Po raz ósmy SW Research opublikowało EKObarometr – wyniki największego w Polsce badania proekologicznych nastrojów społecznych. Mnogość poruszanych zagadnień, liczne analizy i wypowiedzi ekspertów dają pełen obraz tego, jak jako naród podchodzimy do kwestii związanych z ochroną środowiska.

Wśród najważniejszych tematów poruszanych w tej edycji znalazły się: system kaucyjny, oznaczenia i certyfikaty, greenwashing, ESG, energetyka, technologia CCUS, rowery miejskie czy korzystanie z LPG. Zostały one szczególnie pogłębione w analizach i komentarzach licznych ekspertów z branży. Duża wszechstronność zagadnień pozwoliła uzyskać wiele cennych danych, które wskazują aktualne tendencje w podejściu polskiego społeczeństwa do kwestii proekologicznych.

Dalszy spadek eko entuzjazmu

Drugi rok z rzędu badanie ujawniło pewne obniżenie nastrojów proekologicznych w polskim społeczeństwie. Eko-index, opisujący powiązanie pomiędzy osobowościami Entuzjastów i Krytyków, spadł o 2 pp. w porównaniu z poprzednim rokiem. Największą grupę (35%) badanych stanowią ekologiczni Wycofani — konsumenci zdystansowani i powściągliwi w opiniach. Ci respondenci nie żyją ochroną środowiska na co dzień. Podejmują te działania, które są znormalizowane w społeczeństwie (takie jak segregacja śmieci czy oszczędzanie energii), ale niekoniecznie kierują się wartościami ekologicznymi. Co czwarty (26%) Polak jest z kolei ekologicznym Entuzjastą, a niemal jedna piąta (19%) to Krytycy ochrony środowiska. 

Zmęczenie tematem ekologii

Ankietowani są coraz mniej chętni do śledzenia informacji ekologicznych. Jedynie 35% z nich śledzi wiadomości z tego obszaru, podczas gdy w poprzedniej edycji było to 43%. 4 na 10 badanych nie jest za bardzo na bieżąco z aktualnościami w temacie ochrony środowiska — to aż o 12 pp. więcej niż rok temu.

Tylko dwie trzecie (66%) badanych uważa, że obecny stan środowiska jest istotnym problemem — to o 5 pp. mniej niż w zeszłym roku. Ten wskaźnik dobrze pokazuje pewien spadek znaczenia kwestii ekologicznych dla polskiego społeczeństwa. Tak samo jak fakt, że 38% respondentów nie lubi, gdy narzuca im się działania na rzecz środowiska, a 33%ma dość poruszania tego tematu w mediach. Według 37% Polaków ekologia została rozdmuchana do rangi problemu właśnie przez środki masowego przekazu.

Ekologiczne nawyki — tak, ale nie kosztem wygody

Są też jednak bardziej pozytywne sygnały — pewne ekologiczne nawyki są na tyle zakorzenione w świadomości społecznej, że ich przestrzeganie deklaruje zdecydowana większość respondentów. I tak regularnie segreguje śmieci 85% Polaków, a 80% wybiera energooszczędne żarówki LED. Są to działania, które nie wymagają szczególnego wysiłku czy wyrzeczeń, ale wciąż są z korzyścią dla środowiska. Nieco mniej (67%) badanych twierdzi, że korzysta z wielorazowych siatek na warzywa i owoce. Prawie połowa (47%) wybiera żywność ekologiczną, gdy ma taką możliwość, a 46% chętniej kupuje tę z certyfikatem BIO/EKO. Widać, że tego typu decyzje wymagają od nas nieco więcej wysiłku i tutaj już tendencje są inne — na ostatnie pytanie pozytywnie rok temu odpowiedziało o 5 pp. więcej badanych.

– Nie są to załamania, ale raczej sygnał osłabienia intensywności konsumenckiego zaangażowania — szczególnie w obszarach, które mogą wiązać się z wyższą ceną, większym wysiłkiem lub koniecznością świadomego wyboru. To pokazuje, że ekologiczność ma charakter warunkowy — jest akceptowana, gdy nie generuje zbyt wysokiego kosztu. Jest ona też najlepiej zakorzeniona tam, gdzie łączy się z nawykiem, zdrowiem, oszczędnością lub prostą, dostępną praktyką. Słabiej natomiast przejawiają się zachowania wymagające kosztu, wyrzeczeń, aktywnej ekspresji lub silnej identyfikacji z ekologicznym stylem życia – Piotr Zimolzak wiceprezes SW Research i szef projektu EKObarometr.

Niewielu badanych deklaruje aktywne promowanie ekologicznego stylu życia — jedynie 12% twierdzi, że zamieszcza w mediach społecznościowych porady na ten temat (to spadek o 8 pp.). 35% Polaków regularnie rozmawia z bliskimi na tematy związane z ochroną środowiska (również o 8 pp. mniej), a 39% interweniuje, gdy znajomi zachowują się w sposób niezgodny z tymi wartościami. Natomiast zauważalnie spadł (z 47 do 41%) odsetek respondentów, którzy zgadzają się ze stwierdzeniem „ludzie za bardzo się obnoszą z tym, że żyją ekologicznie”, co może świadczyć o wyższej tolerancji dla tego typu zachowania.

Lepiej rozumiemy, czym jest greenwashing, choć nie potrafimy go zdefiniować

Przeprowadzone ankiety pokazują, że Polacy nadal mają problem z terminem „greenwashingu” — zna go jedynie 22% badanych. W bardziej szczegółowych pytaniach powiązanych z tym zjawiskiem widać jednak, że intuicyjne rozumienie problemu jest na wyższym poziomie — poprawne jego wyjaśnienie wskazało 35% ankietowanych, o 3 pp. więcej niż rok temu. 31% respondentów przyznało, że w ciągu ostatniego miesiąca spotkało się z reklamą produktu lub usługi, która wykorzystywała hasła ekologiczne (rok temu było to jednak 36%).

Większość Polaków jest zdania, że do zielonej komunikacji marek należy podchodzić z pewną dozą ostrożności. 64% badanych zgodziło się ze stwierdzeniem, że hasła powiązane z ekologią są przez niejednokrotnie wykorzystywane jedynie w celach promocyjnych, a ponad połowa (54%) uważa, że tematyka ochrony środowiska bywa zbyt często wykorzystywana w kampaniach marketingowych. Dla 41% jest ona w wielu przypadkach zbędna.

– Ekologiczna komunikacja nie jest automatycznie odrzucana, ale traci skuteczność, jeśli jest postrzegana jako zbyt nachalna, dekoracyjna lub oderwana od realnych działań marki. Sam język ekologiczny przestaje być wystarczający. Komunikaty marek muszą być konkretne, wiarygodne i poparte realnym działaniem. W przeciwnym razie mogą uruchamiać nie zaangażowanie, lecz podejrzenie greenwashingu — nawet wśród osób, które samego terminu „greenwashing” nie znają – Piotr Zimolzak SW Research

 Ekologia czy bezpieczeństwo?

Wyniki tegorocznego badania pokazują, że wartości ekologiczne często muszą ustąpić miejsca nieco bardziej przyziemnym kwestiom, takim jak koszty życia, bezpieczeństwo i interes gospodarczy. Według 63% Polaków koszty energii rosną zbyt szybko właśnie przez ochronę środowiska, a dokładniej — obowiązującą politykę klimatyczną. 57% uważa, że z kolei transformacja energetyczna powoduje zbyt duży wzrost kosztów życia.

Badani nie odrzucają jednak całkowicie wartości ekologicznych. 77% z nich popiera działania na rzecz ochrony środowiska, jeżeli nie stoją one w sprzeczności z interesem polskich firm. Nadal jednak 45% jest zdania, że węgiel powinien być podstawą polskiej strategii energetycznej. Widać tu pewną niekonsekwencję — aż respondentów 81% deklaruje świadomość szkodliwości smogu dla naszego zdrowia. Jednocześnie większość (61%) Polaków uważa, że powinniśmy rozwijać własne źródła energii, nawet, jeśli nie są one ekologiczne. 62% wierzy w energetykę atomową jako źródło stabilnego i taniego prądu.

Badanie EKOBAROMETR - VIII EDYCJA przeprowadzono w dniach 9-18.05.2026 techniką CAWI przez instytut badawczy SW Research na reprezentatywnej próbie 1500 Polaków w wieku 16-80 lat.

Pełna wersja raportu jest dostępna na stronie SW Research.

EKObarometr.pl

Fot. Depositphotos