Wraz ze wzrostem mocy OZE w unijnym systemie energetycznym coraz więcej krajów marnuje rosnącą ilość zielonej energii. Odpowiedzią na ten problem ma być potrojenie mocy w magazynach energii. 

Ministrowie energii państw członkowskich podpisali pierwsze w historii trójstronne porozumienie mające na celu zwiększenie unijnych mocy magazynowania energii pod koniec czerwca tego roku. Na jego mocy do 2030 roku UE ma zbudować moce magazynowe na poziomie 200 GW. Obecnie ma ich zaledwie 55 GW. 22 państwa członkowskie zobowiązały się do budowy nowych mocy rzędu 30–35 GW do 2028 roku.

Magazyny mają ustabilizować ceny energii

Porozumienie to ma być odpowiedzią na coraz bardziej palący problem marnowania nadwyżek energii z OZE. Choć udział odnawialnych źródeł energii rośnie (z 23% w 2020 r. do 25,2% w 2024 r.), unijne moce magazynowe pozostają niewystarczające, by w pełni zagospodarować tę energię. Europa marnuje nadwyżki energii odnawialnej wytwarzanej w okresach szczytowej produkcji, co zmusza ją do zwiększania produkcji energii z paliw kopalnych. Umowa zakłada rozbudowę unijnych mocy magazynowych, co pozwoli gromadzić nadmiar energii i zapewnić niezawodne dostawy w momentach nagłego wzrostu zapotrzebowania, a także ograniczyć zależność od importowanych paliw kopalnych i ustabilizować ceny energii. Kluczowymi uczestnikami tego procesu są państwa członkowskie, instytucje finansowe, producenci OZE oraz przemysł energochłonny. Ich współpraca ma zapewnić m.in. opracowywanie rocznych prognoz dotyczących magazynowania energii, stabilny popyt, przewidywalne ceny oraz dostęp do finansowania.

Energia słoneczna i wiatrowa wytwarzana jest w zależności od warunków pogodowych, a nie od szczytowego zapotrzebowania odbiorców. Bez optymalnych rozwiązań w zakresie magazynowania UE pozostaje zależna od importowanego gazu ziemnego, który wypełnia lukę energetyczną, gdy słońce zachodzi lub ustaje wiatr. Mimo że odnawialne źródła energii pokrywają 44% zapotrzebowania UE na energię elektryczną, Wspólnota nadal importuje około 55% całkowitej energii, w tym ropę naftową i gaz.

Zapotrzebowanie na energię elektryczną gwałtownie rośnie. Międzynarodowa Agencja Energetyczna prognozuje, że do 2030 roku jej zużycie przez systemy sztucznej inteligencji (AI) oraz centra danych ulegnie podwojeniu. Obiekty te odpowiadają już za około 3% całkowitego zużycia energii elektrycznej, a przewiduje się, że ich zapotrzebowanie przekroczy 28 GW.

 
Więcej magazynów to mniej paliw kopalnych

Większa pojemność magazynów pozwoli Europie w większym stopniu polegać na zielonej energii oraz zbliżyć się do realizacji celu założonego na rok 2030, jakim jest udział OZE w unijnym miksie energetycznym na poziomie co najmniej 42,5%. Pozwoli ona także zmniejszyć uzależnienie od importowanych paliw kopalnych, które UE stara się ograniczyć, choć pozostaje ono na wysokim poziomie. Według raportu Eurostatu z marca 2026 r., w 2024 r. ropa naftowa i produkty ropopochodne stanowiły aż 67% importowanych źródeł energii. Deweloperzy systemów magazynowania i projektów OZE mają w ramach porozumienia przedstawiać coroczne szacunki dotyczące nowych mocy magazynowych. Z kolei przedstawiciele przemysłu energochłonnego będą realizować projekty magazynowania energii na terenie własnych zakładów, monitorować zapotrzebowanie na energię elektryczną oraz przygotowywać prognozy długoterminowe. Instytucje finansowe, w tym banki krajowe i regionalne, sfinansują te inicjatywy i przyciągną inwestycje. Europejski Bank Inwestycyjny planuje rozszerzyć swój program zakupu energii przez przedsiębiorstwa (o wartości 500 mln euro). Celem jest uwzględnienie rozwiązań w zakresie magazynowania energii oraz rozszerzenie wsparcia dla produkcji komponentów sieciowych (obecnie wynoszącego 1,5 mld euro) tak, aby obejmowało ono również nowe technologie magazynowania. Komisja Europejska będzie z kolei monitorować postępy w realizacji porozumienia, przyspieszać finansowanie projektów oraz wspierać dekarbonizację przemysłu energochłonnego za pośrednictwem Banku Dekarbonizacji Przemysłu.

Porozumienie podpisały rządy 22 państw, a 17 z nich przedstawiło konkretne zobowiązania. Obejmują one moce magazynowe na poziomie 5000 MW w Austrii, 500 MW w Portugalii, 11 000 MW w Polsce i 376 MW na Słowacji. Do końca roku do inicjatywy dołączą Niemcy, Holandia, Grecja, Finlandia i Dania. Łącznie do 2028 roku kraje UE zwiększą swoje moce magazynowe o 30–35 GW, co podniesie całkowity potencjał Wspólnoty do około 65 GW. Wielkość ta pozostaje znacznie poniżej unijnego celu na rok 2030, zakładającego osiągnięcie 200 GW mocy. 

Unia musi usunąć bariery biurokratyczne 

Państwa członkowskie mogą być zmuszone do zintensyfikowania działań w zakresie projektów magazynowych poprzez przyspieszenie procedur wydawania pozwoleń, stworzenie możliwości generowania przychodów, zapewnienie przewidywalnego otoczenia regulacyjnego oraz szybkie przyłączanie instalacji do sieci. Rządy krajowe zgodziły się również ułatwić instalacje magazynów energii poprzez usuwanie barier regulacyjnych i przyspieszenie zatwierdzania projektów. Dokonają także przeglądu zasad kształtowania cen, umożliwiając organom krajowym ustalanie niedyskryminacyjnych taryf sieciowych. Finansowanie wdrażania i produkcji magazynów energii ze środków krajowych oraz unijnych jest możliwe tylko pod warunkiem przestrzegania przepisów dotyczących pomocy publicznej, której zatwierdzanie Komisja Europejska ma przyspieszyć.

Rachunki za energię elektryczną w UE pozostają wysokie i zmienne i w dużej mierze uzależnione są od cen gazu. Gospodarstwa domowe nadal płacą więcej, gdy elektrownie gazowe są potrzebne do pokrycia okresów niskiej produkcji energii wiatrowej lub słonecznej. Miliony właścicieli domów, którzy posiadają panele słoneczne otrzymują również niewielkie pieniądze za wytworzone nadwyżki energii przez swoje instalacje, ponieważ systemy energetyczne nie są w stanie przyjąć ich w całości. Konsumenci mają ograniczone możliwości reagowania na wahania rynku i pozostają biernymi uczestnikami przestarzałego systemu energetycznego. 200 GW pojemności magazynowej do 2030 roku, może sprawić, że gospodarstwa domowe odczują wyraźną ulgę i ceny energii spadną, bo przestaną być kształtowane w oparciu o koszt gazu. Moce te pomogłyby także przemysłowi ciężkiemu w zapewnieniu całodobowego dostępu do energii odnawialnej.