Transformacja cyfrowa staje się fundamentem nowoczesnych wodociągów. Dzięki automatyce, analizie danych w chmurze i technologii „cyfrowego bliźniaka” operatorzy mogą zdalnie monitorować każdy metr sieci, optymalizować pracę pomp i minimalizować straty wody. Rozwiązania oparte na Big Data, sztucznej inteligencji (AI) i Internecie Rzeczy (IoT) pozwalają gromadzić ogromną liczbę danych z czujników ciśnienia, przepływu i jakości wody.

Algorytmy predykcyjne wykrywają odchylenia w pracy urządzeń, harmonogramują serwis i obniżają zużycie energii nawet o 30% w skali całej sieci wodociągowej. Inteligentne zawory redukcyjne optymalizują ciśnienie, a cyfrowy bliźniak umożliwia cyfrową symulację scenariuszy awaryjnych i ocenę skuteczności strategii przed wdrożeniem ewentualnych zmian.

Automatyzacja sterowania ułatwia także bilansowanie zużycia energii poprzez integrację z mikrosieciami zasilanymi odnawialnymi źródłami energii – panele fotowoltaiczne, turbiny wiatrowe i biogazownie wspierają stacje wodociągowe w pracy bez emisji. Wdrożenia raportowane w „Water Technology Trends 2024” firmy Idrica pokazują, że inteligentny nadzór w czasie rzeczywistym pozwala wykrywać przecieki zaraz po ich pojawieniu się i skracać czas naprawy o połowę, co prowadzi do redukcji kosztów operacyjnych i wydłużenia żywotności infrastruktury.

Energetyczna transformacja wodociągów w dobie cyfryzacji

Wyzwania sektora wodociągowego są ściśle powiązane z energetyką i ochroną środowiska. Zmiany klimatu nasilają okresy suszy i nawałnic, dekarbonizacja wymusza ograniczanie emisji CO₂, a gwałtowny wzrost cen energii zwiększa presję na wydajność infrastruktury. Sieci wodociągowe odpowiadają za 3% do 4% światowego zużycia prądu – głównie na potrzeby pomp i stacji uzdatniania wody. Tradycyjne, centralne i paliwochłonne modele ustępują miejsca systemom opartym na OZE, mikrosieciach i lokalnych magazynach energii.

Regulacje i fundusze wspierające cyfryzację

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791 „EED” wprowadza wiążące cele redukcji finalnego zapotrzebowania na energię o 11,7% do 2030 roku. Państwa członkowskie muszą osiągać roczne oszczędności energii na poziomie 1,9% od 2028 roku, priorytetowo w sektorze publicznym i w gospodarstwach wrażliwych. Dotacje unijne odgrywają kluczową rolę w modernizacji polskich przedsiębiorstw komunalnych, szczególnie w zakresie cyfryzacji i efektywności energetycznej. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Recovery and Resilience Facility) wspiera inwestycje w inteligentne systemy monitorowania, automatyzację procesów i wdrażanie cyfrowych bliźniaków. Fundusze Spójności i Program LIFE koncentrują się na modernizacji stacji uzdatniania wody i sieci dystrybucyjnych, umożliwiając wdrażanie energooszczędnych technologii filtracji, systemów odzysku wody oraz infrastruktury redukującej straty w przesyle.

W Polsce w 2025 roku ruszył program „Cyberbezpieczny Wodociąg”, mający na celu ochronę infrastruktury wodociągowej przed cyberatakami, w tym systemów operacyjnych (OT). Program realizowany jest w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności i współfinansowany ze środków UE.

Apator Powogaz – od technologii do wdrożeń

Apator Powogaz od lat rozwija rozwiązania do zdalnego odczytu i sterowania mediami. Wodomierze ultradźwiękowe z serii Ultrimis to urządzenia pozbawione części ruchomych, odporne na zanieczyszczenia i zakłócenia magnetyczne, działające w pełnym zakresie pomiarowym R800. Dzięki komunikacji elektronicznej (NFC, LoRaWAN, Wireless M-Bus) i klasie szczelności IP68 mogą być instalowane w dowolnej pozycji bez dodatkowych odcinków prostych rur, wspierając inteligentny pomiar i cyfrowe zarządzanie siecią wodociągową.

22 marca Światowy Dzień Wody

Obchodzone 22 marca coroczne święto ustanowione przez ONZ przypomina, jak istotny jest dostęp do czystej wody. Współczesne wyzwania – zmiany klimatu, rosnące zapotrzebowanie na wodę i energię oraz potrzeba redukcji emisji – pokazują, że wodociągi są jednym z kluczowych obszarów transformacji technologicznej. To właśnie w tym sektorze spotykają się aspekty środowiskowe, energetyczne i cyfrowe, tworząc fundament nowoczesnych, zrównoważonych miast.

Konferencja Wodociągi Przyszłości

13 i 14 kwietnia 2026 roku w Poznaniu odbędzie się Konferencja Wodociągi Przyszłości. Będzie to miejsce wykładów i rozmów o bezpiecznej, odpornej oraz zrównoważonej infrastrukturze cyfrowej wodociągów i kanalizacji. 

Konferencja będzie okazją do pogłębienia wiedzy o cyfrowej transformacji wodociągów, poznać najnowsze technologie pomiarowe i porozmawiać z praktykami z branży.

To dwa dni merytoryki, realnych przykładów wdrożeń i rozmów o cyfryzacji, stratach wody, inteligentnym pomiarze, OZE, retencji oraz rozwiązaniach, które już dziś kształtują rozwój sektora wod-kan i całej infrastruktury komunalnej. W programie znajdziesz m. in. zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa sieci, smart meteringu, finansowania inwestycji oraz najnowszej generacji technologii pomiarowych.

Fot. Depositphotos