Skala działalności społeczności energetycznych w Polsce jest nawet stukrotnie mniejsza niż wśród liderów europejskich. Krajowe przepisy znacząco odbiegają od wytycznych unijnych, hamując rozwój tej formy energetyki obywatelskiej. Tymczasem pełne włączenie obywateli do transformacji energetycznej jest jednym z niezbędnych elementów przyspieszenia rozwoju OZE – wskazują eksperci Instytutu Reform i PORT PC w raporcie „Rozpakowujemy REPowerEU: społeczności energetyczne - brakujący element układanki”.

W tym tygodniu polski rząd rozpoczął konsultacje społeczne dotyczące zmian w treści Krajowego Planu Odbudowy (KPO). Rewizja KPO skupia się na dodaniu nowego rozdziału odpowiadającego na wyzwania energetyczne wskazane w unijnym planie REPowerEU. Jedną z kluczowych reform proponowanych przez rząd jest wprowadzenie zachęt oraz uproszczeń administracyjnych dla spółdzielni energetycznych na obszarach wiejskich.
Jak jednak wskazują eksperci Instytutu Reform w najnowszym raporcie z serii „Rozpakowujemy REPowerEU”, problem niedorozwoju społeczności energetycznych w Polsce jest znacznie szerszy i wymaga bardziej kompleksowych działań.

– Prawdziwym sukcesem będzie doprowadzenie do sytuacji, w której każdy obywatel w Polsce – niezależnie od miejsca zamieszkania i możliwości zainstalowania OZE na terenie własnego domu – będzie mógł zaangażować się w transformację za pośrednictwem społeczności energetycznej – wskazuje Aleksander Śniegocki, prezes Instytutu Reform i współautor raportu.

W Polsce wiele gospodarstw domowych wciąż̇ nie może bezpośrednio zaangażować́ się̨ w transformację energetyczną. Dotyczy to np. mieszkańców budynków wielorodzinnych, którzy nie mają możliwości zainstalowania własnego, odnawialnego źródła energii, ale i właścicieli domów jednorodzinnych, którzy nie dysponują̨ odpowiednią powierzchnią na dachu.

Rozwiązaniem dla nich mogłoby być́ zaangażowanie się̨ we wspólną inicjatywę̨ na rzecz produkcji energii – czyli tworzenie społeczności energetycznych. Niestety, liczne bariery administracyjne i złożoności rynku energetycznego w naszym kraju tworzą̨ nierównoprawne warunki dla obywatelskich inicjatyw względem dużych spółek energetycznych – wskazują eksperci Instytutu.

Formuła społeczności energetycznych umożliwia obywatelom, małym przedsiębiorcom i władzom lokalnym wytwarzanie, zarządzanie i zużywanie energii na własne potrzeby. Pomimo tego, że na poziomie unijnym od kilku lat obowiązują ramy prawne dla rozwoju społeczności energetycznych, dotychczas nie znalazły one pełnego odzwierciedlenia w polskich przepisach. Z tego powodu skala wspólnotowych inwestycji w energetykę w Polsce jest nawet stukrotnie mniejsza niż wśród liderów europejskich w tym obszarze.

Autorzy raportu zwracają uwagę, że wspólne inwestycje w zrównoważoną energetykę przynoszą szereg korzyści:
•    ekonomicznych (np. możliwość nie tylko obniżenia kosztów energii, ale też generowania zysków dla członków tych społeczności, np. dzięki sprzedaży nadwyżek energii na rynku),
•    zdrowotnych i środowiskowych,
•    społecznych (np. powstawanie nowych, lokalnych miejsc pracy, wspierając rozwój gospodarczy i poprawę kondycji finansowej regionu).

W związku z tym Instytut Reform przedstawia siedem konkretnych rekomendacji służących odblokowaniu potencjału społeczności energetycznych w Polsce:
1)    Pełne wdrożenie przepisów unijnych w zakresie społeczności energetycznej,
2)    Opracowanie prostych i zrozumiałych regulacji prawnych wspierających rozwój społeczności energetycznych w naszym kraju,
3)    Przeprowadzenie rzetelnych i szeroko zakrojonych konsultacji – społecznych i branżowych,
4)    Realizacja szeroko zakrojonej kampanii informacyjnej – mającej na celu uświadomienie społeczeństwu szerokiego pakietu korzyści wynikających z rozwoju społeczności energetycznych,
5)    Wsparcie ze strony państwa – m.in. w zakresie finansowania pionierskich społeczności energetycznych,
6)    Ustanowienie szerokiego zakresu uprawnień dla społeczności energetycznych – powinny one obejmować m.in. produkcję, zużywanie, magazynowanie czy sprzedaż energii odnawialnej,
7)    Usunięcie dyskryminacyjnych wymogów i warunków funkcjonowania społeczności energetycznych – w tym wprowadzenie opłat sieciowych wynagradzających społeczności za ich wkład w bezpieczne funkcjonowanie systemu energetycznego.

- Wprowadzenie zmian promujących społeczności energetyczne na terenie całego kraju – nie tylko na obszarach wiejskich, jak proponuje się obecnie – świetnie wpisywałoby się w potrzeby obywateli związane z dostępem do czystej i bezpiecznej energii – zauważa Aleksander Śniegocki.

https://ireform.eu/s/uploads/Rozpakowujemy_RE_Power_UE_Spolecznosci_energetyczne_brakujacy_element_ukladanki_7db245e39a.pdf

Fot. Depositphotos