Morska energetyka wiatrowa może stać się jedną z kluczowych technologii napędzających proces dekarbonizacji gospodarki światowej. Technologia ta jest sprawdzona, a inwestorzy mają do niej zaufanie. W latach 2015-2020 koszty spadły o 50 proc. i oczekuje się, że trend będzie kontynuowany. Tylko w tej dekadzie inwestycje sięgną poziomu 1 biliona dolarów - szacuje w najnowszej analizie uznany ośrodek doradczy Wood Mackenzie. 

Na przestrzeni ostatnich lat sektor offshore wind poczynił znaczne postępy w rozwoju technologii, co przełożyło się na spadek kosztów budowy i cen energii. W grudniu 2021 roku w Danii podpisano pierwszy na świecie całkowicie niesubsydiowany kontrakt na realizację morskiego projektu wiatrowego. 

Eksperci Wood Mackenzie wskazują, że nie chodzi tylko o koszty, ale także o lokalizację farm wiatrowych. Morska energetyka  cieszy się silnym poparciem społeczeństwa oraz w politykach energetycznych jako kolejne źródło wielkoskalowego, bezemisyjnego wytwarzania energii na obszarach o ograniczonej powierzchni lub w regionach o mniej atrakcyjnym nasłonecznieniu czy zasobach lądowej energetyki wiatrowej. W związku z tym nastąpi gwałtowny wzrost sektora.

Specjaliści przewidują, że w ciągu najbliższej dekady do sektora morskiej energetyki wiatrowej wpłyną środki o wartości prawie 1 bilion dolarów. Do 2030 roku morskie farmy wiatrowe na dużą skalę powstaną w 24 krajach. Łączna moc morskich turbin wiatrowych osiągnie prawdopodobnie 330 GW, w porównaniu z 34 GW w 2020 roku. Do 2030 roku w morską energetykę wiatrową zainwestowanych zostanie tyle samo pieniędzy, co w lądową.

Przestrzeń do przyspieszenia rozwoju

Morska energetyka wiatrowa stoi przed perspektywą dalszego rozwoju, w tym technologicznego. Wynika to z ambicji prezentowanych na Starym Kontynencie w zakresie dekarbonizacji gospodarek. Działania przyspieszyły po wybuchu wojny na Ukrainie i planów uniezależnienia się do dostaw gazu, węgla i ropy z Rosji. Offshore wind może odegrać ważną rolę w zasilaniu elektrolizerów do produkcji zielonego wodoru, więc jej wzrost będzie częściowo związany z rozwojem przemysłu ekologicznego wodoru. Przykładów nie trzeba daleko szukać. Porty w Danii i Holandii przygotowują już infrastrukturę ukierunkowaną na synergię offshore wind z produkcją wodoru. 

Aukcje offshore wind przyciągają inwestorów

W ubiegłym roku liczba projektów na wczesnym etapie rozwoju wzrosła o 66 proc. i obecnie jest prawie trzykrotnie większa od prognozowanej przez Wood Mackenzie mocy morskiej energetyki wiatrowej do 2030 roku. W pierwszym komercyjnym przetargu na morską energetykę wiatrową, który odbył się w 2010 roku, wziął udział tylko jeden oferent, podczas gdy w ostatnich latach w niektórych przetargach uczestniczyło ich już ponad 20.

Podobne tendencje obserwowane są w aukcjach na dzierżawę obszarów morskich. Na przykład w Szkocji w tym roku oferty złożyło ponad 60 firm. Zwycięzcy trzech ostatnich aukcji dzierżawy zapłacą z góry ponad 10 mld dolarów, podczas gdy w poprzednich aukcjach dzierżawy nigdy nie wpłynęły oferty przekraczające 400 mln dolarów – czytamy w analizie ośrodka. Jednak sama rentowność projektów i marże łańcucha dostaw spadają, co sprawia, że opłacalne wykorzystanie możliwości w sektorze morskiej energetyki wiatrowej staje się coraz trudniejsze.

Konkurencyjność kosztowa i dążenie do jej obniżenia zawsze będzie głównym elementem zwycięstwa w morskiej energetyce wiatrowej. W nadchodzącym dziesięcioleciu mogą pojawić się dodatkowe elementy, które będą decydowały o wygranej w przetargu. Pierwszy to local content. Szacuje się, że prawie 80 proc. turbin przyłączonych w latach 2021-2031 będzie podlegać polityce wspierania udziału lokalnych podmiotów, co stanowi ponad dwukrotny wzrost. Nacisk na wskaźnik local content jest szczególnie silny na nowych rynkach morskiej energetyki wiatrowej w Azji, a ostatnio także w USA.

Pandemia Covid-19 sprawiła jednak, że wszędzie kładzie się większy nacisk na miejsca pracy. Zatrudnienie i profile kadr będą zależały od krajowych uwarunkowań (np. systemu edukacji). Deweloperzy będą musieli się do nich dostosować. Dla uczestników aukcji dla morskiej energetyki wiatrowej zdolność do tworzenia i mobilizowania lokalnych pracowników i branż będzie niezbędna do skutecznego konkurowania w zakresie lokalnej zawartości.

Kolejny kluczowy element to integracja systemów, polegają na łączeniu projektów morskiej energetyki wiatrowej z innymi technologiami i możliwościami, które pomagają gospodarkom obniżyć emisję dwutlenku węgla i uzyskać większą wartość projektu (np. bioróżnorodność). Może ona obejmować na przykład połączenie farmy wiatrowej z elektrolizerami do produkcji wodoru, magazynami energii, pływającymi farmami wiatrowymi, połączeniami międzysystemowymi z wieloma regionami, czy projektami z zakresu bioróżnorodności. Wood Mackenzie spodziewa się, że wraz ze wzrostem udziału odnawialnych źródeł energii coraz więcej rynków będzie przyjmować wymagania dotyczące integracji systemów.

Coraz istotniejszym elementem w rozwoju offshore wind będzie ochrona środowiska. Chodzi tu głównie o ograniczenie negatywnego wpływu podczas instalacji, np. negatywnego wpływu na florę i faunę morską, jaki ma wbijanie w ziemię pali o masie 3000 ton i średnicy 10 metrów na głębokość 40 metrów. Ale może to być również wzmocnienie pozytywnego oddziaływania, na przykład poprzez utworzenie naturalnych raf koralowych na fundamentach (takie rozwiązanie testują już Duńczycy pod wodami Tajwanu). 

Kluczowa będzie koegzystencja deweloperów offshore wind z wszelką pozostałą działalnością morską, która również zachęca do optymalnego wykorzystania morza, ale w tym przypadku poprzez umożliwienie innym użytkownikom morza, takim jak sektor rybołówstwa.

Rozwiązanie kwestii oddziaływania na środowisko oraz współistnienia z rybołówstwem i akwakulturą będzie miało kluczowe znaczenie dla wyeliminowania sprzeciwu zainteresowanych stron wobec projektów. Większość projektów morskiej energetyki wiatrowej jest zamknięta dla innych użytkowników morza, co ma wpływ przede wszystkim na rybołówstwo komercyjne. W związku z tym, że w nadchodzących latach areał morskiej energetyki wiatrowej będzie szybko wzrastał, znalezienie sposobów na umożliwienie współistnienia z innymi formami użytkowania zwiększy szanse powodzenia dla deweloperów.

Ostatnim czynnikiem, który dopiero zaczyna być uwzględniany w przetargach, ale który wkrótce stanie się kolejnym częstym parametrem, jest zrównoważony rozwój. Przybierze on w morskiej energetyce wiatrowej dwie formy - redukcji emisji w cyklu życia projektów wiatrowych oraz możliwości recyklingu elementów wiatraków. Morska energetyka wiatrowa jest jedną z technologii odnawialnych o najniższej emisji CO2 w przeliczeniu na kWh. Mimo to istnieją możliwości zmniejszenia intensywności emisji, takie jak zakup ekologicznej stali, skrócenie długości łańcuchów dostaw w celu zmniejszenia emisji z transportu oraz zakup części produkowanych w krajach o bardziej ekologicznych dostawach energii elektrycznej.