Rosja i Chiny to kraje najbardziej zaawansowane w pracach nad reaktorami SMR, pierwsze z nich już działają, wynika z zestawienia działającej przy OECD agencji energii jądrowej NEA. Według NEA najbardziej zaawansowany zachodni komercyjny projekt to VOYGR firmy NuScale.

W zestawieniu, poświęconym małym reaktorom modułowym (Small Modular Reactor - SMR) Nuclear Energy Agency ujęła 21 projektów z całego świata, punktując je w sześciu kategoriach: licencjonowanie, lokalizacja, finansowanie, łańcuch dostaw, klienci oraz paliwo w skali od 1 do 6.

Najwięcej punktów - 30, zdobył rosyjski mały reaktor KLT-40S. Dwa takie reaktory, o mocy ok. 50 MWe każdy, umieszczone są na zakotwiczonej u brzegów Czukotki barce "Akademik Łomonosow" działają od trzech lat.

Na drugim miejscu zestawienia, zdobywając po 28 punktów znalazły się argentyński projekt CAREM i chiński ACP100. Pierwszy reaktor CAREM o mocy rzędu 30 MWe powstaje w Atucha w Argentynie, finansowany w całości przez rząd. Argentyńskie władze mają niewiążące porozumienia o współpracy dotyczącej także potencjalnego eksportu tej technologii z Boliwią i Indonezją. Pierwszy demonstracyjny egzemplarz chińskiego ACP100 od dwóch lat buduje państwowa firma CNNC.

Nieco mniej zaawansowane są prace nad innych chińskim SMR, oznaczonym ACPR50S. Powstaje on na jednostce pływającej, która docelowo ma służyć do zasilania platform wiertniczych chińskiego koncernu naftowego CNOOC na Morzu Żółtym.

W Chinach działa już inny SMR - HTR-PM. Jest to chłodzony gazem reaktor wysokotemperaturowy ze złożem kulowym. Jednak ze względu na to, że obecnie brak planów jego komercjalizacji NEA oceniła go niżej od innych projektów.

Dwa najwyżej oceniane projekty zachodnie to reaktor VOYGR firmy NuScale oraz BWRX-300 firmy GE Hitachi Nuclear Energy. NuScale ma klienta na baterię reaktorów w Idaho Falls w stanie Utah w USA i ma ona powstać po koniec dekady. Reaktory projektu NuScale chcą też budować polski KGHM oraz rumuńska firma RoPower. NuScale stara się obecnie o pozytywny wynik przeglądu technologii u amerykańskiego regulatora NRC dla modelu VOYGR 77 MWe. Wcześniej forma uzyskała aprobatę NRC dla modelu 50 MWe, na którego nie ma klientów.

Z kolei pierwszy BWRX-300 ma powstać w kanadyjskiej elektrowni Darlington. Firma Ontario Power Generation ma ważną decyzję środowiskową, wystąpiła do regulatora z wnioskiem o licencję na budowę, a kanadyjski bank rozwojowy przyznał projektowi prawie 1 mld dolarów wsparcia. Reaktory tego typu planuje budować PKN Orlen we współpracy z Synthosem. Wspólna spółka OSGE wskazała ostatnio siedem pierwszych potencjalnych lokalizacji. Klienci: OSGE, OPG i amerykańska firma TVA finansują także prace nad standaryzacją projektu BWRX-300.

Nieco niżej od BWRX-a NEA oceniła rosyjskie projekty RITM-200. Jest to rozwojowa wersja reaktorów z barki "Akademik Łomonosow". Trwają prace nad kilkoma lokalizacjami na Syberii, oraz na kolejnych jednostkach pływających. Pierwowzorem dla RITM-200 są reaktory napędzające rosyjskie lodołamacze.

W ocenie NEA w ciągu kilku lat powinny ruszyć pierwsze budowy innych, niżej ocenianych projektów SMR. To m.in. inicjatywy firm Rolls-Royce, X-energy, Kairos Power, Terra Power czy francuskiego EDF.

Pozostałe ujęte w zestawieniu projekty zostały ocenione jeszcze niżej ze względu m.in. na wstępny etap licencjonowania, brak planów komercjalizacji, niejasne perspektywy finansowe, brak łańcucha dostaw czy też brak odpowiedniego paliwa.(PAP)

wkr/ mick/