Najnowszy raport ONZ pokazuje skalę wpływu rozwoju sztucznej inteligencji na środowisko naturalne. Centra danych potrzebne do jej obsługi zużywają coraz więcej wody, której jest jednocześnie coraz mniej dla ludności. Emisje CO2 z niej pochodzące również są bardzo wysokie, bo do ich działania potrzeba coraz więcej energii. 

Sztuczna inteligencja (AI) rozwija się w zawrotnym tempie i jest wykorzystywana przez setki milionów użytkowników,przetwarzając miliardy zapytań każdego dnia. Nie może ona funkcjonować bez centrów danych, które wyrastają na całym świecie jak grzyby po deszczu. Jednak ten wzrost pociąga za sobą ogromne i rosnące koszty środowiskowe, które są głównym tematem nowego raportu Organizacji Narodów Zjednoczonych. Publikacja opracowana przez Instytut Wody, Środowiska i Zdrowia Uniwersytetu ONZ wykorzystuje dane pierwotne z różnych źródeł do oszacowania śladu węglowego, wodnego i lądowego oraz zużycia energii elektrycznej przez AI na całym świecie.

AI to 11 największy konsument energii na świecie

Liczby już teraz są oszałamiające, a należy się spodziewać, że rynek sztucznej inteligencji wzrośnie 25-krotnie w nadchodzącej dekadzie. W 2023 roku był wart 189 miliardów dolarów, natomiast do 2033 ma to być prawie 5 bilionów dolarów. Generatywna sztuczna inteligencja, która samodzielnie generuje tekst, obrazy, wideo, audio i kod w odpowiedzi na polecenia użytkownika – stanowi już około 20% globalnego udziału w rynku; do 2030 roku ma osiągnąć 40%. Aby funkcjonować potrzebuje ogromnych zbiorów danych, które pozwalają jej się uczyć. Szkolenie modeli AI to jednakproces niezwykle zasadochłonny, ale nadal nie tak bardzo jak przetwarzanie przez AI miliardów interakcji każdego dnia.Procesy te zużywają ogromne ilości energii elektrycznej potrzebnej do zasilania centrów danych, ale także i wody potrzebnej do ich chłodzenia. Zajmują one również coraz więcej powierzchni, która jest potrzebna chociażby dla nowej infrastruktury energetycznej, samych centrów, systemów chłodzenia, i w końcu składowania elektrośmieci. 

W raporcie oszacowano, że globalne centra danych zużyły około 448 terawatogodzin energii elektrycznej w 2025 roku, a sztuczna inteligencja odpowiadała za jedną piątą tej energii. Gdyby były krajem, plasowałoby je to na 11. miejscu wśród największych konsumentów energii elektrycznej na świecie. Taka ilość energii elektrycznej wystarczyłaby również na pokrycie rocznego zapotrzebowania na energię elektryczną 1,3 miliarda mieszkańców Afryki Subsaharyjskiej przez 2,6 roku. Jednocześnie wygenerowały one ogromny ślad węglowy odpowiadający 189 milionom ton ekwiwalentu CO2, który mógłby zostać zrekompensowany jedynie przez 3,2 miliarda sadzonek drzew wyhodowanych w ciągu 10 lat. Dla porównania Czechy i Austria emitują rocznie około 172 ton CO2, a Polska prawie 273 mln ton CO2. 

Sztuczna inteligencja wypiła prawie 2 mln olimpijskich basenów wody

Nie lepiej jest jeżeli chodzi o zużycie wody, bo centra danych wykorzystały jej w zeszłym roku tyle, że wystarczyłoby jej do napełnienia 1,8 miliona basenów olimpijskich, a także pokrycia rocznego podstawowego zapotrzebowania na wodę dla ponad 600 milionów mieszkańców Afryki Subsaharyjskiej. Z kolei infrastruktura energetyczna, która powstała do napędzania centrów danych zajmuje obszar prawie 4,5 razy większy od Londynu. W debacie publicznej sztuczna inteligencja nadal często traktowana jest jako oprogramowanie, ale to także infrastruktura fizyczna: centra danych, wytwarzanie energii elektrycznej, systemy chłodzenia, sieci przesyłowe, układy scalone, minerały, grunt i woda – powiedział Kaveh Madani, dyrektor Instytut Wody, Środowiska i Zdrowia ONZ i główny autor raportu. Prognozy pokazują, że negatywny wpływ AI na środowisko może dramatycznie wzrosnąć, bo udział sztucznej inteligencji w zużyciu energii elektrycznej przez centra danych wzrośnie do 40% do 2030 roku. Jeśli tak się stanie, zużycie energii elektrycznej przez tę technologię uczyniłoby branżę sztucznej inteligencji jednym z największych konsumentów energii elektrycznej na świecie, odpowiadając za 3% jej światowego zużycia.  

 
AI nie to nie tylko ślad węglowy i wodny, ale i góra śmieci

Zużycie wody związane z AI wyniosłoby 9,3 biliona litrów – wystarczająco dużo, aby pokryć roczne podstawowe zapotrzebowanie na wodę dla ponad 1,3 miliarda ludzi w Afryce Subsaharyjskiej przez cały rok. Powierzchnia centrów danych związana z AI byłaby około dwukrotnie większa niż powierzchnia obszaru metropolitalnego Dżakarty, najludniejszego obszaru metropolitalnego na świecie, w którym mieszka ponad 32 miliony ludzi. Co więcej, raport szacuje również, że ilość elektrośmieci pochodzących ze sprzętu potrzebnego do rozwoju AI osiągnie 2,5 miliona ton metrycznych do końca dekady – co odpowiada wyrzuceniu na wysypisko 250 wież Eiffla rocznie.

- To, co tu pokazujemy, to prawdopodobnie tylko wierzchołek góry lodowej. Musimy wymagać większej przejrzystości. Potrzebujemy, aby dostawcy udostępniali te informacje – powiedział Madani. 

W raporcie wezwano także rządy do zobowiązania dostawców AI do ujawniania ich wpływu środowiskowego, a użytkowników, organizacje i instytucje publiczne do inteligentnego korzystania z AI, wybierając zadania o niskim śladzie środowiskowym – takie jak generowanie tekstu na podstawie obrazów lub wideo – oraz wykorzystanie konwencjonalnych narzędzi wyszukiwania.