Pierwsza spółdzielnia energetyczna z udziałem Energi Wytwarzania staje się faktem. Akt założycielski nowego podmiotu został podpisany wspólnie z Gminą Potęgowo i jej jednostkami - Gminnym Ośrodkiem Kultury oraz Gminną Biblioteką Publiczną. Współpraca przyniesie korzyści zarówno stronie samorządowej, jak i spółce, która w ramach spółdzielni przeznaczy energię wyprodukowaną przez małe elektrownie wodne na potrzeby samorządu.

Spółdzielnia Energetyczna Potęgowo ma stać się przykładem komplementarnego projektowania lokalnych systemów energetycznych w taki sposób, aby możliwe było czerpanie jak największych korzyści z różnego rodzaju lokalnych źródeł energii odnawialnej. W tym przypadku spółdzielnia skorzysta z energii produkowanej przez dwie małe elektrownie wodne Energi Wytwarzania: EW Poganice i EW Łupawę o łącznej mocy zainstalowanej 170 kW, które stanowić będą podstawę energetycznego systemu powstającego podmiotu. Oprócz tego, energię na potrzeby jednostek samorządowych dostarczy też działająca już w gminie Potęgowo fotowoltaika.

– W skali całego kraju małe elektrownie wodne mogą być źródłami o niewielkiej mocy zainstalowanej, ale lokalnie są już w stanie wnieść znaczący wkład w zaspokajanie potrzeb energetycznych polskich gmin. Pamiętajmy, że wiele z tych historycznych obiektów powstało właśnie w tym celu: aby zasilić okoliczne miejscowości czy zakłady. Przeznaczając wyprodukowaną przez nasze hydroelektrownie w Poganicach i Łupawie energię na potrzeby Spółdzielni Energetycznej Potęgowo poniekąd przywracamy im pierwotny charakter. Jednocześnie wspieramy też lokalne bezpieczeństwo energetyczne gminy i pomagamy budować energetykę obywatelską – podkreśla Marek Bogacki, wiceprezes Zarządu Energi Wytwarzania.

Uzupełniający się model

Z uwagi na ich specyficzny profil produkcji oraz dzięki przyjętemu w ramach spółdzielni modelowi jej rozliczania, niewielkie hydroelektrownie spółki doskonale uzupełnią źródła PV gminy w momentach, w których produkcja ze słońca będzie niewystarczająca dla zaspokojenia potrzeb obiektów i jednostek samorządu: budynków urzędowych (w tym Ośrodka Kultury i biblioteki) czy szkół, ale także np. oczyszczalni ścieków. Co więcej, efektem współpracy  stabilnych źródeł, jakimi są małe elektrownie wodne z instalacjami fotowoltaicznymi jest wysoki wskaźnik lokalnej autokonsumpcji sięgający około 80 proc. Pozostałe nadwyżki energii wyprodukowanej przez elektrownie wodne i fotowoltaikę, których na bieżąco nie zużyje spółdzielnia, trafią do systemu elektroenergetycznego. Energia ta w razie zwiększonego zapotrzebowania może być w dużej części na powrót odebrana z sieci elektroenergetycznej bez dodatkowych kosztów.

– Chcemy, aby działalność spółdzielni obejmowała zarówno produkcję i bilansowanie energii, jak i szersze działania na rzecz lokalnej transformacji energetycznej. Planujemy prowadzenie inicjatyw edukacyjnych dotyczących odnawialnych źródeł energii oraz przygotowywanie projektów umożliwiających pozyskiwanie funduszy zewnętrznych. Naszą ambicją jest również utworzenie na terenie gminy Europejskiego Centrum Innowacji Energetycznych – miejsca współpracy samorządu, nauki, przedsiębiorców, sektora energetycznego i mieszkańców, służącego rozwojowi polskich technologii energetycznych oraz upowszechnianiu wiedzy o odnawialnych źródłach energii – mówi Dawid Litwin, wójt Gminy Potęgowo.

Praca elektrowni wodnych w Poganicach i Łupawie na rzecz spółdzielni wpłynie jednocześnie na wzrost ich rentowności dzięki budowie nowego modelu biznesowego opartego o lokalne społeczności energetyczne, ograniczającego wpływ zmiennego rynku energii na te konkretne jednostki.

Lokalny potencjał

Podpisanie aktu założycielskiego to moment oficjalnie inicjujący założenie Spółdzielni Energetycznej Potęgowo. Kolejnymi etapami formalnymi będzie jej rejestracja w Krajowym Rejestrze Sądowym, a następnie w Wykazie Spółdzielni Energetycznych prowadzonym przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. Według planów czynności te powinny zakończyć się jeszcze w tym roku.

Energa Wytwarzanie intensywnie angażuje się w rozwój polskiej spółdzielczości energetycznej. Najnowszym działaniem w tym kierunku był list intencyjny z gminą Główczyce w sprawie dołączenia spółki do istniejącej już tam spółdzielni. Wcześniej Energa Wytwarzanie podpisała tego typu dokumenty również z gminami Damnica, Pelplin i Starogard Gdański, w których nowe podmioty mają być utworzone od podstaw, z udziałem innych elektrowni wodnych znajdujących się w regionie.

Dla gminy Potęgowo projekt spółdzielni energetycznej wpisuje się z kolei w działania realizowane wspólnie z Samorządem Województwa Pomorskiego w ramach przedsięwzięcia strategicznego „Pomorski Archipelag Wysp Energetycznych”.

Energa Wytwarzanie zarządza łącznie 44 małymi elektrowniami wodnymi, skupionymi w zdecydowanej większości na północy kraju. Ich łączna moc zainstalowana to ok. 40 MW. Oprócz tego, spółka zarządza też największa w Polsce elektrownią przepływową we Włocławku. W pierwszym kwartale 2026 roku wszystkie hydroelektrownie Energi Wytwarzania wyprodukowały łącznie 164 GWh energii tj. więcej, niż w tym samym okresie wygenerowały wszystkie elektrownie wiatrowe, a także farmy fotowoltaiczne  posiadane przez Grupę Energa. W całym roku 2025 produkcja w obszarze hydroenergetyki wyniosła z kolei 519 GWh – był to drugi w kolejności wynik spośród źródeł odnawialnych Grupy.