Jak przygotować infrastrukturę energetyczną pod rozwój OZE? – było to główne pytanie, na które starali się odpowiedzieć uczestnicy debaty zorganizowanej podczas 37. Konferencji Energetycznej EuroPOWER & 7. OZE POWER. Patronem wydarzenia była GospodarkaMorska.pl oraz ZielonaGospodarka.pl. Eksperci i branża podkreślali jednogłośnie, że kluczem jest rozwój inteligentnego systemu sieciowego w Polsce. 

Rafał Gawin, prezes Urzędu Regulacji Energetyki, wskazał, że liczniki inteligentne są elementem zmian, które pozawalają sieciom funkcjonować w inny sposób, niż do tego zostały zaprojektowane. Sektor dystrybucji zmaga się z wyzwaniami w zakresie modernizacji systemu, w szczególności jeśli chodzi o uzyskanie niezbędnego finansowania. 

- Liczniki są z jednym narzędzi procesu zmiany funkcjonowania sieci dystrybucyjnych i warto postrzegać je jako jeden z projektów. Inne elementy to systemy informatyczne wdrażane na rzecz projektu CSIRE – powiedział. 

Do końca 2023 r. 15% odbiorców w Polsce powinno być wyposażonych w inteligentne liczniki. 

Perspektywa dostawców technologii

Marek Głazowski, prezes zarządu IFS podkreślił, że nie będzie energetyki bez digitalizacji. Dzięki opomiarowaniu spółki będą pozyskiwały duże ilości danych, które powinny być wykorzystywane nie tylko do raportowania, ale też podejmowania decyzji i automatyzacji. 

Ważnym elementem jest też łączenie OZE z innymi urządzeniami jak magazyny energii. Tomasz Łątka, członek zarządu Apator, powiedział, że magazyny energii w wielu przypadkach są nieopłacalnymi inwestycjami. Eksperci będą obserwować w szczególności nadchodzące lato, gdyż już dochodzi do incydentów w postaci wyłączenia systemów PV. Samo dostarczane magazynu „nie jest filozofią”, ale trzeba rozwiązać problem współpracy OZE i magazynu z systemem i w momencie dużego nasłonecznienia. 

- Rynek wymaga dziś regulacji, ale potrzebne są środki, aby produkt w postaci magazynu energii, pojawił się na rynku, a Polacy zaczęli podejmować decyzje inwestycyjne w tym zakresie – powiedział. 

Wskazał, że potrzebne jest zwrócenie uwagi na aspekty związane z cyberbezpieczeństwem z racji instalowania wielu modułów opartych o systemy IT. 

Perspektywa operatorów

Andrzej Bujno, wiceprezes zarządu Energa-Operator wskazał, mając na uwadze system zarządzany przez operatora należącego do grupy Orlen, że poza aglomeracją trójmiejska sieć jest właściwie zlokalizowana na obszarach leśnych i wiejskich, co oznacza że struktura sieci jest wymagająca.  W tej chwili Energa pracuje nad nowym systemem SCADA.

- Chcemy, by sieć była zdigitalizowana, aby zapewnić komfort pracy z nią – powiedział. 

- Kilka lat temu została podjęta decyzja o zdigitalizowaniu sieci, by na koniec uzyskać efekt sieci, która jest inteligentna, stabilna, potrafi z nami rozmawiać, robić wiele rzeczy sama. W Enerdze powstał projekt mający na celu uelastycznienie tej sieci tj. projekt Smartgrid. Ma on nas doprowadzić do realizacji celów już do końca 2023 r. Dostaliśmy wsparcie na poziomie 70-80% z Funduszu Infrastruktura i Środowisko. W sieci zainstalowaliśmy prawie 1,8 tys. rozłączników sterowanych. Mamy w sumie ponad 8 tys. rozłączników sterowanych, co daje nam pierwsze miejsc w Polsce – powiedział. 

Rozwój sieci jest kluczowy także dla elektryfikacji transportu. Marek Rusakiewicz, wiceprezes zarządu ds. operacyjnych w ENEA Operator, zauważył, że Polska posiada jeden z najmniejszych wskaźników w obszaru elektromobilności, posiadając ok. 60 tys. samochodów elektrycznych z czego połowa stanowi w pełni elektryczne. Wszystkich stacji ładowania jest ok. 2,5 tys. co daje 5 tys. punktów. 

- Jak dostosować sieć? Jako operatorzy nie chcemy obciążać odbiorców. Punkty ładowania o dużej mocy, które mają powstać przy trasach międzynarodowych, mogą zderzyć się z problemem - tam naszej sieci nie ma – powiedział. 

W jego ocenie powinniśmy się zastanowić na formułą wspierania rozwoju elektromobilności, gdyż operatorzy mogą przenieść koszty rozwoju sieci na odbiorców energii, czyli właścicieli samochodów zeroemisyjnych. Może trzeba pomyśleć o rozwiązanych wyspowych w zakresie budowania hubów w MOP-ach, np. poprzez korzystanie z lokalnych źródeł energii. 

Radosław Pobol, prezes zarządu Tauron Dystrybucja, powiedział, że operator co roku przeznacza 2 mld zł na nowe przyłącza i modernizowanie sieci. Tauron zarządza może małym obszarem, ale do sieci podpiętych jest najwięcej odbiorców w Polsce. 

- 245 tys. km sieci posiadanych powoduje, że ich modernizacja może potrwać. Od 2020 r. mieliśmy ogromny przyrost OZE, w 2022 r. przybyło ok. 4 GW mocy zainstalowanej. Stale podpisywane są nowe umowy o przyłączenie – powiedział. 

Jan Frania, wiceprezes zarządu ds. infrastruktury sieciowej w PGE Dystrybucja, powiedział ze Polska musi walczyć z stereotypami. „Telewizyjna” i źle pokazywana modernizacja przedstawia obraz, w którym operatorzy mają nieodpowiednio dostoswane sieci, co jest tylko po części prawdą – jak sam powiedział. Wyjaśnił, że modernizacja nie polega na tym, że wymieni się kilka elementów, a od jutra będzie można przyłączać więcej OZE.

- Realizujemy modernizacje, kablujemy duże odcinki sieci, pracujemy nad modelem współpracy naszej sieci dystrybucyjnej z OZE, w szczególności z prosumentami – powiedział.

- Utarło się w społeczeństwie przekonanie, że prosument produkuje energię dla siebie, a jak ma za dużo to wysyła do sieci. Zgodnie z prawidłową definicją prosument powinien konsumować w całości energię wytworzoną dla siebie. Wtedy nie dochodzi do wyłączenia fotowoltaiki. Kultura zużycia energii w Polsce też jest różna – powiedział.

W jego ocenie cable pooling jest bardzo dobrym zjawiskiem, i jeśli pojawi się inna kultura zużycia energii, pojęcie elastyczności, to te rozwiązanie zadziała. Kluczem jest, aby wyprodukowana energia znalazła adresata, a nie była ograniczana przez jego brak. 

Andrzej Kaźmierski, dyrektor departamentu gospodarki niskoemisyjnej w Ministerstwie Rozwoju i Technologii wskazał, że system elastyczności wymaga wprowadzenia innych zachęt taryfowych, liczników oraz danych. Apelował, by wykorzystać kryzys energetyczny do zmian zachowań prosumenckich i profilów produkcji.

- W tej chwili przygotowujemy inicjatywę piaskownic regulacyjnych dotyczących prosumenta wirtualnego, czyli wchodzącego w przyszłym roku w życie, żeby już można było go badać – powiedział. 

Kolejnym ważnym instrumentem, który może przyspieszyć rozwój OZE, ale i pomóc polskich firmom w dekarbonizacji, jest linia bezpośrednia, która znajdzie się w nowelizacji ustawy o OZE nr. UC99.