Naukowcy przedstawili prostą zasadę, która opisuje rozprzestrzenianie się życia na Ziemi, od sawanny po oceany. Zdaniem specjalistów pomoże ona m.in. zrozumieć, jak różne ekosystemy reagują na globalne zmiany środowiskowe.

Międzynarodowy zespół biologów twierdzi, że opisał prostą regułę rządzącą ekspansją życia na Ziemi. Zasada jest bardzo prosta: we wszystkich regionach globu większość gatunków skupia się w niewielkich, jak je określili naukowcy - kluczowych punktach, a następnie stopniowo rozprzestrzenia się na zewnątrz, przy czym coraz mniej gatunków jest w stanie przetrwać w większej odległości od punktów pierwotnych.

Rozprzestrzenianie się życia na Ziemi

"W każdym bioregionie zawsze istnieje obszar centralny, w którym żyje większość gatunków. Z tego rdzenia gatunki te rozprzestrzeniają się na okoliczne tereny, jednak tylko część z nich zdoła się tam utrzymać. Wydaje się, że te centralne obszary zapewniają optymalne warunki do przetrwania i różnicowania się gatunków, pełniąc rolę źródła, z którego bioróżnorodność rozchodzi się na zewnątrz" – wyjaśnia Rubén Bernardo-Madrid z Uniwersytetu w Umea (Szwecja), główny autor pracy opublikowanej w piśmie "Nature Ecology & Evolution".

Odkrycie pozwala sądzić, że te małe obszary mają nieproporcjonalnie duże ekologiczne znaczenie dla podtrzymywania bioróżnorodności na dużych terenach.

"Zabezpieczenie tych rdzennych obszarów może być kluczowe i powinno stanowić priorytet strategii ochrony przyrody" – mówi współautor analiz, Jose Luis Tella z Donana Biological Station w Hiszpanii.

Różne regiony na całym świecie

Naukowcy przebadali różne biologiczne regiony na całym świecie, analizując gatunki reprezentujące różnorodne formy życia: płazy, ptaki, ssaki, ryby, gady, owady (ważki) i drzewa.

Wzięli pod uwagę ogromne różnice w ich uwarunkowaniach środowiskowych oraz strategiach życiowych — niektóre z badanych gatunki latają, inne pełzają, pływają lub trwale tkwią w jednym miejscu. Naukowcy spodziewali się, że rozmieszczenie gatunków będzie się znacznie różnić w zależności od regionu. Ku swojemu zaskoczeniu wszędzie zaobserwowali jednak ten sam wzorzec. Wskazuje on na ogólny proces, określany jako "filtrowanie środowiskowe". Jest ono uznawane za kluczową teoretyczną zasadę w ekologii, która ma wyjaśniać rozmieszczenie gatunków na Ziemi. Dotychczas jednak brakowało szeroko zakrojonych, "namacalnych" dowodów na jej działanie.

Nowe badanie potwierdza działanie zasady 

"Nie ma znaczenia, czy czynnikiem ograniczającym jest upał, zimno, susza czy zasolenie. Rezultat zawsze jest taki sam: przetrwają i osiedlą się jedynie gatunki zdolne do tolerowania lokalnych warunków, co prowadzi do przewidywalnego rozmieszczenia życia na Ziemi" – tłumaczy współautorka odkrycia, prof. Manuela González-Suáre.

Według badaczy tak przewidywalne wzorce mogą pomóc prześledzić, w jaki sposób życie różnicowało się na przestrzeni czasu oraz dostarczyć cennych informacji na temat tego, jak różne ekosystemy mogą reagować na globalne zmiany środowiskowe.

Marek Matacz 

mat/ zan/

Fot. Depositphotos