Na starcie systemu kaucyjnego, czyli od 1 stycznia 2025 r. w Polsce może działać 16-17 tys. recyklomatów; w kolejnych latach będzie ich więcej - przewiduje firma Tomra. W Polsce może powstać 37 tys. punktów zbiórki opakowań po napojach (manualnej i automatycznej) - wynika z wyliczeń przedsiębiorstwa.

W Polsce system kaucyjny zacznie funkcjonować od 1 stycznia 2025 r.

Konrad Robak z polskiego oddziału Tomra Collection podkreślił podczas wtorkowej konferencji, że istotne będzie przygotowanie się do systemu kaucyjnego tak przez placówki handlowe, producentów, recyklerów, jak i konsumentów.

Robak zauważył, że konsumenci oczekują, że system kaucyjny będzie wygodny i pozwoli w prostej formie oddawać opakowania (butelki plastikowe i szklane oraz metalowe puszki). Zgodnie z przepisami ustawy i zapowiedziami resortu klimatu i środowiska, system kaucyjny w Polsce będzie bezparagonowy, tzn. nie trzeba będzie przedstawić dowodu zakupu, aby móc zwrócić w sklepie puste opakowanie po napoju.

Przedstawiciel firmy Tomra przywołał wyniki badań, jakie zostały przeprowadzone w europejskich państwach gdzie funkcjonują systemy kaucyjne. Zgodnie z nimi 87 proc. konsumentów robi zakupy w sklepach gdzie mogą zwrócić zużyte opakowania po napojach. Badania wykazały ponadto, że 66 proc. respondentów opowiedziało się za rozszerzeniem sytemu o kolejny rodzaj opakowania, a 36 proc. stwierdziło, że chciałoby otrzymać zwrot kaucji na kartę lojalnościową lub aplikację. Ponadto 93 proc. osób zwracało co najmniej 90 proc. objętych kaucją opakowań.

W trakcie konferencji przywołano przykład jednego z najmłodszych w Europie systemów kaucyjnych, który działa na Słowacji (ruszył w 2022 r.). Co miesiąc do systemu w tym kraju włącza się ok. 10 sklepów, w tym małe placówki handlowe. Na ponad 3 tys. punktów zbiórki, więcej niż 2 tys. wykorzystuje automaty. Zgodnie z przedstawionymi informacjami, w 2022 roku na Słowacji zebrano 820 mln opakowań; w 2023 r. jest to już 830 mln.

Konrad Robak przekazał, że zgodnie z przewidywaniami, w Polsce w ramach systemu kaucyjnego powinno funkcjonować 37 tys. punktów (manualnych oraz automatycznych), w których konsumenci będą mogli zwrócić zużyte opakowania. Dodał, że szacunki pokazują, że na starcie systemu kaucyjnego w Polsce powinno być 16-17 tys. automatów, choć ta liczba będzie rosła wraz z popularnością systemu.

Wiceprezes ds. public affairs dla Europy Północno-Wschodniej w Tomra Anna Sapota zwróciła uwagę, że o dobrze zaprojektowanym, dojrzałym systemie kaucyjnym świadczą liczby związane z poziomem zbiórki opakowań. Wskazała, że Niemcy chwalą się zbiórką na poziomie 98 proc., a Norwegia na poziomie 92 proc.

Przywołała też przykład Litwy, gdzie przed wprowadzeniem systemu kaucyjnego poziom zbiórki butelek PET w 2015 r. wynosił 34 proc. Po wprowadzeniu sytemu, rok 2016 zamknął się już na poziomie zbiórki sięgającej 74 proc., a na koniec drugiego roku działania systemu - było to już 92 proc.

Ustawa wdrażająca do polski unijną dyrektywę single use plastic (SUP) mającą na celu ograniczenie stosowania jednorazowego plastiku i wycofania niektórych produktów wykonanych z tworzyw sztucznych ze sprzedaży ustala m.in. roczne poziomy selektywnej zbiórki jednorazowych butelek plastikowych, jakie będą musieli osiągnąć producenci wprowadzający na rynek napoje w takich opakowaniach. Od 2025 r. będzie to 77 proc., a od 2029 r. - 90 proc.

System kaucyjny, który ma zacząć działać od 2025 roku przewiduje, że do jednorazowych butelek z plastiku o pojemności do 3 litrów, szklanych butelek wielorazowego użytku do 1,5 litra oraz metalowych puszek o pojemności do 1 litra doliczona zostanie kaucja i wyniesie ona 50 gr. Kaucja będzie zwracana przy zwrocie opakowań w sklepie.

Duże sklepy, o powierzchni powyżej 200 metrów kwadratowych, będą musiały odbierać puste opakowania, natomiast te o mniejszej powierzchni, będą mogły przystąpić do systemu dobrowolnie. Nieodebrana kaucja zostanie przeznaczona na finansowanie systemu kaucyjnego.

Grupa Tomra dostarcza m.in. rozwiązania technologiczne dla branży recyklingu. Zajmuje się także projektowaniem, produkcją oraz sprzedażą maszyn umożliwiających zwrot zużytych opakowań po napojach. 

autor: Michał Boroń

mick/ amac/

Fot. Depositphotos