W miarę jak farmy wiatrowe zaczynają się starzeć pojawia się problem z odpadami, które wygeneruje ich wymiana. O ile umiemy już odzyskiwać stal z samych turbin, to problemem zostają łopaty, które wyprodukowane są z włókien szklanych i żywicy. Polski startup ODITK Technologie ma pomysł co zrobić, żeby nie trafiły na wysypisko, tylko służyły nam jeszcze wiele lat – planuje masowo zamieniać je w zbrojenia do betonu.

Polskę niebawem czeka proces repoweringu, podczas którego trzeba będzie wymienić stare turbiny wiatrowe na nowe. Wygeneruje to mnóstwo odpadów, jednak Michał Hałas założyciel startupu ODITK Technologie ma technologię, która może sprawić, że łopaty zostaną wykorzystane ponownie przez branżę budowlaną. Już teraz testowo produkuje zbrojenia, które z powodzeniem mogą wzmacniać betonowe konstrukcje nawet przez ponad 100 lat. Jego pomysł polega również na tym, aby nie musieć przewozić ogromnych elementów wiatraków na duże dystanse, co generuje koszty, ślad węglowy i wyzwania logistyczne. 

 
Łopaty będą cięte blisko farmy wiatrowej 

-Łopaty są cięte wzdłuż na kawałki zgodnie z kierunkiem ułożenia włókien, tak żeby zachować przynajmniej część ich wytrzymałości. Kompozyt z włókien szklanych w żywicy jest bardzo, bardzo wytrzymały i nawet po 20-25 latach poddawania go ciągłemu ruchowi na wiatraku, kiedy materiał przeszedł już przez procesy zmęczeniowe zachowuje około 80% swojej pierwotnej wytrzymałości – opowiada Hałas. W jego wizji jedna ciężarówka z naczepą będzie podjeżdżać pod farmę wiatrową, na której są zdejmowane całe wieże, łącznie z łopatami i na miejscu ODITK Technologie będzie ciąć te drugie na większe kawałki, które dadzą się przewieźć zwykłym transportem drogowym. Chodzi o to by nie wozić ich zbyt daleko, redukując nie tylko ślad węglowy, ale i wydatki. - Z naszych wyliczeń wychodzi, że trasa ciężarówką załadowaną kawałkami łopat nie dłuższymi niż 12 metrów, nie powinna być dłuższa niż 60 km. Docelowo zamierzamy więc je przetransportować do przewoźnej fabryki, której maszyny zmieszczą się w od 5 do 7 kontenerów i które rozmieścimy w wynajętym nieopodal farmy na kilka miesięcy warsztacie, co ma większy sens niż wożenie 500 tirów z łopatami na dalekie dystanse.  Zakładamy, że instalacja wszystkich maszyn zajmie nam do 3 dni i potem fabryka będzie pracować lokalnie na zwiezionych z okolicy kawałkach łopat – mówi nam założyciel startupu. 

 
Zbrojenia z włókna szklanego mają znaczne przewagi nad stalowymi

Sercem całego procesu będzie cięcie, które ma nie zajmować dużo czasu. Następnym etapem jest zabezpieczanie kawałków łopat przed agresywnym, zasadowym środowiskiem betonu, bo beton ma prawie 14 pH i dla włókna szklanego są to zbyt wysokie wartości. Gdyby więc umieścić je w betonie bez zabezpieczenia po 5 latach stracilibyśmy nawet 40% wytrzymałości takiego zbrojenia, a dzięki procesowi ODITK Technologie jest to nie więcej niż 5%. Pręty zbrojeniowe z łopat mogą służyć do budowy konstrukcji budynków czy autostrad. Dziś używa się głównie prętów stalowych lub polimerowych, które powstają z nowych materiałów, więc są obarczone wysokim śladem węglowym, a materiał ODITK Technologie ma zerowy ślad węglowy albo bliski zeru, dlatego, że jak zdejmuje się łopaty z turbin, to nie trzeba produkować niczego od nowa. 

- Klienci ze Skandynawii bardzo zwracają uwagę na emisyjność produktów. Trwałość naszych prętów to nawet powyżej 100 lat, ponadto zachowują się w betonie lepiej niż stal, która ulega korozji, co nie dzieje się w przypadku naszych prętów, a więc ich trwałość jest wyższa – podkreśla Hałas. Korozja zbrojenia w elementach betonowych jest znanym problemem i niejednokrotnie doprowadziła do katastrofy budowlanej. W Niemczech bardzo dużo mostów jest do remontu w najbliższej dekadzie właśnie ze względu na stalowe zbrojenia. 

Startup ma już pierwszych klientów jednak nadal szuka inwestorów

Michał Hałas przyznaje, że jego startup jest dopiero na początku drogi, ale zdobył już pierwsze patenty i ma pomysł, a czy jest pomysł dobry – zweryfikuje to rynek. ODITK Technologie nadal potrzebuje finansowania, żeby się rozwijać. - Trochę tniemy, bo mamy pierwsze zamówienia, ale na razie w małych ilościach, takich powiedzmy testowych. Mówimy o tonie miesięcznie. Jesteśmy pomiędzy dwoma etapami finansowania i prowadzimy rozmowy z inwestorami i chętnie będziemy rozmawiać z kolejnymi potencjalnymi inwestorami. Składamy także wnioski o dofinansowanie z UE i jeden grant w tym roku ma zostać przyznany. Założyciel ODITK Technologie zakłada, że jeżeli nie pojawią się żadne problemy natury biurokratycznej to technologia będzie gotowa na komercjalizację za dwa lata. 

Włókno szklane i żywica nie są materiałami łatwymi do odzyskania i ponownego wykorzystania, jednak nie tylko ODITK Technologie w Polsce ma na niego pomysł. W Szprotawie z dwóch starych łopat zbudowano most i Polacy zrobili to szybciej niż Irlandczycy, którzy pokusili się o podobny projekt.  Z kolei Holendrzy zrobili z łopat ekrany akustyczne, które po prostu leżą poziomo przy autostradzie na trawie. Przekierowują one dźwięk, dzięki czemu zamiast się rozchodzić po płaskiej powierzchni pola wraca na drogę.