadów elektronicznych. W 2023 roku zrealizowaliśmy pilotażowy program montażu kilkunastu takich kontenerów na terenie Grodziska Mazowieckiego i okolic. Pojemniki są kolorowe i łatwo dostępne dla mieszkańców, co ma zachęcać lokalną społeczność do postawy prośrodowiskowej i segregowania odpadów. Chcemy w ten sposób pokazać, że w wielu polskich gminach znajdują się miejsca, do których można zanieść zalegający w domach sprzęt znaleziony podczas wiosennych porządków” – mówi Piotr Żukowski, dyrektor zakładu Terra Recycling z Grupy Elemental w Grodzisku Mazowieckim.

Innowacje w przetwarzaniu elektrośmieci

Ilość elektroodpadów stale przyrasta, co wynika z szybkiego tempa postępu technologicznego i coraz krótszego cyklu życia elektronicznych urządzeń. Nowoczesne technologie, takie jak recykling, automatyzacja procesów segregacji, śledzenie cyfrowe czy też innowacyjne metody odzysku surowców, odgrywają kluczową rolę w radzeniu sobie z tym wyzwaniem. Obróbka mechaniczna elektrośmieci pozwala na sortowanie i rozdrabnianie urządzeń na użyteczne materiały. Natomiast metody hydrometalurgiczne i elektrometalurgia to procesy, które izolują cenne metale do ponownego wykorzystania. W Zawierciu Grupa Elemental finalizuje budowę jednego z najnowocześniejszych w Europie zakładów odzyskiwania cennych surowców z odpadów elektronicznych.

„Elemental dostarcza odbiorcom pozyskane metale szlachetne z grupy platynowców, m.in. platynę, pallad, rod, a także złoto i srebro. Zajmuje się recyklingiem zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, katalizatorów samochodowych oraz baterii litowo-jonowych. Dodatkowo działalność firmy obejmuje recykling metali nieżelaznych (tzw. urban mining) poprzez pozyskanie odpadów zawierających metale nieżelazne i metale szlachetne od podmiotów prowadzących zbiórkę na całym świecie. Stosujemy nowoczesne technologie, aby maksymalnie wykorzystać potencjał odzyskiwania surowców i docelowo minimalizować negatywny wpływ na środowisko” – dodaje Piotr Żukowski.

Trendy w Unii Europejskiej

UE stawia na gospodarkę o obiegu zamkniętym (ang. circular economy), w której odpady stają się surowcami. Dyrektywy unijne promują ekodesign, czyli projektowanie urządzeń łatwych w naprawie i recyklingu. Kraje członkowskie są także zobowiązane do osiągnięcia wysokich poziomów zbiórki i przetwarzania elektrośmieci.  Jak pokazuje raport “Gospodarka elektroodpadami. Wyzwania na lata 2019–2023” , UE mogłaby oszczędzić około 630 miliardów dolarów netto każdego roku, tj. około 3 proc. PKB. Stąd też przejście na regeneracyjny system gospodarczy jest jednym z najwyższych priorytetów Wspólnoty Europejskiej.

„Identyfikowanie problemów środowiskowych oraz opracowywanie rozwiązań mających na celu zachowanie różnorodności życia na Ziemi to kluczowe dziś zadanie w nowoczesnym przemyśle. To kwestia, która stawia na agendzie ochronę ekosystemów, zrównoważone wykorzystanie zasobów naturalnych oraz ograniczenie negatywnego wpływu działalności człowieka na środowisko. Poprzez promowanie zasad gospodarki obiegu zamkniętego Elemental Holding wspiera ideę zrównoważonego rozwoju, redukując emisję CO2 i minimalizując szereg innych negatywnych skutków dla środowiska. Firma wpływa tym samym na rozwój racjonalnego gospodarowania zasobami naturalnymi, w szczególności metalami, ale także zasobami paliw i energii” - podkreśla Piotr Żukowski.