Wraz ze wzrostem globalnej konsumpcji coraz więcej konsumentów i firm zaczyna kwestionować, czy niekończące się kupowanie wciąż przynosi szczęście, czy może jedynie zmęczenie. Dane są jednoznaczne: kupujemy więcej niż kiedykolwiek, ale czujemy się mniej usatysfakcjonowani, bardziej zadłużeni i coraz bardziej oderwani od tego, co naprawdę ma znaczenie. Circular Monday, międzynarodowy ruch urodzony w Szwecji jako pozytywna alternatywa dla Black Friday, uważa, że nadszedł czas, aby przemyśleć, czym właściwie jest „więcej”. Czy możemy stworzyć nową tradycję, która celebruje naprawę, ponowne użycie i odpowiedzialność, zamiast rabatów i nadmiaru?

Przez dekady kultura nadmiernej konsumpcji była napędzana szybkością, nowością i iluzją obfitości. Każdego roku globalne wydatki z okazji Black Friday biją kolejne rekordy, podobnie jak ilość odpadów generowanych w ich następstwie. Jednocześnie pęknięcia w modelu konsumpcyjnym stają się coraz trudniejsze do ignorowania. Badania pokazują, że ponad 60% konsumentów woli dziś kupować mniej, ale produkty wyższej jakości, a niemal połowa uważa, że ich indywidualne wybory mają bezpośredni wpływ na planetę. To, co kiedyś było niszową troską, szybko staje się szeroką zmianą wartości.

Zmiana sposobu myślenia: od kupowania do przynależności

Circular Monday ucieleśnia tę transformację. Reprezentuje ruch ludzi, którzy chcą przynależeć, a nie tylko kupować; znaleźć sens w posiadaniu, które trwa, zamiast w konsumpcji, która szybko znika. Inicjatywa zaprasza nas do odbudowania relacji z rzeczami, które już mamy, przywracając wdzięczność, kreatywność i troskę do centrum współczesnego życia.

- Nie potrzebujemy więcej rzeczy; potrzebujemy nowej relacji z rzeczami, które już posiadamy - mówi Piotr Nejman, Prezes Fundacji Circular Poland. - Każdy przedmiot, który kupujemy, już kosztował zasoby, energię i czas, dlatego korzystanie z tego, co mamy, dłużej, to jedna z najprostszych i najpotężniejszych form działania na rzecz klimatu. Nie chodzi o odrzucenie współczesnego życia, ale o przywrócenie mu znaczenia.

Tradycje mogą się zmieniać, nasze nawyki zakupowe też

Black Friday nie zaczęło się jako globalny rytuał, a stało się nim dzięki powtarzalności i masowemu uczestnictwu. Circular Monday wykorzystuje ten sam mechanizm, aby zbudować kontrę zakorzenioną w świadomości, a nie w konsumpcji. To, co zaczęło się jako mała szwedzka inicjatywa, urosło do międzynarodowego ruchu obejmującego dziesiątki krajów oraz tysiące organizacji i firm.

Co roku, w poniedziałek poprzedzający Black Friday, firmy, organizacje pozarządowe i obywatele łączą siły, aby pokazać, jak świadoma konsumpcja wygląda w praktyce. Kawiarnie naprawcze otwierają swoje drzwi, sklepy z second-handami przygotowują specjalne oferty, a lokalne społeczności organizują wymiany rzeczy i warsztaty. Celem nie jest zawstydzanie konsumentów, lecz oferowanie im lepszych wyborów - konkretnych, radosnych i opartych na wspólnocie alternatyw dla nadmiernych zakupów.

Siła pozytywnych alternatyw

To, co wyróżnia Circular Monday, to jego ton. Zamiast budować narrację o zrównoważonym rozwoju na poczuciu winy, inicjatywa stawia na kreatywność, więzi i sprawczość. Każde działanie, choćby najmniejsze, dokłada się do wspólnej opowieści o zmianie: naprawienie telefonu zamiast jego wymiany, pożyczenie zamiast kupienia, wybranie rzeczy vintage zamiast nowych. Te decyzje rozchodzą się falami: zmieniają popyt, inspirują innowacje i pokazują, że życie w zgodzie z zasadami zrównoważonego rozwoju może być zarówno dostępne, jak i aspiracyjne.

- Wierzę, że kreatywność jest silniejszym motorem napędowym niż poczucie winy - mówi Johanna Heurlin, współzałożycielka ClimateHero. - A co, gdybyśmy projektowali biznesy pod kątem trwałości, zamiast jednorazowości? Circular Monday właśnie do tego nas zaprasza, pokazując firmy, które przekuwają cyrkularne myślenie w inteligentne, odważne i komercyjnie opłacalne działania.

Cyrkularne myślenie zyskuje również popularność wśród firm patrzących w przyszłość. Od programów odsprzedaży i usług naprawczych, przez systemy zwrotu produktów, po modele wynajmu. Firmy uczą się, że cyrkularność nie jest zagrożeniem dla wzrostu, lecz drogą do utrzymania znaczenia na rynku. W świecie, w którym konsumenci coraz częściej szukają sensu i przejrzystości, zrównoważony rozwój nie jest już pobocznym projektem, a staje się fundamentem propozycji wartości.

Od trendu do tradycji

Tradycje kształtują kulturę, ponieważ powtarzają się, jednoczą i przypominają nam, co jest dla nas ważne. Ambicją Circular Monday jest przekształcenie gospodarki o obiegu zamkniętym z inicjatywy środowiskowej w wspólny rytuał kulturowy. Coś, na co czeka się co roku, nie jako obowiązek, ale jako okazję, by zatrzymać się, zastanowić i na nowo się połączyć.

Świętując jeden dzień świadomej konsumpcji, ruch ma nadzieję inspirować do refleksji i zmiany przez cały rok. Gdy tysiące ludzi na całym świecie decydują się naprawić, ponownie wykorzystać lub przemyśleć swoje zakupy tego samego dnia, wysyłają potężny sygnał: przyszłość konsumpcji nie musi oznaczać „więcej”, może oznaczać „lepiej”.

Nowy rodzaj świętowania

Tak jak Dzień Ziemi przekształcił świadomość ekologiczną w globalną tradycję, Circular Monday dąży do tego, aby życie w obiegu zamkniętym stało się wspólnym świętowaniem postępu. Nie chodzi o wyrzeczenia, lecz o ponowne odkrycie wartości, sensu i więzi. Od mody po technologię, od żywności po meble, przesłanie pozostaje takie samo: kiedy konsumujemy świadomie, nie tracimy komfortu ani radości, zyskujemy perspektywę i cel.

Circular Monday wierzy, że właśnie tak zaczyna się prawdziwa zmiana kulturowa: nie jednym wielkim skokiem, lecz serią małych, wspólnych kroków powtarzanych rok po roku. Ruch przypomina, że nasze wybory mają moc przeobrażania zarówno rynków, jak i tradycji.

O Circular Monday

Circular Monday to globalny ruch promujący konsumpcję cyrkularną, założony w Szwecji w 2017 roku jako pozytywna alternatywa dla Black Friday. W 2025 roku inicjatywa rozszerza się do formatu Circular Week, rozpoczynając się globalną transmisją 17 listopada podczas szczytu ONZ COP30, poświęconą cyrkularności.
Ruch łączy tysiące firm, organizacji i społeczności na całym świecie, które promują naprawę, ponowne użycie i świadomą konsumpcję. Circular Monday, obchodzone 24 listopada, inspiruje ludzi na całym świecie do włączenia się w ruch cyrkularny i celebracji piękna rzeczy z historią.
Jako globalna baza danych firm i organizacji cyrkularnych oraz kampania w mediach społecznościowych podnosząca świadomość dotyczącą konsumpcji cyrkularnej, Circular Monday konsekwentnie zmienia świadome wybory w zbiorowy wpływ społeczny i ekologiczny