Rekordowe ceny gazu i energii elektrycznej w Europie, rekordowe ceny węgla w Chinach, wieloletnie wysokie ceny gazu w Stanach Zjednoczonych oraz ceny ropy znacznie powyżej ich realnej długoterminowej średniej, to przejawy tego samego światowego niedoboru energii.

W następstwie recesji spowodowanej pandemią koronawirusa produkcja energii nie nadążała za szybkim wzrostem zużycia, ponieważ producenci energii mają trudności z podniesieniem produkcji, podczas gdy popyt szybko się ożywił.

Spowolnienie koniunktury i załamanie cen energii wywołane pandemią, a wcześniej konfliktem handlowym USA/Chiny, spowodowały spadek inwestycji w całym sektorze energetycznym w latach 2019/2020.

Zużycie energii z wielkim wzrostem

Od tego czasu światowa gospodarka doświadczyła wyjątkowo szybkiego, cyklicznego ożywienia, wspomaganego przez niskie stopy procentowe, kupowanie obligacji i masowe wydatki rządowe, które koncentrowały się na energochłonnych towarach, a nie na usługach, zwiększając zużycie energii w nadzwyczajnym tempie.

Skutkiem tego jest poważny, cykliczny niedobór energii, widoczny w niższych niż przeciętne zapasach i rosnących cenach węgla, gazu i ropy naftowej we wszystkich głównych regionach konsumpcji na świecie.

W ostatnich miesiącach Chiny odnotowały niskie zapasy węgla w elektrowniach, a rząd wezwał do pilnego zwiększenia produkcji. W tym samym czasie ceny kontraktów terminowych na węgiel wzrosły ponad dwukrotnie w ciągu roku.

Na rynku gazu zapasy są o 5 proc. poniżej średniej sezonowej sprzed pandemii w Stanach Zjednoczonych i 15 proc. poniżej średniej w Europie.

Ceny kontraktów terminowych na gaz w pierwszym miesiącu wzrosły o 140% w Stanach Zjednoczonych, ponad 500 proc. w Europie i ponad 600 proc. w Azji Północno-Wschodniej w porównaniu z tym samym okresem w zeszłym roku.

Mocne konsekwencje

Branże energetyczne zawsze wykazywały silne cykliczne tendencje. Im większe początkowe zaburzenie produkcji, konsumpcji, zapasów i cen, tym większa natychmiastowa i późniejsza reakcja.

W tym przypadku niskie zapasy i wysokie ceny węgla, gazu i ropy są bezpośrednią konsekwencją wysokich zapasów i niskich cen tym razem w ubiegłym roku spowodowanych pierwszą falą pandemii.

Po wyjątkowo szybkim ożywieniu gospodarczym, globalna produkcja przemysłowa i światowy handel spadły o mniej niż 1 proc. w porównaniu z trendami sprzed pandemii i wojny handlowej.

Wolne moce produkcyjne na świecie są ograniczone, zwłaszcza w branżach produkujących towary, które są znacznie bardziej energochłonne niż sektory usługowe.