Odejście od zasady 10 H przy budowaniu wiatraków - to jeden z postulatów, jaki pojawiał się podczas czwartkowego posiedzenia nadzwyczajnej komisji ds. klimatu. Inny postulat to zaangażowanie do debaty o ubóstwie energetycznym losowo wybranych obywateli, którzy utworzą "panel obywatelski".

O propozycjach wspierania ubóstwa energetycznego dyskutowała w czwartek senacka nadzwyczajna komisja ds. klimatu. Podczas obrad pojawiły się różne propozycje walki z ubóstwem energetycznym. Niektóre z nich zaprezentowano na konferencji prasowej przed posiedzeniem komisji.

Szef komisji Stanisław Gawłowski (niez.) mówił podczas konferencji, że zapewne podczas najbliższej zimy dużej grupy Polaków nie będzie stać na kupno surowców energetycznych i ludzie ci powinni otrzymać wsparcie od państwa. "Ale problem energetyczny nie zakończy się po tej zimie, będzie trwał przez następne kilka lat" - powiedział.

Podkreślił, że z dostępnych wyliczeń wynika, że gdyby w ostatnich latach wybudowano 1500 wiatraków, każdy o mocy 5 MW, to by zastąpiło 12 milionów ton węgla. "Tyle moglibyśmy mniej węgla sprowadzić do Polski, co by oznaczało, że dziś nie mielibyśmy tak poważnego kryzysu węglowego" - podkreślił Gawłowski.

Jednym z ważnych postulatów, mówili uczestnicy posiedzenia komisji, jest więc obecnie zmiana obowiązującej ustawy o OZE z 2016 r. i odejście od tzw. zasady 10H.

Wiceszefowa komisji senator Magdalena Kochan (KO) zwracała uwagę, że stanowisko wobec perspektywy ubóstwa energetycznego powinny przyjąć instytucje UE. Przypomniała, że w ramach unijnego Zielonego Ładu ma funkcjonować specjalny fundusz, finansowany z handlu prawami do emisji CO2, który ma wspierać transformację energetyczną. "Ważne jest by fundusz ten doprowadzał do zmiany energetycznej i by funduszem tym najbardziej mogły dysponować samorządy" - apelowała Kochan.

Jakub Wygnański z Fundacji Stocznia apelował, by obywatele brali udział w dyskusji na temat ubóstwa energetycznego i by mogli przedstawić swoje wizje rozwiązania problemu. Temu ma m.in. służyć, jak mówił, zaplanowany panel obywatelski. "Polega on na tym, że wylosowana grupa obywateli spotyka się i przez kilka dni próbuje zrozumieć z jakiego rodzaju sytuacją mamy do czynienia" - mówił. "To będzie pierwszy ogólnopolski panel. W tej chwili rekrutujemy grupę stu obywateli z terenu Polski, ona jest grupą reprezentatywną" - mówił Wygnański. "To są ludzie dobrani losowo, bez względu na to na kogo głosowali" - dodał.

Premiera tego panelu ma się odbyć 22 października br. w Centrum Nauki Kopernik. Tam pojawi się 100 wylosowanych osób. "Później będzie oddzielny weekend, w którym oni deliberują i na końcu werdykt, który będziemy dostarczyć do tego budynku (tzn. Senatu - PAP) do 6 grudnia" - informował Wygnański.

Ustawa o OZE z 2016 r. wprowadziła zasadę 10H, czyli dziesięciokrotność wysokości elektrowni wiatrowej jako minimalną odległość nowej inwestycji od istniejących zabudowań mieszkalnych i form ochrony przyrody. Ograniczyło to znacznie możliwość tworzenia nowych farm wiatrowych.

Na początku lipca br. rząd przyjął projekt nowelizacji tej ustawy, zgodnie z którą utrzymana zostanie ogólna zasada lokalizowania nowej elektrowni wiatrowej, zgodnie z którą obiekt taki może powstać wyłącznie na podstawie Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego. Zgodnie z nowymi przepisami plan zagospodarowania przestrzennego będzie mógł określać inną – niż wyznaczoną w obecnych przepisach przez regułę 10H – odległość elektrowni wiatrowej od budynku mieszkalnego, biorąc pod uwagę zasięg oddziaływań elektrowni wiatrowej, jednak z zachowaniem bezwzględnej odległości minimalnej wynoszącej 500 metrów.

Taka sama minimalna bezwzględna odległość będzie dotyczyć budowy nowych budynków mieszkalnych w pobliżu istniejących elektrowni wiatrowych. Dotychczas nie było to możliwe w odległości mniejszej, niż wynikająca z reguły 10H.

Projekt wpłynął do Sejmu 14 lipca 2022 r. i tego samego dnia został skierowany do zaopiniowania przez Biuro Legislacyjne oraz do konsultacji. Nie nadano mu jednak numeru druku, nie wszedł pod obrady Sejmu.

W połowie września minister klimatu i środowiska Anna Moskwa mówiła, że rządowy projekt zmiany tzw. ustawy odległościowej, liberalizującej zasady budowania nowych farm wiatrowych wymaga jeszcze dialogu między rządem a parlamentem.