Decyzja USA o wycofaniu wojsk z Afganistanu będzie miała wpływ nie tylko na samą sytuację w tym kraju i stosunki międzynarodowe, ale także newralgiczny obszar rozwoju współczesnej gospodarki, czyli dostęp do surowców. Afganistan jest "Arabią Saudyjską litu", którą będą teraz kontrolować Talibowie. Surowcowe skutki decyzji Joe Bidena opisują analitycy Institute For Energy Research (IER).

Lit to surowiec strategiczny, który jest niezbędny w produkcji baterii do pojazdów elektrycznych i technologii magazynowania energii. Według Międzynarodowej Agencji Energii, technologie te odpowiadają za 30 proc. obecnego globalnego zapotrzebowania na lit. Przewiduje się, że do 2040 roku popyt na lit wzrośnie 40-krotnie powyżej poziomu z 2020 roku, podobnie jak na metale ziem rzadkich, miedź, kobalt i inne minerały, w które Afganistan jest naturalnie bogaty. Chiny obecnie kontrolują większości łańcuchów dostaw. Teraz Chiny mogą mieć inne, dodatkowe źródło, o ile Talibowie będą chcieli rozmawiać z chińskim biznesem. Institute For Energy Research wskazuje, że „oddanie” Afganistanu na rzecz Talibów doprowadziło do pojawienia się pytań o przyszłość ogromnych rezerw mineralnych kraju, kiedyś wycenianych nawet na 3 biliony dolarów. W 2010 roku wewnętrzny raport Departamentu Obrony USA określił wartość afgańskich bogactw mineralnych na kwotę od 1 do 3 bilionów dolarów.

W przeszłości rząd afgański liczył na to, że perspektywa lukratywnych kontraktów górniczych będzie dla amerykańskich urzędników zachętą do przedłużenia amerykańskiej obecności wojskowej w tym kraju. Ale teraz, gdy władzę sprawują talibowie, ta opcja nie jest już dostępna. Talibowie od dawna nielegalnie wykorzystują minerały (zwłaszcza lapis lazuli) jako źródło rocznych dochodów dla swojej rebelii, sięgających nawet 300 milionów dolarów.

Chiny już w gotowości

Chaos polityczny i organizacyjny w Afganistanie mogą wykorzystać Chiny, które już dziś dominują na światowym rynku metali ziem rzadkich, poprzez wkroczenie na rynek w celu zagospodarowania rezerw mineralnych, które obejmują również lit. „Chińscy dealerzy mają już spakowane torby i przylecą pierwszymi lotami po otwarciu lotnisk," powiedział Byron King, geolog i pisarz górnictwa i energii dla Agory Financial, cytowany przez IER.

Bogactwa mineralne Afganistanu musiałyby zostać zagospodarowane, a do tego potrzebna jest infrastruktura fizyczna (drogi, elektrownie, koleje), która nie jest w najlepszym stanie, biorąc pod uwagę lata walk. Do rozwoju zasobów potrzebne byłyby ogromne inwestycje - wskazuje IER. Chiny i Rosja utrzymują personel w swoich misjach dyplomatycznych w Afganistanie i najprawdopodobniej będą robić interesy z Talibami. Chiny już wyraziły gotowość do uznania nowego rządu Talibów.

Jednak w przeszłości Chiny nie mają dobry doświadczeń w inwestowaniu w Afganistanie. W 2007 roku Chiny zainwestowały 3 mld dolarów w projekt wydobycia miedzi w Afganistanie, który nie przyniósł zysków, głównie z powodu braku infrastruktury. Chiny mogłyby jednak skorzystać na uwolnieniu się od zarzucanych Państwu Środka oskarżeń o szkody środowiskowe, które będą powstawać także w wyniku przetwarzania i wydobywania metali ziem rzadkich i litu w Afganistanie. W tym przypadku wydobycie przyczyniłoby się do innych zagrożeń dla środowiska - w tym niedoboru wody i zanieczyszczenia powietrza, z którymi borykają się Afgańczycy.

W 2019 roku chińskie firmy chemiczne odpowiadały za 80 procent całkowitej światowej produkcji surowców do produkcji zaawansowanych akumulatorów. Chiny kontrolują przetwarzanie prawie wszystkich krytycznych minerałów - rzadkich ziem, litu, kobaltu i grafitu. Spośród 136 zakładów produkujących akumulatory litowo-jonowe, które mają powstać do 2029 roku, 101 znajduje się w Chinach. Największym producentem akumulatorów do pojazdów elektrycznych z 27,9-procentowym udziałem w rynku jest chińska firma Contemporary Amperex Technology (CATL) założona w 2011 roku.

Chiny znajdują się w pierwszej piątce krajów o największych zasobach litu i kupują udziały w kopalniach w Australii i Ameryce Południowej, gdzie znajdują się rezerwy litu. China's Tianqi Lithium jest właścicielem największej na świecie rezerwy litu w Australii. W 2018 roku firma stała się drugim co do wielkości udziałowcem Sociedad Química y Minera - największego producenta litu w Chile. Inna chińska firma, Ganfeng Lithium, ma długoterminową umowę na gwarantowanie wszystkich surowców litowych produkowanych przez australijską kopalnię Mount Marion – drugą co do wielkości na świecie rezerwę litu wysokiej jakości.

Według IER, posiadanie minerałów z Afganistanu pod kontrolą Talibów jest ciosem w amerykańskie interesy gospodarcze. I pomimo walki Talibów o utrzymanie podstawowych usług publicznych i użyteczności publicznej w zajętych przez nich miastach, Chiny i Rosja mają okazję przejąć część bogactw mineralnych tego kraju.

Źródło: Institute For Energy Research