Światowe przemiany w energetyce przyspieszają, ale środki przeznaczane na paliwa kopalne wciąż osiągają rekordową kwotę 1,5 biliona dolarów rocznie. Dekadę po Porozumieniu Paryskim, raport opublikowany przez Systems Change Lab ujawnia, że żaden z 45 podstawowych wskaźników klimatycznych nie zmierza we właściwym kierunku, by ograniczyć ocieplenie o 1,5°C.

Dziesięć lat po historycznym Porozumieniu Paryskim, raport „State of Climate Action 2025” przedstawia niejednoznaczny obraz postępów w obliczu upływającego czasu.

Mimo znaczących osiągnięć w niektórych obszarach – takich jak energia odnawialna i zrównoważony transport – globalne działania wciąż są niewystarczające, aby ograniczyć ocieplenie do celu 1,5°C. Emisje gazów cieplarnianych są dziś wyższe niż w momencie podpisania Porozumienia, a skutki zmian klimatycznych stają się coraz bardziej dotkliwe na całym świecie.

„Dekada zwłoki sprawiła, że szanse na utrzymanie wzrostu temperatury do 1,5°C drastycznie zmalały. Powolne postępy to już za mało — z każdym rokiem, gdy nie przyspieszamy, dystans do celu rośnie, a zadanie staje się coraz trudniejsze. Po prostu nie ma już czasu na wahanie czy półśrodki” – stwierdza Clea Schumer, jedna z głównych autorek raportu.

Raport podkreśla, że choć przemiany gospodarcze w kierunku zrównoważonego rozwoju odnoszą skutek, konieczne jest znaczne przyspieszenie i poszerzenie ich zakresu.

Krytyka globalnych ambicji

Analiza 45 wskaźników dotyczących działań na rzecz klimatu ujawnia niepokojącą rzeczywistość: żaden z nich nie jest realizowany w tempie, które pozwoliłoby na osiągnięcie celów na rok 2030, zgodnych z ograniczeniem ocieplenia o 1,5°C.

Chociaż większość wskaźników wykazuje właściwy kierunek, tempo zmian jest zbyt wolne. Dla sześciu wskaźników postęp jest obiecujący, ale wciąż niewystarczający, a dla 29 jest znacznie poniżej wymaganego tempa. Co więcej, pięć najważniejszych wskaźników, w tym finansowanie paliw kopalnych ze środków publicznych oraz udział samochodów osobowych w transporcie, zmierza w zupełnie złym kierunku.

Ocena aktualnej sytuacji wyłaniającej się z lektury raportu stanowi sygnał alarmowy, wskazujący na konieczność ogromnego przyspieszenia działań we wszystkich sektorach.

Wyzwania w sektorach

W energetyce obserwuje się szybki wzrost udziału energii słonecznej i wiatrowej w produkcji energii elektrycznej, który od 2015 roku wzrósł ponad trzykrotnie. Mimo to, działania na rzecz odchodzenia od energetyki węglowej muszą przyspieszyć ponad dziesięciokrotnie, co jest równoznaczne z corocznym zamykaniem prawie 360 średniej wielkości elektrowni węglowych aż do 2030 roku – czytamy w raporcie.

W transporcie odnotowano spowolnienie wzrostu sprzedaży pojazdów elektrycznych, które wcześniej jako jedyny wskaźnik zmierzały ku osiągnięciu celów. W ubiegłym roku ich udział w sprzedaży nowych samochodów osobowych wyniósł 22%, ale aby osiągnąć cele na 2030 rok, konieczne jest ponowne przyspieszenie. Jednocześnie niepokojąco rośnie udział podróży odbywanych prywatnymi samochodami, co niweczy postępy w dziedzinie elektryfikacji.

W leśnictwie sytuacja jest równie alarmująca. Sukcesy w ograniczaniu wylesiania, które odpowiada za ponad 10% globalnych emisji, muszą przyspieszyć dziewięciokrotnie. W ubiegłym rok świat tracił co minutę las o powierzchni niemal 22 boisk piłkarskich, co podkreśla skalę wyzwania.

Przemysł również pozostaje w tyle, ponieważ emisje z produkcji stali w ostatnich latach wzrosły, co wymaga całkowitej zmiany kierunku działań. Choć pojawiają się obiecujące innowacje, takie jak zielony wodór, ich wdrażanie jest wciąż na wczesnym etapie.

Finansowy paradoks klimatyczny

Raport wskazuje na istotne niedobory w finansowaniu działań klimatycznych. 

Wzrost ogólnoświatowych środków przeznaczanych na cele klimatyczne musi przyspieszyć czterokrotnie, aby sprostać potrzebom. Jednocześnie, finansowanie paliw kopalnych ze środków publicznych wciąż rośnie, a jego poziom w 2023 roku osiągnął 1,5 bln dolarów.

Na arenie politycznej odnotowano niepokojący krok wstecz, szczególnie w Stanach Zjednoczonych, które wycofały się z Porozumienia Paryskiego.  Przywoływana sytuacja, w połączeniu z napięciami geopolitycznymi i osłabieniem współpracy międzynarodowej, podważa podstawy globalnych działań na rzecz klimatu.

Czas na przełom

Omawiany raport jest trzeźwą oceną, która wskazuje, że mimo pojedynczych sukcesów, świat jako całość nie zmierza do realizacji celów Porozumienia Paryskiego. Konieczne jest przyspieszenie działań we wszystkich sektorach, poparte stabilnym finansowaniem i zdecydowanym przywództwem politycznym. 

Autorzy podkreślają, że osiągnięcie celów w poszczególnych sektorach jest nie tylko możliwe do wykonania pod względem technicznym, ale także ważniejsze niż kiedykolwiek, aby uniknąć skutków zmian klimatycznych.

Najbliższe lata muszą być wypełnione zintensyfikowanymi działaniami, aby urzeczywistnić wizję zaprezentowaną w Porozumieniu Paryskim. Czas nieuchronnie mija, zaś ambitne cele wciąż jawią się jako dalekie.

Fot. Depositphotos