„Początek końca?” – to tytuł książki Julity Mańczak i glacjologa – dr. Jakuba Małeckiego, którzy postanowili zabrać czytelnika w daleką podróż do odległych krain, by przekonać się jak wygląda życie lodowca. Przystępnie wyjaśniają co oznacza topnienie lodu i jaka przyszłość czeka nas za 10, 20, 30 lat, jeśli nic nie zrobimy z postępującą zmianą klimatu. To jedna z tych lektur, po które warto sięgnąć, gdy za oknem szaro, a śnieg zimą powoli pozostaje wspomnieniem starszego pokolenia.

Potrzebujemy lodowców

Minęły już dawno czasy, kiedy zastanawialiśmy się, czy mamy do czynienia z globalnym ociepleniem. Zmiana klimatu jest niepodważalnym faktem, a dla wszystkich mieszkańców Ziemi – codziennością, w której przyszło im żyć. Coraz częściej zauważamy jej skutki na własnej skórze. Z lodowcami jest bardzo podobnie, przy czym to my potrzebujemy ich bardziej niż one nas.

71% powierzchni Ziemi to woda. Morza i oceany stanowią 97,5% jej zasobów. Pozostałe 2,5% to woda słodka. Niewiele, prawda?
70% zasobów wody słodkiej jest zgromadzone w lodowcach i lądolodach! Od wody zgromadzonej w lodowcach zależy 2,5 miliarda ludzi.

Kolejny najcieplejszy rok

Dane z NASA, Copernicus Climate Change Service I JMA nie pozostawiają wątpliwości. Rok 2020 był najcieplejszym rokiem w historii pomiarów. Ostatni porównywalnie ciepły był rok 2016. Globalna temperatura wzrosła o 1,2-1,25°C od czasów sprzed rewolucji przemysłowej. Czy to dużo?

Biorąc pod uwagę, że w minionym roku zarejestrowano niską aktywność słoneczną, która obniża temperaturę na Ziemi oraz brak zjawiska El Niño, które zwykle podnosi temperaturę naszej planety można byłoby spodziewać się mniej “rekordowego” wyniku. Niestety wygląda na to, że wpływ człowieka na klimat jest naprawdę znaczący.

Lodowce znikają na naszych oczach

Najnowsze doniesienia ze świata naukowego opublikowane 25 stycznia 2021 w The Cryosphere nie napawają optymizmem. Wyliczono bowiem, że w latach 1994-2017 straciliśmy aż 28 bilionów ton lodu! Za 2/3 tego wyniku odpowiada ocieplenie atmosfery, natomiast pozostałą 1/3 przypisuje się ociepleniu oceanów. Niestety zanotowano także wzrost rocznego topnienia lodowców o 57% w stosunku do lat 90-tych. Wówczas rocznie szacowano topnienie lodu na 0,8 biliona ton rocznie, dziś mówi się o wartości 1,2 biliona ton/rok. W tym czasie poziom mórz i oceanów wzrósł o 35 mm.

Prognozy wskazują na to, że lodowce alpejskie mogą zniknąć do 2100 roku, a do 2050 wyginie co trzeci niedźwiedź polarny, który do życia potrzebuje stabilnej arktycznej pokrywy lodowej.

Jak wygląda życie lodowca?

Autorzy „Początku końca?” zdecydowali się na rozmowę o lodzie i zmianie klimatu nie tylko w wyjątkowych okolicznościach, jak na przykład podczas wycieczki na lodowiec, ale także zaprosili do rozmowy ciekawych gości. Dzięki temu książka zabiera nas na przykład na Spitsbergen i opowiada o specyficznej przyjaźni człowieka z lodowcem oraz o tym jak trudne i niebezpieczne może być prowadzenie badań naukowych w odległej Arktyce. Nie brakuje również wywiadów z naukowcami z Polski i zagranicy, a także z Piotrem Pustelnikiem – zdobywcą Korony Himalajów. Każda perspektywa pozwala lepiej zrozumieć, że choć lodowce mogą mieć dla nas różne znaczenie, to wszyscy ich potrzebujemy. 

Prosto o zmianie klimatu

Czy naukowcy i badacze klimatu mogą tłumaczyć prościej? Mogą! „Początek końca?” wydawnictwa ZNAK jest doskonałym przykładem mówienia o faktach naukowych przystępnym językiem, tak, aby każdy z nas mógł lepiej zrozumieć świat, który nas otacza oraz zachodzące w nim zmiany.

Fundacja WWF Polska od lat prowadzi działania podnoszące świadomość społeczeństwa w temacie zmiany klimatu i naszego wpływu na środowisko, dlatego objęła swoim patronatem niniejszą publikację. To szczególnie ważne, żeby jak najwięcej osób zrozumiało czym jest globalne ocieplenie i dlaczego być może jesteśmy ostatnim pokoleniem, które może jeszcze coś zrobić, by złagodzić w przyszłości coraz bardziej dotkliwe dla nas skutki zmiany klimatu.