W całym kraju kryzys energetyczny jest odmieniany przez wszystkie przypadki. Duża część odpowiedzialności za utrzymanie ciągłości dostaw energii spoczywa na samorządach. To zdecydowanie jedno z poważniejszych wyzwań dla gmin na najbliższe lata, a podejmowane dzisiaj decyzje powinny być wielowymiarowe i wychodzące poza bieżące, palące problemy.

To dobry moment na przykład na wprowadzenie do szkół edukacji energetycznej, by kształcić potrzebne nawyki i świadomość już od najmłodszych lat i angażować do rozwiązywania realnych problemów społeczności lokalnych poprzez naukę i działanie. Właśnie taki program dla samorządów przygotowała fundacja Ale Nauczanie, operator globalnego projektu edukacyjnego FIRST ® LEGO® League, we współpracy z międzynarodową fundację FIRST.

W drodze do samodzielności energetycznej?

Zamrożenie cen prądu dla samorządów nie zmniejszyło obaw lokalnych włodarzy o bezpieczeństwo energetyczne. Sen z oczu spędza m.in. potrzeba dywersyfikacji źródeł energii, zapewnienia ciągłości dostaw i racjonalne oraz efektywne zarządzanie energią na poziomie lokalnym. – Na naszych oczach dzieje się transformacja energetyczna, a my nie jesteśmy drugoplanowymi aktorami, tylko odgrywamy w tym procesie kluczową rolę – mówi pan Karol Skrzypczak, burmistrz Miejskiej Górki – Nie zrobimy jednak tego sami, potrzebujemy partnerów rządowych, pozarządowych, biznesowych i społecznych, którzy będą nas wspierać zarówno na poziomie decyzji, jak i oddolnych działań - dodaje. Co to w praktyce oznacza? W drodze do samodzielności energetycznej samorządowcy potrzebują sojuszników rozumiejących złożoność problemu. – Zdecydowanie łatwiej będzie skuteczniej poszerzać niezależność, jeśli najbliższe otoczenie, czyli mieszkańcy, będą w tym pomagać. Ich codzienne nawyki i świadomość potrzeby chociażby zapewnienia zielonych i zdywersyfikowanych źródeł energii będzie dla samorządowców bezcennym wsparciem – wyjaśnia Piotr Kurzyca, prezes fundacji Ale Nauczanie.

Czym skorupka za młodu nasiąknie…

Wyzwania współczesnego świata, w tym bezpieczeństwo energetyczne, wymagają długofalowego myślenia, otwartości poznawczej i przygotowywania kadr do działania dzisiaj, jutro, za dekadę czy nawet ćwierć wieku. – Dlatego tak ważne jest, by do myślenia o cywilizacyjnych zagrożeniach angażować jak najmłodszych. To oni będą wkrótce podejmować kluczowe decyzje i wpływać na losy świata, więc inwestowanie w ich kompetencje oraz doskonalenie ich umiejętności elastyczności i dostrzegania szans w ciągle zmieniającym się świecie nowych technologii ma olbrzymi sens, również ekonomiczny. To ich nawyki i otwartość poznawcza oraz zdolność myślenia krytycznego związane z konsumpcją energii będą oddziaływać w pewnym stopniu na bilans energetyczny w ich gminie. Powinniśmy jak najszybciej odejść od przekazywania uczniom wiedzy na zasadzie transferu i wprowadzać nauczanie problemowe – projektowe. Tak, by uczniowie rozumieli, że to co jest optymalne dziś w jednym kraju nie musi być dobre w innym, a dodatkowo wraz z upływem czasu ta sytuacja i tak może ulec zmianie – twierdzi dr hab. Marek Piotrowski, prof. ChAT w Warszawie.

Jedyny program edukacji energetycznej pozwalający kształtować kompetencje przyszłości

Fundacja FIRST (For Inspiration and Recognition of Science and Technology), która od 1989 r. dba o rozwijanie wśród dzieci i młodzieży kluczowych na rynku pracy umiejętności STEAM (nauka, technologia, inżynieria, sztuka i matematyka), jest wizytówką programu edukacji energetycznej - Superpowered kierowanej do gmin, a docelowo do lokalnych społeczności. Organizacja co roku podejmuje jeden ważny temat, który stanowi ramę do zdobywania kompetencji przyszłości już wśród najmłodszych. Obecnie wiodącym wyzwaniem jest właśnie energia. – W tegorocznej edycji nie tylko zwiększamy świadomość dzieci i młodzieży na temat energii, ale doskonalimy również kluczowe umiejętności, jak współpracy w grupie, samodzielnego i krytycznego myślenia, podejmowania decyzji, skutecznego przywództwa, dyskusji, wykorzystania nowoczesnych technologii, eksperymentowania, wyciągania wniosków – wyjaśnia Piotr Kurzyca. – Inspirowanie młodych ludzi do szukania innowacyjnych rozwiązań będących odpowiedzią na najważniejsze wyzwania otaczającego świata to nasza misja. Angażujemy ich do tego, proponując model nauki opartej na pracy projektowej, gdzie każdy z nich ma ważną rolę, kontrybuuje w poszukiwaniu i proponowaniu rozwiązań i doświadcza, że to działanie ma szerszy wpływ i duży sens – dodaje.

O skuteczności takiego podejścia świadczą dane. Aż 81% absolwentów programów FIRST deklaruje gotowość do specjalizacji w istotnych dla przyszłości obszarach, jak nauka, technologia, inżynieria, sztuka, matematyka. Aż 97% z nich wierzy, że ich działanie może zakończyć się sukcesem. – Bez wiedzy i umiejętności STEAM trudne jest nie tylko rozwiązywanie problemów współczesnego świata, ale i antycypowanie scenariuszy na przyszłość, by zapobiegać kolejnym zagrożeniom. Większość naszych uczniów jest znudzona nauką matematyki, chemii, biologii, fizyki,… nie widząc, w jaki sposób te szkolne przedmioty można połączyć we własnym działaniu w celu rozwiązania problemów z ich otoczenia. Możemy tę sytuację zmienić za pomocą nauczania zgodnego z koncepcją STEAM - uważa profesor Marek Piotrowski.

Super power wiedzy i umiejętności

Jak każdy program edukacyjny stworzony przez FIRST, tak tegoroczna edycja FIRST LEGO League - Superpowered, dotycząca energii, jest dostosowana do potrzeb różnych grup wiekowych: przedszkolaków, dzieci do 3. klasy oraz młodzieży do 16. roku życia. – Każda gmina zainteresowana inwestowaniem w bezpieczeństwo i transformację energetyczną otrzyma komplet materiałów dydaktycznych i wsparcie merytoryczne, które umożliwią nauczycielom poprowadzenie cyklu zajęć związanych z energią – mówi Katarzyna Nogalska, koordynatorka projektu z fundacji Ale Nauczanie. W pakiecie znajdują się scenariusze zajęć dla opiekunów grup, maty edukacyjne i ulubione przez małych i dużych pomoce dydaktyczne w postaci klocków LEGO, które pozwalają zastosować zdobytą wiedzę w praktyce i np. zbudować turbinę wiatrową, która się kręci, właśnie dzięki temu, że uczestnicy zrozumieli rolę wiatru w powstawaniu energii. – Cały program jest tak skonstruowany, żeby dzieci i młodzież mogły dowiedzieć się, skąd pochodzi energia, jak jest dystrybuowana i przechowywana, a także jaki wpływ mają codzienne wybory energetyczne każdego z członków lokalnej społeczności – dodaje Katarzyna Nogalska. Ważną rolę w procesie nauczania ma identyfikowanie lokalnych problemów energetycznych, eksperymentowanie, zastosowanie wiedzy w praktyce, budowanie prototypów. –Nauka przez działanie i zabawę to najskuteczniejsza forma doskonalenia konkretnych umiejętności i zwiększania ich świadomości związanej z problemami otaczającego nas świata – tłumaczy Katarzyna Nogalska. – Wiara w swoje możliwości i poczucie sprawczości to coś, co zostanie z uczestnikami na całe życie. My dorośli oddajemy dzieciom i młodzieży kierownicę, a oni dowożą sami siebie do punktu, w którym świetnie rozumieją złożoność współczesnych problemów, mają odwagę pytać i próbować i proponują konkretne rozwiązania służące ich lokalnym społecznościom – dodaje.

Więcej informacji na temat edukacji energetycznej oraz formularz zgłoszeniowy do programu znajduje się na stronie: energia.fll.edu.pl

Partnerzy programu FIRST LEGO League Superpowered

Inicjatorem programów edukacyjnych jest globalna fundacja FIRST, która w odpowiedzi na głosy przedstawicieli biznesu o potrzebie dostosowania programów edukacji do rynku pracy i współczesnych wyzwań stworzyła, we współpracy z LEGO Education, FIRST LEGO League. Za wdrożenie tego programu w Polsce odpowiada fundacja Ale Nauczanie. Zapewnienie pakietów dydaktycznych do nowoczesnej, angażującej edukacji w postaci odpowiednio przygotowanych zestawów klocków LEGO spoczywa na Akces Edukacja.