Szybkie uniezależnienie się od rosyjskiej ropy i gazu, reforma unijnego systemu handlu emisjami ETS oraz inwestowanie w technologie wykorzystania węgla, jako paliwa przejściowego w transformacji - to niektóre postulaty podpisanej w Katowicach Rezolucji Energetycznej 2022.

Podpisanie dokumentu zwieńczyło piątkową konferencję „Silesia 2030”, zorganizowaną z inicjatywy europosła Grzegorza Tobiszowskiego. Wśród jej uczestników, którzy złożyli swoje podpisy pod rezolucją, byli m.in. minister klimatu i środowiska Anna Moskwa, b. premier Beata Szydło, parlamentarzyści, samorządowcy, przedstawiciele nauki górniczej, szefowie górniczych i energetycznych spółek oraz związkowcy.

Minister Moskwa przypomniała, iż rząd pracuje obecnie nad aktualizacją Polityki Energetycznej Państwa do 2040 roku, gdzie m.in. znajdzie się – jako pierwszy filar Polityki - nowa część dotycząca niezależności i suwerenności energetycznej kraju.

„Opiszemy plan modernizacji bloków energetycznych, który mamy uzgodniony ze spółkami (…) plus czyste technologie węglowe (…). Chcemy wpisać do tego dokumentu reformę OZE, reformę ETS” – wyliczała minister klimatu i środowiska, podkreślając też podejmowane działania zmierzające do „derusyfikacji” polskiej i unijnej gospodarki.

W ocenie b. premier, europosłanki Beaty Szydło, dotychczasowa polityka klimatyczno-energetyczna UE okazała się nieskuteczna.

„Ta polityka zbankrutowała - Unia Europejska okazała się bezbronna w momencie kryzysu energetycznego (…). Polityka energetyczna UE polegała tylko i wyłącznie na realizacji interesów biznesowych niemieckich i pewnych grup lobby z państw Europy Zachodniej. Każde słowo, każda refleksja, czy uwaga z naszej strony, z tej części Europy, była odbierana jako atak na czysty klimat, czyste powietrze, zdrowie Europejczyków” – mówiła Beata Szydło.

Obecnie – jak oceniła – „okazało się, że to my mieliśmy rację”. B. premier wskazała, iż należy skoncentrować się na „obronie polskich interesów, ale też budowaniu nowej, mądrej polityki energetycznej Europy”. „Jest moment, w którym można naprawdę zrobić bardzo dużo dobrego dla polskiego i europejskiego bezpieczeństwa energetycznego. A nasz rząd pokazuje, i pokazywał już wcześniej, że potrafi to robić, potrafi myśleć tymi kategoriami” – powiedziała europosłanka.

Uczestnicy konferencji zgodzili się, iż – jak napisano w rezolucji adresowanej do Komisji Europejskiej, Parlamentu Europejskiego oraz rządów państw UE - agresja Rosji na Ukrainę całkowicie zmieniła uwarunkowania społeczne i gospodarcze w Europie, dlatego „wszystkie wcześniej wyznaczone cele oraz drogi do ich osiągnięcia wymagają głębokiej rewizji”.

„Unia Europejska stoi w obliczu zagrożenia ze strony Federacji Rosyjskiej, tak militarnego jak i ekonomicznego, a zwłaszcza w kontekście surowców energetycznych” – czytamy w dokumencie, którego sygnatariusze opowiedzieli się za równowagą pomiędzy troską o klimat i środowisko naturalne a bezpieczeństwem obywateli krajów Unii, także w kontekście bezpieczeństwa energetycznego.

„Należy uznać, że priorytetem UE jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego w rozumieniu pewności dostaw energii do odbiorców oraz jej stabilnej ceny. Ze szczególną uwagą, w poczuciu najwyższej odpowiedzialności za przyszłość UE, należy zredefiniować politykę klimatyczną Wspólnoty, a także cele i zamierzenia określone w Europejskim Zielonym Ładzie oraz pakiecie Fit for 55” – postulują autorzy rezolucji.

Uczestniczący w konferencji doradca prezydenta Andrzeja Dudy ds. ochrony środowiska, polityki klimatycznej i zrównoważonego rozwoju Paweł Sałek ocenił, iż obecnie rodzi się świadomość, iż „wielka, ambitna polityka klimatyczna kreowana przez UE po prostu kapituluje”, co potwierdzają .in. szybujące obecnie ceny uprawnień do emisji CO2, ceny energii oraz gazu, węgla i innych surowców.

„Mamy pełną świadomość tego, że bezpieczeństwo energetyczne i bezpieczeństwo dostaw to jest ten głos rozsądku, o którym Polska przez wiele lat mówiła i realizowała (…). Tylko w oparciu o własne zasoby surowcowe, także te wysokoemisyjne, mamy możliwość kształtowania swojego miksu energetycznego zgodnie z prawem traktatowym, a przede wszystkim bezpieczeństwa energetycznego i bezpieczeństwa państwa” – powiedział prezydencki doradca.

Jak napisano w rezolucji, „należy możliwie szybko uniezależnić się od rosyjskiego gazu i ropy przez dywersyfikację kierunków importu oraz zmiany technologiczne”. Kolejny postulat dotyczy niezwłocznego rozpoczęcia procesów wspierających europejski przemysł wydobywczy.

„Rozwój rodzimego sektora wydobywczego jest ważny nie tylko z punktu widzenia wydobycia paliw kopalnych, ale również innych surowców, w tym surowców krytycznych, niezbędnych w technologiach wykorzystywanych w źródłach odnawialnych oraz elektromobilności” - wskazują sygnatariusze dokumentu, apelując o uznanie węgla za paliwo przejściowe w transformacji energetycznej, co stworzy ramy finansowania inwestycji – także w niskoemisyjne technologie energetyczne, wykorzystujące węgiel.

„Należy zawiesić lub głęboko zreformować system handlu prawami do emisji CO2 EU ETS oraz porzucić plany włączenia do niego innych sektorów takich jak transport, budownictwo oraz rolnictwo” – czytamy w rezolucji.

Inny postulat dotyczy rewizji procedowanych projektów aktów prawnych, które będą wpływać na poszczególne sektory energetyki – chodzi np. o projekt rozporządzenia ws. redukcji metanu w sektorze energetycznym. „Redukcja emisji gazów cieplarnianych nie powinna odbywać się poprzez zamykanie zakładów pracy, które produkują surowce kluczowe dla bezpieczeństwa energetycznego” - napisano.

Uczestnicy katowickiej konferencji podkreślili także, iż transformacja energetyczna nie zostanie zrealizowana bez udziału odnawialnych źródeł energii, zatem konieczne jest przyspieszenie budowy tych źródeł w Polsce.

„W tym kontekście należy inwestować w technologie OZE takich jak wiatr i PV, które pozwolą na realizację celów transformacji w maksymalnie efektywny ekonomicznie sposób. Zmiany struktury wytwarzania energii elektrycznej w Polsce powinny odbywać się w sposób zrównoważony, a źródła powinny się uzupełniać wspólnie budując silny i stabilny system energetyczny” – podsumowali autorzy katowickiej rezolucji.