Od 1 października wszedł w życie okres przejściowy CBAM – mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji dwutlenku węgla, stanowiący nowy element unijnej polityki klimatycznej. CBAM będzie miał długofalowe konsekwencje dla sektorów wysokoemisyjnych, a co za tym idzie, dla konsumentów. 

CBAM ma pomóc uniknąć sytuacji, w której unijne starania na rzecz redukcji emisji dwutlenku węgla będą omijane poprzez przeniesienie wysokoemisyjnej produkcji do krajów spoza UE.

Efektem funkcjonowania CBAM ma być rekonfiguracja dotychczasowych transgranicznych przepływów handlowych. W dłuższej perspektywie, wprowadzony mechanizm ma wywierać presję na gospodarki wysokoemisyjne, aby ograniczyły swoje emisje.  

W okresie przejściowym funkcjonowania mechanizmu, CBAM będzie miał zastosowanie do importu niektórych towarów, których produkcja jest wysokoemisyjna i najbardziej narażona na ryzyko ucieczki emisji dwutlenku węgla (carbon leakage): cementu, żelaza i stali, aluminium, nawozów, energii elektrycznej i wodoru. Celem okresu przejściowego jest zebranie przydatnych informacji na temat emisji i ich raportowania w celu udoskonalenia metodologii w późniejszych etapach funkcjonowania mechanizmu.

Jak to ma wyglądać w praktyce? Eksporterzy do UE będą płacić opłaty w oparciu o emisje produktów, które sprzedają, z rabatem za wszelkie ceny emisji dwutlenku węgla, które zostały już zapłacone w kraju pochodzenia. Eksporterzy będą musieli zacząć zgłaszać emisje związane z ich produktami lub grozić im będą grzywny. Konsekwencją takie stanu rzeczy jest zwiększenie obciążeń sektorów wysokoemisyjnych poprzez kumulację opłat za emisję dwutlenku węgla.  Taka sytuacja powinna – przynajmniej w teorii – zachęcić do inwestycji w technologie ograniczające emisję dwutlenku węgla w krajach eksportujących, ponieważ producenci niskoemisyjni dostrzegają możliwości uzyskania wyższych marż na rynku UE.

A co to oznacza dla przeciętnego Kowalskiego? Wyższe koszty produktów. Konieczność podołania wymogom CBAM (a domyślnie, troską o środowisko) skutkować będzie przeprowadzeniem kosztownych modernizacji w zakładach produkcyjnych, za które my wszyscy zapłacimy.

Tomasz Burdzik

Fot. Depositphotos