Ostatni piątek listopada, popularny Black Friday, to coroczne święto zakupów i konsumpcjonizmu. Sprzedawcy sięgają w tym okresie po różne techniki: wprowadzające w błąd rabaty, presję czasu czy gratisy mające skłonić nas do zakupów, których wcale nie potrzebujemy – ostrzega psycholożka ekonomiczna dr Anna Hełka z Uniwersytetu SWPS.

Według danych Offerista Group Poland aż 87% ankietowanych kupujących w sieci twierdzi, że korzysta z promocji tego dnia. Z kolei w raporcie BIOStat 62,5% badanych zadeklarowało, że zrobi zakupy w Black Friday, niezależnie od faktycznych potrzeb.

Dlaczego warto wstrzymać się od zakupów? 

Jak podkreśla dr Anna Hełka, na Czarny Piątek warto patrzeć z dystansem.

- W szale łapania okazji możemy kupić coś, co nie będzie nam naprawdę potrzebne. Skupiamy się na tym, że jest taniej niż zwykle, i mamy złudzenie, że zaoszczędziliśmy, a w rzeczywistości kupujemy zbędną rzecz – wyjaśnia ekspertka.

Jak nami manipulują?

Według niej najczęściej wykorzystywanymi przez sprzedawców mechanizmami marketingowymi są atrakcyjnie przedstawione ceny oraz ograniczenie oferty w czasie. Często dużą różnicę robi sposób prezentacji obniżki – kwotowy lub procentowy.

- Z perspektywy sprzedawcy obniżkę o 5 zł lepiej pokazać jako 30 proc. mniej, natomiast 10-procentowa przecena jest mniej chwytliwa niż rabat 200 zł – wskazuje dr Hełka.

Kolejnym popularnym zabiegiem jest dodatkowy rabat przyznawany po przekroczeniu określonej kwoty zakupów.

- Nawet rozsądny konsument, który planował kupić tylko jedną potrzebną rzecz, czasem dorzuca kolejną, by przekroczyć próg i zyskać dodatkowy rabat. Niekiedy rzeczywiście zapłaci mniej, ale często kończy się to kupowaniem więcej, niż zamierzał i potrzebuje - dodaje.

Silnie działa również obietnica gratisu.

- Za darmo chcemy mieć nawet rzeczy, których nie potrzebujemy - podkreśla ekspertka.

Inny stosowany trik to rabaty do wykorzystania w późniejszym okresie, co ma skłonić klienta do powrotu.

Wielkie zakupy, wielkie góry śmieci

Black Friday znacząco przyczynia się do powstawania odpadów w Polsce, a tych statystyczny Polak produkuje średnio 358 kg rocznie. Pomimo szerokich kampanii informacyjnych, wielu regulacji prawnych i porządkowych, w Polsce nadal prawie połowa z 13 mln ton odpadów komunalnych ląduje na wysypiskach śmieci, zamiast zostać poddana recyklingowi.

- W samym tygodniu promocji generujemy od 120 do 150 tys. ton odpadów opakowaniowych, które trafiają następnie na wysypiska lub do spalarni. Dlatego apelujemy o rozwagę i wcześniejsze przemyślenie, co zrobimy z powstałym odpadem. Pojedyncze opakowanie może wydawać się nieistotne, ale gdy przemnożymy je przez miliony gospodarstw domowych, skala robi wrażenie – tłumaczy Szymon Dziak-Czekan z Organizacji Odzysku Opakowań Pro R3.

Fot. Depositphotos