Wdrażanie betonu z recyklingu w Polsce oraz systemowe wykorzystanie stali z odzysku stają się nowym standardem jakości w największych aglomeracjach. Przy 230 milionach ton materiałów absorbowanych corocznie przez krajowy sektor, upowszechnienie technologii pozwalających na niemal pełny odzysk surowców wtórnych stanowi dziś obiekt zainteresowania.

Polski sektor budowlany chłonie rocznie aż 228,6 mln ton materiałów, co odpowiada za blisko 37% krajowego śladu materiałowego, a powierzchnia budynków z certyfikatami BREEAM i LEED w Polsce przekroczyła już 50 mln m2.   Dzięki selektywnej dekonstrukcji i cyfrowym paszportom produktów można odzyskać nawet 95% komponentów z rozbieranych obiektów.

Ewolucja polskiego sektora budowlanego w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym w budownictwie przestała być traktowana w kategoriach postulatu środowiskowego, stając się twardym wymogiem operacyjnym. Zmiana, stymulowana rygorystyczną legislacją unijną oraz dojrzałością strategii ESG w nieruchomościach, sprawiła, że tkanka miejska postrzegana jest obecnie jako zasobne banki materiałów.

O skali wyzwania świadczą dane, według których polskie budownictwo chłonie rocznie 228,6 mln ton materiałów, co generuje blisko 37% krajowego śladu materiałowego. W obliczu wytwarzania około 20 mln ton odpadów rozbiórkowych, branża została zmuszona do odejścia od modelu liniowego na rzecz zaawansowanych systemów cyrkularnych, umożliwiających pełnowartościowe wykorzystanie zasobów w kolejnych cyklach inwestycyjnych.

Zielony certyfikat to nowa waluta

Analiza dynamiki rynku dowodzi istotnego przyspieszenia w obszarze profesjonalnej certyfikacji wielkoskalowych obiektów kubaturowych. W I poł. 2025 roku łączna powierzchnia budynków objętych systemami certyfikacji BREEAM i LEED przekroczyła w Polsce pułap 50 mln m2, co oznacza wzrost o blisko jedną trzecią w skali roku – informuje raport Polskiego Stowarzyszenia Budownictwa Ekologicznego (PLGBC). Raport wskazuje, że trend utrzymuje stabilną trajektorię, a prym wiedzie sektor magazynowy i przemysłowy, skupiający ponad połowę zielonych projektów.

W metropoliach, gdzie zielone budownictwo rozwija się najprężniej – m.in. w Warszawie, Krakowie czy Wrocławiu – inwestorzy coraz powszechniej stosują rodzimy standard ZIELONY DOM.

Powszechność rozwiązań potwierdza, że cyrkularność staje się integralnym elementem wyceny nieruchomości komercyjnych.

Budowlany recykling wchodzi do gry

Technologicznym filarem gospodarki cyrkularnej jest nowa generacja komponentów o obniżonym śladzie węglowym. Głównym zwrotem było wprowadzenie krajowego uzupełnienia normy PN-B-06265, które usankcjonowało zastosowanie kruszyw z recyklingu w elementach konstrukcyjnych.

Obecne regulacje pozwalają, by wysokiej klasy surowce wtórne całkowicie zastępowały kruszywa naturalne w mieszankach. Przekłada się to na istotną redukcję śladu węglowego betonu, który w standardowych realizacjach wynosi około 140 kg CO2/m3. Równolegle, mimo okresowej zmienności cen, odnotowuje się trwałe przesunięcie popytu w stronę wyrobów stalowych o wysokim udziale wsadu recyklingowego.

Jak zauważa STRABAG, w Niemczech standardowo wykorzystuje się dwa warianty kruszywa betonowego z odzysku, które różnią się rygorem składu. Typ 1, czyli kruszywo betonowe, stawia na wysoką czystość – musi zawierać minimum 90% czystego betonu, podczas gdy domieszki cegły lub piaskowca wapiennego nie mogą przekraczać 10%. Z kolei typ 2, klasyfikowany jako kruszywo z gruzu budowlanego, jest bardziej liberalny i dopuszcza udział elementów murowanych na poziomie nawet 30%.

Jak odzyskać 95% budynku zamiast go burzyć?

Aktywność w zakresie odzysku materiałów budowlanych koncentruje się w aglomeracjach o dużym potencjale modernizacyjnym obiektów z ubiegłego wieku. Zastosowanie selektywnej dekonstrukcji budynków zamiast tradycyjnych wyburzeń pozwala na odzyskanie do 95% komponentów, przy czym co czwarty z nich nadaje się do bezpośredniej renowacji i ponownego użycia.

Warszawa oraz konurbacja górnośląska przodują w systemowej zbiórce odpadów budowlanych i ich recyklingu, obejmującej sześć obowiązkowych frakcji. Przełomem okazały się cyfrowe paszporty produktów budowlanych, które pozwalają traktować budowle jako fizyczne banki materiałów. Jak zauważa Deloitte, rozwiązanie to optymalizuje planowanie przyszłego demontażu oraz koszty zarządzania obiektem w całym cyklu jego życia.

Mimo postępującej profesjonalizacji, polski model obiegu zamkniętego wciąż mierzy się z barierami systemowymi. Choć cele unijne pozostają ambitne, samorządy postulują większą elastyczność w ich wdrażaniu, wskazując na deficyty w infrastrukturze sprawozdawczej.

Dane wskazują, że udział surowców wtórnych w krajowej gospodarce oscylował wokół 8%, co przy średniej unijnej na poziomie 12,2% uwidacznia obszar do zagospodarowania. Niemniej jednak sektor nieruchomości coraz silniej asymiluje prośrodowiskowe technologie, upatrując w nich nie tylko przewagi konkurencyjnej, ale i zabezpieczenia przed niestabilnością cen surowców pierwotnych.

Czy polskie metropolie wyznaczą standard?

Analiza trendów pozwala stwierdzić, że idea cyrkularności staje się coraz powszechniejszym wzorcem projektowym w ośrodkach metropolitalnych. Dane branżowe potwierdzają, że fundamentem sukcesu jest integracja zaawansowanych systemów materiałowych, a nie jedynie selektywne stosowanie ekoproduktów.

Choć wyzwania regulacyjne pozostają aktualne, postęp w dziedzinie betonów recyklingowych oraz ewolucja świadomości kapitału otworzyły drogę do dekarbonizacji budownictwa.

Przyszłość sektora będzie determinowana przez sprawność w odzysku stali i kruszyw, co w dobie rosnących kosztów środowiskowych stanowi jedną spośród wielu strategii rozwoju.

_{Fot: Depositphotos}