Wraz z rozwojem odnawialnych źródeł energii oraz postępującą dekarbonizacją sektora energetycznego, rośnie znaczenie energii jądrowej. Uprzedzenia wynikające z niewiedzy ustępują, zaś rozwój technologii jądrowych oraz stabilność dostaw prądu z elektrowni jądrowych sprawia, że energia jądrowa wzmacnia swój potencjał.

Energia jądrowa odpowiada obecnie za około 25 proc. globalnej produkcji niskoemisyjnej energii elektrycznej, ale jej wykorzystanie będzie musiało znacznie wzrosnąć w nadchodzących dziesięcioleciach, aby świat mógł osiągnąć zerową emisję dwutlenku węgla netto do 2050 roku – donosi Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (IAEA). 

Jak stwierdza Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA), energia jądrowa jest istotnym niskoemisyjnym źródłem energii elektrycznej, zapewniającym około 10 proc. globalnej produkcji energii elektrycznej. Energetyka jądrowa, z około 413 GW mocy działającymi w 32 krajach, przyczynia się uniknięcia 1,5 Gt globalnych emisji i 180 mld metrów mld m3 globalnego zapotrzebowania na gaz rocznie.

W krajach, w których energia jądrowa jest stosowana, może uzupełniać odnawialne źródła energii w ograniczaniu emisji w sektorze energetycznym, jednocześnie przyczyniając się do bezpieczeństwa energii elektrycznej jako dyspozycyjne źródło energii. Jest to również opcja do produkcji niskoemisyjnego ciepła.

Jaki jest potencjał energii jądrowej w transformacji energetycznej?

Energia jądrowa nie emituje gazów cieplarnianych podczas pracy, zaś w trakcie cyklu życia elektrownia jądrowa wytwarza mniej więcej taką samą ilość emisji ekwiwalentu dwutlenku węgla na jednostkę energii elektrycznej jak energia wiatrowa oraz 1/3 emisji na jednostkę energii elektrycznej w porównaniu z energią słoneczną – zauważa World Nuclear Association (WNA).

Elektrownie jądrowe przyczyniają się do bezpieczeństwa energii elektrycznej na wiele sposobów, utrzymując stabilność sieci energetycznych i uzupełniając strategie dekarbonizacji, ponieważ mogą dostosować swoją moc wyjściową do zmian popytu i podaży. Co więcej, są niezależne od warunków atmosferycznych, jak to ma miejsce w przypadku fotowoltaiki czy energii wiatrowej.

Jak stwierdza McKinsey w analizie „What will it take for nuclear power to meet the climate challenge?”, sektor energetyczny odegra kluczową rolę w przejściu na zerową emisję netto. Wytwarzanie energii przyczynia się do około 30 proc. globalnej emisji CO2, głównie ze spalania paliw kopalnych. 

Choć w ostatnich latach odnawialne źródła energii rosły w szybkim tempie, nie jest jasne, czy energia wiatrowa i słoneczna mogą rosnąć wystarczająco szybko, aby osiągnąć cele zerowej emisji netto i przewidywane rosnące zapotrzebowanie na energię elektryczną. Jednym z możliwych rozwiązań jest wykorzystanie energii jądrowej jako źródła czystej energii.

Jakie są wyzwania sektora energii atomowej?

Jak zauważa Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej, pomimo rosnącego uznania dla roli energii jądrowej w poprawie bezpieczeństwa energetycznego, obecne tempo rozwoju energetyki jądrowej pokazuje, że konieczne będą pilne działania w celu utrzymania obecnej roli energii jądrowej w koszyku energetycznym.

Konieczne są dalsze wysiłki, aby energia jądrowa była zgodna ze scenariuszem zerowej emisji netto do 2050 roku.  Wsparcie dla innowacji w energetyce jądrowej, w tym małych reaktorów modułowych, pomoże również rozszerzyć zakres opcji niskoemisyjnych i poszerzyć ścieżkę do zerowej emisji netto.

W zależności od tempa rozwoju sektora do 2050 roku, Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej wskazuje dwa scenariusze: niski oraz wysoki.

Scenariusz niski zakłada kontynuację obecnych trendów rynkowych i technologicznych, co prowadzi do niewielkiego wzrostu globalnej mocy elektrowni jądrowych do 458 GWe do 2050 roku. Wysoki scenariusz zakłada bardziej korzystny rozwój sektora, zakładając ponad dwukrotny wzrost globalnej mocy energii jądrowej do 890 GWe do 2050 roku. 

Atom a sprawa polska

Polska jak dotąd nie posiada własnej elektrowni jądrowej służącym szeroko pojętym celom energetycznym. 

Swoistego rodzaju „mapą drogą” pod budowę polskiej elektrowni jądrowej stanowi Program polskiej energetyki jądrowej przyjęty przez Radę Ministrów 28 stycznia 2014 roku, zaś jego zaktualizowana wersja - 2 października 2020 roku. Dokument ten określa podstawowe zadania, które musi zrealizować krajowa administracja, inwestor, dozór jądrowy oraz inne podmioty biorące udział w inwestycji.

Wraz z kolejnymi miesiącami, pojawiają się kolejne szczegóły dotyczące powstania pierwszej krajowej elektrowni jądrowej, zaś poparcie dla niej mają najwyższe władze Rzeczypospolitej:

„To jest energia, która jest energią przyszłości. Nie dajmy się omamić wrzaskom, zwłaszcza tych niektórych zwariowanych środowisk zza zachodniej granicy, które szaleją, żeby w ogóle zrezygnować z użycia atomu. To jest bzdura. Nie zrealizujemy transformacji energetycznej bez użycia atomu” -  stwierdził Prezydent Andrzej Duda podczas spotkania z mieszkańcami Konina.