Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) ogłosił konsultacje społeczne projektu zmian w priorytetowym programie „Ogólnopolski program finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest”.

Konsultacje społeczne trwają w krótkim, ale intensywnym terminie: od 12 do 18 marca 2026 r. (włącznie). Wszyscy zainteresowani mogą zgłaszać uwagi i opinie do projektu za pośrednictwem udostępnionego formularza konsultacji.

Program realizowany jest w latach 2019–2027, a jego całkowity budżet wynosi 159,23 mln zł. Na dzień ogłoszenia konsultacji pozostało do zakontraktowania około 49,23 mln zł. Głównym celem programu jest przyspieszenie oczyszczania Polski z wyrobów zawierających azbest poprzez przekazywanie środków wojewódzkim funduszom ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW). Dofinansowanie obejmuje przede wszystkim koszty: demontażu, zbierania, transportu, unieszkodliwiania odpadów zawierających azbest.

Działania te realizowane są zgodnie z gminnymi programami usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest. Beneficjentami programu są wojewódzkie fundusze ochrony środowiska, a beneficjentami końcowymi – jednostki samorządu terytorialnego (gminy, powiaty, związki gmin) oraz – pośrednio – właściciele nieruchomości, w tym gospodarstw rolnych i budynków mieszkalnych.

Azbest jest substancją o udowodnionym działaniu rakotwórczym dla ludzi (Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem – IARC zalicza go do grupy 1). Zagrożenie dla zdrowia powstaje, gdy włókna azbestowe – niewidoczne gołym okiem, czterokrotnie cieńsze od ludzkiego włosa – uwalniają się do powietrza (np. podczas uszkodzenia, kruszenia, cięcia, szlifowania lub korozji starych pokryć dachowych typu eternit). Wdychane włókna osadzają się trwale w płucach i mogą po wielu latach (często 20–50 lat) wywołać poważne choroby, m.in.: pylicę azbestową (azbestoza) – zwłóknienie płuc, raka płuc i oskrzeli, międzybłoniaka opłucnej i otrzewnej (bardzo złośliwe nowotwory), inne zmiany opłucnowe i obturacyjne choroby dróg oddechowych.

Nie ma bezpiecznej dawki – im więcej wdychanych włókien, tym większe ryzyko. Dlatego Polska od 1997 r. zakazała stosowania wyrobów zawierających azbest, a ich usuwanie musi odbywać się wyłącznie przez uprawnione firmy przy ścisłym przestrzeganiu procedur bezpieczeństwa.

_{Fot: Depositphotos}