Raport o jakości powietrza na świecie za 2025 rok (World Air Quality Report) pokazuje, że wysokie stężenie zanieczyszczeń w powietrzu jest nadal codziennością dla milionów mieszkańców niektórych dużych miast na globalnym południu świata. Naraża ich ono na poważne problemy zdrowotne jak choroby układu oddechowego i sercowo-naczyniowego. 

5. Kinszasa, Demokratyczna Republika Konga

Kinszasa, stolica Demokratycznej Republiki Konga (DRK), zajęła piąte miejsce wśród najbardziej zanieczyszczonych dużych miast świata w 2025 roku. Przy średnim rocznym stężeniu PM2,5 wynoszącym 50,2 µg/m³, jakość powietrza w mieście, podobnie jak w latach ubiegłych, utrzymuje się w niebezpiecznym poziomie, stwarzając poważne zagrożenie dla zdrowia mieszkańców. Skażenie pochodzi zarówno ze źródeł wewnętrznych, jak i zewnętrznych. Gotowanie w domu na drewnie i węglu drzewnym to nadal powszechna praktyka stosowana w wielu gospodarstwach domowych, która w znacznym stopniu przyczynia się do emisji pyłów zawieszonych w powietrzu. Pożary lasów, często związane z sezonowym wypalaniem gruntów, uwalniają do atmosfery ogromne ilości zanieczyszczeń.

Działalność przemysłowa i regionalne spalanie odpadów rolnych również przyczyniają się do złej jakości powietrza, pogłębianej przez ograniczony nadzór i brak egzekucji przepisów. Jednym z największych wyzwań w ograniczaniu zanieczyszczenia jest brak niezawodnej infrastruktury monitorowania jakości powietrza. Chociaż istnieją stacje monitorujące, Demokratyczna Republika Konga – podobnie jak większość Afryki – nie dysponuje kompleksowymi sieciami niezbędnymi do dokładnego śledzenia poziomu zanieczyszczeń i informowania o nich służb, które mogą odpowiednio zareagować. 

4. Kalkuta, Indie

Kolkuta w Indiach była jednym z najbardziej zanieczyszczonych ośrodków miejskich na świecie w 2025 roku. Ze średnim rocznym stężeniem PM2,5 wynoszącym 51 µg/m³, jest to najgorsza średnia dla miasta od 2021 roku, kiedy to wynosiła ona 59 µg/m³. Zmiana ta odzwierciedla trendy regionalne, gdzie gwałtowna industrializacja, emisje spalin z pojazdów i sezonowe wypalanie gruntów rolnych często tworzą mgłę, która utrzymuje się nad miastem przez większą część roku. Źródła zanieczyszczenia powietrza w Kalkucie pochodzą zarówno z działalności lokalnej, jak i regionalnej. Emisje spalin z pojazdów, działalność przemysłowa, pył budowlany i nieuregulowane spalanie odpadów dodatkowo je zwiększają. W miesiącach zimowych problem pogłębia spalanie resztek pożniwnych w sąsiednich stanach i na Nizinie Indo-Gangesu.

3. Dhaka, Bangladesz

Stolica Bangladeszu, w 2025 roku ponownie stała się trzecim najbardziej zanieczyszczonym dużym miastem na świecie, ze średnim rocznym stężeniem PM2,5 wynoszącym 68 µg/m³. Chociaż w Dhace zaobserwowano poprawę średniego rocznego stężenia PM2,5 w porównaniu z 2024 i 2023 rokiem (średnie roczne stężenie wynosiło odpowiednio 78 i 80,2 µg/m³), jakość powietrza w tym mieście nadal znacznie przekracza bezpieczny poziom. Narażenie na PM2,5, czyli pył zawieszony o średnicy 2,5 mikrometra lub mniejszej, wiąże się z chorobami układu oddechowego, chorobami serca, udarem mózgu i nowotworami. Nielegalne cegielnie, których liczba w całym Bangladeszu sięga tysięcy, odpowiadają za około 11% krajowej emisji PM2,5 i dodatkowe 17% emisji dwutlenku węgla.

Szacuje się, że 6000 przedwczesnych zgonów można przypisać zanieczyszczeniom powietrza pochodzącym właśnie z cegielni, pomimo wysiłków rządu zmierzających do zamknięcia nielegalnych zakładów i promowania czystszych technologii, takich jak piece zygzakowate. Działalność przemysłowa i generatory diesla dodatkowo wpływają na jakość powietrza, a sezonowe wypalanie upraw na obszarach wiejskich przyczynia się do wzrostu zimowego smogu w mieście. Emisje z pojazdów, generowane przez rosnącą liczbę samochodów i autobusów na ulicach Dhaki, są również jednym z głównych źródeł zanieczyszczeń powietrza.

2. Lahore, Pakistan

Lahore to centrum kulturalne i gospodarcze Pakistanu, które ponownie plasuje się na drugim miejscu wśród najbardziej zanieczyszczonych dużych miast na świecie ze średnim rocznym stężeniem PM2,5 wynoszącym 88,9 µg/m³. Chociaż stężenie PM2,5 stanowi poprawę w porównaniu ze średnim rocznym stężeniem PM2,5 w 2024 r. wynoszącym 102,1 µg/m3, wysoka średnia dla miasta przyczyniła się do tego, że Pakistan w 2025 r. został uznany za kraj o najwyższym stopniu zanieczyszczenia. Wpływ narażenia na wysokie stężenia PM2,5 na zdrowie jest znaczący; 70% Pakistańczyków zgłasza problemy zdrowotne związane ze smogiem. 

Sezonowe wypalanie upraw w prowincji Pendżab pokrywa Lahore gęstą warstwą smogu. Emisje z pojazdów, rosnące ze względu na starzejącą się flotę samochodową i słabe egzekwowanie norm emisji, znacząco przyczyniają się do tego problemu. Działalność przemysłowa generuje pył z pieców budowlanych i cegielni, z których wiele działa bez kontroli zanieczyszczeń.

1. Delhi, Indie

Stolica Indii i jedno z najludniejszych miast na świecie, ponownie stała się niekwestionowanym faworytem tego niechlubnego rankingu. Przy średnim rocznym stężeniu PM2,5 wynoszącym 99,6 µg/m³, jej mieszkańcy są narażeni na wysokie poziomy zanieczyszczeń niemal codziennie. Średnia dla miasta w 2025 roku stanowi niewielką poprawę w porównaniu z latami 2024 i 2023, w których średnie roczne stężenie PM2,5 wynosiło odpowiednio 108,3 i 102,16 µg/m³. Jednak nadal jest to średnia, która znacznie przekracza dopuszczalny poziom norm jakości powietrza.

Zanieczyszczenie powietrza w Delhi jest spowodowane przez kombinację czynników. Regionalne spalanie upraw, szczególnie w sąsiednich stanach Pendżab i Haryana, każdej zimy wysyła do atmosfery nad Delhi kłęby dymu, tworząc gęstą mgłę. Emisje generowane z miliomów często przestarzałych pojazdów, jak samochody, ciężarówki i motocykle – z których nadal korzysta wielu mieszkańców miasta – stanowią główny czynnik przyczyniający się do tego zjawiska. Elektrownie węglowe, emisje przemysłowe i pożary składowisk odpadów dodatkowo pogarszają jakość powietrza, tak jak pył budowlany i niekontrolowane spalarnie odpadów. 

Pomimo że Kalkuta w Indiach zastąpiła Karaczi w Pakistanie w pierwszej piątce najbardziej zanieczyszczonych dużych miast w 2024 r., pozostałe cztery duże miasta znalazły się na liście w 2024 r. Chociaż wykazały one niewielką poprawę jakości powietrza w porównaniu z rokiem poprzednim, Delhi, Lahorei Dhaka również były w pierwszej trójce w rankingu z 2024 r.