Wszedł w życie Traktat ONZ o otwartych morzach, czyli dokument dotyczący zasad dbałości o zasoby mórz i oceanów oraz ich zrównoważonym wykorzystywaniu. Oficjalnie znany jako Porozumienie Narodów Zjednoczonych o Prawie Morza, Konserwacji i Zrównoważonym Wykorzystaniu Morskiej Bioróżnorodności na Obszarach poza Narodową Jurysdykcją, został podpisany przez 145 państw i do tej pory ratyfikowany przez 81 państw, w tym 16 członków Unii Europejskiej. Traktat obowiązuje od 17 stycznia 2026 roku.

Jak informuje Komisja Europejska, nowe porozumienie umożliwia utworzenie na otwartych morzach obszarów chronionych, regulowanie użytku biologiczny zasobów oceanów, lepsze określanie wpływu działalności człowieka na stan mórz oraz wspieranie poprzez transfery środków państw rozwijających się w tworzeniu własnych kompetencji i technologii morskich.

Unia Europejska prowadziła proces polityczny i negocjacje nad stworzeniem i wprowadzenie Traktatu o otwartych morzach. Starania te trwały 15 lat i zakończyły się w 2023 roku. 19 września 2025 roku Traktat osiągnął niezbędną liczbę 60 ratyfikacji, co pozwoliło na jego wejście w życie po 120 dniach, wczoraj 17 stycznia.

UE i państwa członkowskie przygotowują się teraz do organizacji pierwszej konferencji państw-stron umowy. Ma do niej dojść w rok po wejściu traktatu w życie. Wspólnota obiecała też wspierać jego wprowadzanie w państwach rozwijających się poprzez Globalny Program Oceaniczny UE o wartości 40 milionów euro. Jego pierwsza część, opiewająca na 10 milionów euro, dotyczy pomocy technologicznej i jest już w pełni wdrożona.

Unia Europejska jest również głównym donatorem funkcjonowania Sekretariatu Traktatu o pełnych morzach, znajdującego się w ONZ-owskim Departamencie Spraw Oceanicznych i Prawa Morza. 

Obszary oceanów wykraczające poza władze jakiekolwiek państwa dotyczą zarówno wód, jak i dna morskiego. Zawierają w sobie cenne zasoby oraz formy życia, zapewniające bezcenną bioróżnorodność. Ludzkość korzysta na nich nie tylko gospodarczo, ale również społecznie, kulturalnie, naukowo i żywieniowo. Jednak powstające w wyniku działalności człowieka zanieczyszczenia, gospodarki rabunkowej, zmian klimatu i utraty różnorodności. Nowy traktat jest odpowiedzią na te wyzwania, szczególności w obliczu wzrastającego zapotrzebowania na surowce pochodzące z morza, m.in. energię. Traktat o otwartych morzach jest kluczowy w osiąganiu zgodności, koordynacji i synergii w pracy wielu morskich organizacji i przedsiębiorców.

Fot. Depositphotos