Gminy, które wskutek zmiany przepisów z mocą wsteczną utraciły dochody z podatku od nieruchomości płaconego od elektrowni wiatrowych, będą mogły ubiegać się o rekompensaty - przewiduje projekt ustawy umieszczony we wtorek w wykazie prac legislacyjnych rządu.

Zmiany ustawowe z 2016 roku znacząco podniosły opodatkowanie elektrowni wiatrowych podatkiem od nieruchomości, stanowiącym wyłączny dochód gmin. Wcześniej podatek płacony był jedynie od części budowlanej, typowo stanowiącej 30 proc. wartości turbiny. Od 2017 roku podatkiem od nieruchomości obłożono także część techniczną. Korzystne finansowo dla gmin rozwiązanie okazało się niezgodne ze zobowiązaniami międzynarodowymi Polski i w połowie 2018 roku zostało zniesione wstecznie, od początku 2018 roku. Tymczasem gminy uwzględniły już zwiększone wpływy w swoich budżetach i zaplanowały odpowiednio wyższe wydatki. W rezultacie zostały pozbawione spodziewanych wpływów.

W 2020 roku Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepisy wprowadzające zmiany od 2018 roku były niezgodne z Konstytucją w zakresie wstecznego obowiązywania i tracą moc po upływie 18 miesięcy od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Jednocześnie TK zobowiązał ustawodawcę do podjęcia prac legislacyjnych mających na celu opracowanie regulacji rekompensującej gminom straty.

Projekt ustawy przygotowany przez resorty klimatu i środowiska oraz finansów, funduszy i polityki regionalnej przewiduje wypłatę rekompensat dla gmin, które wskutek zmiany przepisów z mocą wsteczną utraciły dochody z podatku od nieruchomości płaconego od elektrowni wiatrowych, ustalonym na podstawie przepisów sprzed wejścia w życie ustawy z 2018 roku.

Maksymalna wysokość rekompensaty dla danej gminy ma stanowić wartość dochodów utraconych w 2018 roku rozumianą jako różnica pomiędzy kwotą należną z tytułu podatku od nieruchomości od elektrowni wiatrowych w okresie od 1 stycznia 2018 roku do 13 lipca 2018 roku na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy, a kwotą należną w tym okresie na podstawie przepisów znowelizowanych ustawą.

Rekompensaty będą wypłacane na wniosek gmin w terminie określonym w ustawie. Będzie załączony do niej wzór wniosku.

Wnioski rozpatrywać będzie wojewoda właściwy miejscowo dla danej gminy, organem odwoławczym będzie natomiast minister finansów. Do rozpatrzenia wniosków o rekompensatę będą stosowane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W ustawie zostanie zawarty zamknięty katalog przesłanek wydania decyzji o odmowie wypłaty rekompensaty.

W połowie maja Senat podjął uchwałę o przekazaniu do Sejmu projektu ustawy, który ma rozwiązać ten sam problem. Senacki projekt przewiduje wypłatę z budżetu państwa jednorazowo rekompensaty za utracone dochody. Ustawa miałaby wejść w życie 5 lutego 2022 roku, zainteresowane gminy miałyby 3 miesiące na składanie odpowiednich wniosków i potem 14 dni na ich ewentualną korektę.

Senat w Ocenie Skutków Regulacji szacuje kwotę rekompensat na ok. 600 mln zł, rząd - na około 280 mln, ale bierze pod uwagę tylko połowę 2018 roku, za który to okres przepisy wprowadzone wstecznie zostały uchylone.