Wraz z transformacją energetyczną, dekarbonizacja sektora energetycznego staję się naglącą kwestią w obliczu ambitnych celów klimatycznych. W tym kontekście przyszłość gazu ziemnego nie jest jasno określona ze względu na odmienne zdania co do jego dalszej roli.

• Gaz ziemny odpowiada za 25 proc. globalnej produkcji energii elektrycznej, emitując o połowę mniej gazów cieplarnianych niż węgiel 

• Zdaniem Wood Mackenzie, popyt na gaz ziemny będzie stabilny przez co najmniej kolejne dwie dekady

• Zdania na temat przyszłości gazu w transformacji gazu są różne, znajdując zarówno zwolenników jak również sceptyków co do roli surowca w przyszłości

Na przestrzeni ostatnich lat, odnawialne źródła energii (OZE) szczycą się kolejnymi rekordami oddawanych mocy oraz nowymi instalacjami, będącymi pochodną polityk klimatycznych mających na celu realizację transformacji energetycznej. 

Jednym z jej elementów jest dekarbonizacja sektora energetycznego, który w znacznej mierze opiera się na paliwach kopalnych, w tym na gazie ziemnym.

Mając na uwadze ambitne cele dekarbonizacji sektora energetycznego, warto pochylić się nad rolą gazu ziemnego w transformacji energetycznej, a w szczególności, jego dalszej przyszłości w oparciu o wnioski pochodzące z różnych perspektyw.

Dlaczego gaz ziemny jest ważny surowcem energetycznym?

Jak stwierdza Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA), gaz ziemny odpowiada za około 25 proc. globalnej produkcji energii elektrycznej. Jest łatwy do przechowywania i może być dostarczany rurociągami lub skraplany i wysyłany statkami. Co więcej, gaz jest wygodnym sposobem reagowania zarówno na sezonowe, jak i krótkoterminowe wahania popytu.

Gaz ziemny, który emituje mniej dwutlenku węgla niż większość innych paliw kopalnych, ma ograniczoną rolę jako paliwo przejściowe z węgla na odnawialne źródła energii. Ponadto wytwarzanie energii z gazu ziemnego może być nadal potrzebne jako wsparcie dla zmiennej energii wiatrowej i słonecznej.

Gaz ziemny emituje o połowę mniej gazów cieplarnianych niż węgiel w procesie wytwarzania energii elektrycznej, zaś zastępując węgiel, może przyczynić się do znacznej redukcji emisji – zauważa francuski koncern energetyczny TotalEnergies.

Zdania na temat przyszłości gazu ziemnego są podzielone

Zdania na temat przyszłości gazu ziemnego w transformacji energetycznej są różne, znajdując zarówno zwolenników, jak również sceptyków co do roli surowca w przyszłości.

Phillip Cornell w analizie „Natural gas and the energy transition: Security, equity, and achieving net zero” wydanej przez Atlantic Council dostrzega malejący potencjał gazu jako surowca energetycznego, oczekując intensywniejszych działań na rzecz wdrażania OZE.

Tempo transformacji energetycznej nie zależy wyłącznie od polityki i kosztów. Czynniki takie jak infrastruktura, percepcja społeczna i dostępność finansowania również odgrywają rolę. Aby utrzymać przystępność cenową i bezpieczeństwo energetyczne przy jednoczesnej dekarbonizacji, alternatywy odnawialne muszą zostać szybko zwiększone, zanim dostawy gazu zostaną ograniczone – zauważa Cornell.

Zgoła odmienną perspektywę na rolę wskazuje Michael Stoppard w analizie „The role of gas in the energy transition” opublikowanej na łamach S&P Global.

Jak zauważa Stoppard, sprostanie wyzwaniom związanym ze zmianami klimatu staje się coraz pilniejsze. Gaz ziemny może wnieść znaczący pozytywny wkład, wykorzystując istniejącą infrastrukturę energetyczną i istniejący skalowalny łańcuch dostaw. To właśnie gaz ziemny może pomóc w osiągnięciu szybkiej dekarbonizacji poprzez przyspieszenie wycofywania węgla dzięki sprawdzonej alternatywnej technologii.

Stoppard dostrzega znaczącą rolę gazu jako czynnika uzupełniającego odnawialne źródła energii. Energia odnawialna ma kluczowe znaczenie dla transformacji energetycznej, zaś z racji tego, że są one zmienne, wymagają wsparcia, które może dać gaz ziemny. Najprawdopodobniej konieczne będzie wytwarzanie energii cieplnej, aby pomóc energii odnawialnej w zarządzaniu potrzebami magazynowania przez długi czas – stwierdza Stoppard. Obecny horyzont planowania, który określi infrastrukturę energetyczną na nadchodzącą dekadę, zawiera niewiele alternatyw, zaś energia gazowa jawi się jak główne rozwiązanie. 

Mimo transformacji energetycznej, gaz ziemny pozostaje istotnym surowcem

W scenariuszu zerowej emisji netto „Net Zero Roadmap: A Global Pathway to Keep the 1.5 °C Goal in Reach” Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) szacuje, że popyt na gaz spadnie do 3400 mld m3 w 2030 roku i do 920 mld m3 w 2050 roku.

Global Energy Monitor w listopadzie 2023 roku opublikował raport “Global gas pipeline expansion: Nearly US$200 billion under construction, with Asia building over 80%” poświęcony bieżącej sytuacji globalnego sektora gazociągowego oraz perspektywom dalszego rozwoju. Jak czytamy w raporcie, na świecie w trakcie realizacji znajdowały się instalacje gazociągowe o łącznej wartości 723 mld dolarów, co stanowiło 18 proc. wzrostu r/r.

Wood Mackenzie opublikował raport „Global gas in the 2050 net zero world”, który poświęcony jest globalnemu rynkowi gazu. Zdaniem Wood Mackenzie, popyt na gaz będzie stabilny przez co najmniej kolejne dwie dekady. Mimo zapatrywań politycznych decydentów, przywoływany raport przewiduje, że emisje będą nadal rosły do końca lat 2020-tych, a globalne ocieplenie osiągnie 2,5℃ (lub więcej) do końca stulecia, znacznie przekraczając cele porozumienia paryskiego. 

„Nawet w przypadku wiarygodnego scenariusza zerowej emisji netto, popyt na gaz prawdopodobnie utrzyma się, zarówno ze względów technicznych, jak i w celu wytworzenia niskoemisyjnych paliw, takich jak niebieski wodór. W perspektywie średnioterminowej gaz ziemny może być częścią rozwiązania, w którym zrównoważony rozwój gospodarczy jest następstwem (lub warunkiem wstępnym) działań na rzecz klimatu” – stwierdza przywoływany już wcześniej Phillip Cornell z Atlantic Council.

Fot. Depositphotos