Żeby zaspokoić zapotrzebowanie na energię elektryczną, Polska potrzebuje zarówno węgla, jak i energii z OZE. Wiatr może stanowić najlepsze uzupełnienie konwencjonalnych źródeł wytwórczych – wynika z najnowszego raportu Polskiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej (PSEW).

Raport zatytułowany „Węgiel + Wiatr. OZE i źródła konwencjonalne dla bezpieczeństwa energetycznego Polski” zaprezentowano w piątek w Katowicach podczas kolejnej edycji konferencji „Silesia 2030”, organizowanej z inicjatywy europosła PiS Grzegorza Tobiszowskiego. Honorowy patronat nad konferencją objął m.in. prezydent Andrzej Duda.

Zaprezentowane w piątek opracowanie wskazuje m.in. na konieczność odblokowania inwestycji w energetykę wiatrową na lądzie oraz potrzebę modernizacji i czasowego utrzymania w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym 200-megawatowych bloków węglowych, mogących stabilizować system przynajmniej do czasu uruchomienia energetyki jądrowej. Takich bloków jest w systemie ponad 40.

„W raporcie przedstawiamy, że łącząc technologie wiatrowe z węglowymi jesteśmy w stanie nie tylko zwiększać bezpieczeństwo energetyczne, ale i obniżać ceny coraz bardziej drożejącej energii” – ocenił w przedmowie do publikacji prezes Polskiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej Janusz Gajowiecki. Wskazał, że rola energetyki wiatrowej w polskim miksie energetycznym z roku na rok rośnie.

Jak wynika z opracowania, odnawialne źródła energii, w szczególności elektrownie wiatrowe, nie są dzisiaj konkurencją dla tradycyjnie postrzeganej energetyki węglowej, ale stanowią jej uzupełnienie, zaś nadchodzące zmiany w sektorze energetycznym pokazują, że te dwie technologie w procesie transformacji mogą się uzupełniać.

„Energia z wiatru na lądzie już nieraz udowodniła, że stanowi solidne wsparcie dla energii konwencjonalnej. W trakcie wietrznych dni w 2022 r. udział OZE w polskim systemie przekraczał 50 proc. - to duża oszczędność węgla i gazu, które dziś są na wagę złota” – zauważa prezes Stowarzyszenia.

Jak oceniono w raporcie, źródła konwencjonalne będą w najbliższej przyszłości gwarantem bezpieczeństwa i stabilności systemu energetycznego. Jednak żeby odpowiedzieć na zapotrzebowanie na energię, Polska potrzebuje zarówno węgla, jak i energii z OZE. Dlatego zanim magazyny energii zaczną na szeroką skalę stabilizować pracę źródeł zależnych od pogody, do bilansowania OZE należy wykorzystać moce, którymi dysponujemy w kraju – zauważają autorzy raportu, wskazując na potrzebę dalszego korzystania z 200-megawatowych bloków.

Według prezesa PSEW, program Narodowego Centrum Badań i Rozwoju „Bloki 200+. Innowacyjna metoda zmiany reżimu pracy bloków energetycznych klasy 200 MWe+” pokazał, że popularne dwusetki po przeprowadzeniu odpowiedniej modernizacji są w stanie pracować elastycznie i współpracować z farmami wiatrowymi w celu zapewnienia bezpiecznej pracy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego.

„W obecnej sytuacji, przy olbrzymiej skali podwyżek cen surowca, trudno prognozować, czy gaz na masową skalę będzie wykorzystywany w elektroenergetyce. Do czasu pojawienia się w naszym systemie mocy z bloków jądrowych musimy wydłużyć pracę bloków o mocy 200 MW. Musimy również zwiększać nie tylko ilość mocy zainstalowanej, ale przede wszystkim dostarczać tanią i zeroemisyjną energię – a to są nam w stanie zapewnić turbiny wiatrowe” – tłumaczy Janusz Gajowiecki.

Zdaniem europosła Grzegorza Tobiszowskiego energetyka węglowa i źródła odnawialne nie są dla siebie konkurencją. „Energia z wiatraków jest bezemisyjna, ale zależna od pogody. Energia z węgla zaś jest stabilna, ale wiąże się z emisją dwutlenku węgla. Razem te źródła energii niwelują swoje słabości” – podkreślił parlamentarzysta.

W ocenie Tobiszowskiego w obecnym trudnym czasie, w obliczu niedoborów energii, „należy odrzucić irracjonalną, napędzaną jedynie ideologią, dekarbonizację i zrozumieć, że niskoemisyjne, wysokosprawne bloki węglowe nie tylko można pogodzić ze źródłami odnawialnymi, ale mogą one także wspierać ich rozwój”.

Autorzy raportu zauważają, że w Polsce energetyka wiatrowa na lądzie powinna zostać jak najszybciej odblokowana, by z jednej strony „rozcieńczyć” wysokie ceny energii ze źródeł konwencjonalnych, zaś z drugiej strony - obniżyć krajowe zapotrzebowanie na węglowodory z importu oraz zwiększyć moce w systemie elektroenergetycznym.

W publikacji PSEW przedstawiono koncepcję budowy systemu wspierającego bilansowanie lądowej energetyki wiatrowej opartego na jednostkach węglowych o mocy 200 MW, dostosowanych do pracy szczytowej i podszczytowej.

Z przeprowadzonego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju oraz firmy Tauron, Enea, Rafako, Polimex Mostostal i Pro Novum pilotażu wynika, że bloki węglowe o mocy 200 MW po przeprowadzeniu niezbędnych modernizacji są w stanie pracować dużo bardziej elastycznie niż to pierwotnie zakładano, w zależności od aktualnych potrzeb bilansowania systemu. Mogą też współpracować ze źródłami zależnymi od pogody, jak farmy wiatrowe na lądzie lub morzu – czytamy w raporcie.

Eksperci proponują także mechanizm wsparcia dla 200-megawatowych bloków – potrzebny ze względu na to, że po 2025 r. kończy się tzw. rynek mocy dla jednostek przekraczających emisyjność 550 g CO2 na kWh, czyli właśnie bloków o mocy 200 MW, których obecnie jest w systemie ponad 40.

„Bez względu na to, czy i kiedy powstanie Narodowa Agencja Bezpieczeństwa Energetycznego, która miałaby skupiać węglowe aktywa wytwórcze spółek energetycznych, potrzebne jest szybkie i sprawne uruchomienie prac modernizacji bloków klasy 200 MW i dostosowanie ich do pracy przy uwzględnieniu dużej generacji wiatrowej oraz zapewnienie systemu wsparcia dla funkcjonowania tych jednostek w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym” – napisano w publikacji.

Zdaniem ekspertów PSEW, potrzebne są szybkie decyzje służące zarówno odblokowaniu możliwości budowy turbin wiatrowych na lądzie, jak i zapewnieniu finansowania dla dostosowania bloków 200 MW do elastycznej pracy w nowych warunkach, a także finansowania ich pracy. „Bloki te powinny pracować jedynie do momentu, kiedy będą niezbędne do zbilansowania Krajowego Systemu Elektroenergetycznego” – zaznaczają autorzy opracowania.