Komisja Europejska chce, aby do 2040 r. energia elektryczna odpowiadała za 46% końcowego zużycia energii w UE. Tymczasem Polska pozostaje czwartą najmniej zelektryfikowaną gospodarką Wspólnoty, a cele zapisane w KPEiK należą do najmniej ambitnych w Europie. Nowy Plan Działań na rzecz Elektryfikacji powinien stać się impulsem do zdecydowanego przyspieszenia krajowej transformacji – od rozwoju energetyki wiatrowej i sieci elektroenergetycznych po wykorzystanie środków z systemu EU ETS na finansowanie elektryfikacji przemysłu – apelują eksperci.

Plan Działań Komisji Europejskiej na rzecz Elektryfikacji wyznacza właściwy kierunek rozwoju europejskiej gospodarki. Po raz pierwszy elektryfikacja została przedstawiona przede wszystkim jako fundament bezpieczeństwa energetycznego, konkurencyjności przemysłu i odporności gospodarki, a nie wyłącznie element polityki klimatycznej. O powodzeniu tego planu zdecydują jednak konkretne instrumenty finansowe i regulacyjne, które uczynią inwestycje w elektryfikację bardziej opłacalnymi niż dalsze wykorzystywanie paliw kopalnych.
Warunkiem powodzenia całego planu jest dostęp do taniej energii elektrycznej. Dlatego elektryfikacja musi być ściśle powiązana z szybkim rozwojem odnawialnych źródeł energii, przede wszystkim energetyki wiatrowej, która pozostaje jednym z najtańszych źródeł produkcji energii w Europie. Bez zwiększenia podaży taniej energii z OZE nie uda się osiągnąć celu Komisji, jakim jest trwałe obniżenie relacji cen energii elektrycznej do gazu.

Dla Polski Plan Działań Komisji powinien być sygnałem do zdecydowanego podniesienia krajowych ambicji. Polska jest dziś czwartą najmniej zelektryfikowaną gospodarką Unii Europejskiej. Energia elektryczna odpowiada jedynie za 17,4% końcowego zużycia energii wobec średniej unijnej wynoszącej 23,4%, a poziom elektryfikacji budynków i transportu należy do najniższych w całej Wspólnocie. Jednocześnie obowiązujący Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu zakłada, że nawet w 2040 roku stopień elektryfikacji polskiej gospodarki osiągnie zaledwie 26,3%. Oznacza to, że w 2040 r. Polska nie osiągnęłaby nawet dzisiejszego poziomu elektryfikacji Portugalii czy Bułgarii, podczas gdy pozostałe państwa UE będą w tym czasie dalej zwiększać wykorzystanie energii elektrycznej.

Dlatego konieczna jest aktualizacja krajowej strategii elektryfikacji i dostosowanie jej do nowych celów wyznaczanych na poziomie europejskim. Powinna ona obejmować przede wszystkim przyspieszenie rozwoju lądowej i morskiej energetyki wiatrowej, uproszczenie procedur inwestycyjnych, pełne wdrożenie dyrektywy RED III, zdecydowane przyspieszenie rozbudowy sieci elektroenergetycznych i magazynów energii oraz stworzenie stabilnych warunków dla rozwoju długoterminowych umów Corporate PPA.

– Dziś jesteśmy jedną z najmniej zelektryfikowanych gospodarek Unii Europejskiej, a cele zapisane w KPEiK nie odpowiadają ani skali wyzwań, ani kierunkowi wyznaczonemu przez Komisję Europejską. Potrzebujemy znacznie ambitniejszej strategii, która połączy elektryfikację przemysłu z dynamicznym rozwojem energetyki wiatrowej, rozbudową sieci elektroenergetycznych i magazynów energii oraz usuwaniem barier dla nowych inwestycji. Bez taniej energii z OZE elektryfikacja pozostanie jedynie deklaracją – mówi Janusz Gajowiecki, Prezes Polskiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej.

Równie ważne będzie zapewnienie odpowiedniego finansowania tego procesu. Choć Komisja słusznie wskazuje elektryfikację jako priorytet, projekt reformy nadal nie gwarantuje, że dochody z ETS będą w pierwszej kolejności finansować elektryfikację przemysłu. 

– Jeżeli Komisja Europejska uznaje elektryfikację za fundament bezpieczeństwa energetycznego i konkurencyjności, reforma ETS musi ten cel realnie wspierać. Plan Działań na rzecz Elektryfikacji i reforma ETS muszą tworzyć jeden spójny mechanizm. Tylko wtedy Europa będzie w stanie jednocześnie obniżyć koszty energii, zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne i odbudować konkurencyjność swojego przemysłu – dodaje Janusz Gajowiecki.

Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej od wielu miesięcy przedstawia konkretne rozwiązania, które wpisują się w kierunek wyznaczony dziś przez Komisję Europejską. W ostatnich tygodniach PSEW wraz z Fundacją RE-Source Poland Hub zaprezentowało propozycję Mechanizmu Korelacji dla Przemysłu Energochłonnego, którego celem jest powiązanie rozwoju nowych źródeł OZE z potrzebami przemysłu poprzez długoterminowe kontrakty na zieloną energię, obniżenie kosztów energii oraz zwiększenie atrakcyjności inwestycyjnej Polski. Równocześnie organizacja przedstawiła raport dotyczący sector coupling w ciepłownictwie, pokazujący, w jaki sposób technologie Power-to-Heat oraz magazyny ciepła mogą zwiększyć wykorzystanie energii z OZE, ograniczyć wyłączanie odnawialnych źródeł oraz przyspieszyć elektryfikację ciepłownictwa systemowego. Obie propozycje stanowią praktyczną odpowiedź na cele zawarte w Europejskim Planie Działań na rzecz Elektryfikacji i pokazują, że skuteczna elektryfikacja wymaga jednoczesnego rozwoju OZE, modernizacji przemysłu oraz integracji sektorów gospodarki.