Fale upałów w coraz większym stopniu stają się głównym czynnikiem wyzwalającym nagłe, gwałtowne susze (tzw. flash droughts), przeciwko którym rolnicy i lokalne społeczności mają praktycznie zerowy czas na reakcję – wynika z badania opublikowanego w piątek w prestiżowym czasopiśmie Science Advances.

Międzynarodowy zespół naukowców z Korei Południowej i Australii wykazał, że tzw. zdarzenia wynikowe typu „najpierw fala upałów potem susza” zwiększają się na świecie w tempie aż ośmiokrotnie szybszym w ostatnich dwóch dekadach w porównaniu z okresem 1980–2000. 

Powierzchnia lądu dotknięta tym zjawiskiem rośnie obecnie o około 13,1% na każdy stopień Celsjusza ocieplenia, podczas gdy wcześniej tempo to wynosiło zaledwie ok. 1,6%.

Kluczowym zagrożeniem są właśnie błyskawiczne susze – rozwijają się one w ciągu kilku dni lub maksymalnie 2–4 tygodni, wysuszając glebę tak szybko, że systemy irygacyjne i plany kryzysowe często nie nadążają z reakcją. Najbardziej dotkliwe straty ponoszą uprawy polowe zwłaszcza zboża, kukurydza, soja, pastwiska oraz młode drzewa owocowe i leśne.

Naukowcy podkreślają, że mechanizm napędzający zjawisko to nasilające się sprzężenie zwrotne ląd-atmosfera: ekstremalne upały szybko wyczerpują wilgoć glebową, co z kolei ogranicza parowanie i jeszcze bardziej wzmacnia falę gorąca.

„To nie jest już tylko wzrost liczby pojedynczych ekstremów – to przyspieszająca kaskada, w której upał sam tworzy warunki do kolejnego katastrofalnego zjawiska” – komentują autorzy.

Regiony o najwyższym wzroście zagrożenia błyskawicznymi suszami to Ameryka Południowa (szczególnie dorzecze Amazonki i południowo-wschodnia część kontynentu), zachodnia Kanada oraz Alaska, zachodnie tereny US, część środkowej i wschodniej Afryki

Dodatkowo inne badania i wcześniejsze fale ekstremów wskazują na rosnące ryzyko także we wschodniej i południowej Azji (w tym dorzecze Jangcy w Chinach), południowo-wschodniej Australii, niektórych rejonach Europy Środkowo-Wschodniej.

Eksperci wzywają do pilnego włączania prognoz „heatwave → flash drought” do systemów wczesnego ostrzegania rolniczego, zwiększenia odporności gleb (lepsza retencja wody, mulczowanie, uprawy okrywowe), rozwoju ubezpieczeń parametrycznych reagujących w ciągu 7–10 dni.

_{Fot: Depositphotos}