Wiele spraw związanych z kryzysem klimatycznym odbywa się na poziomie samorządów; dlatego miasta i regiony powinny być uwzględnione w procesie przeciwdziałania zmianom klimatu, mając w tej materii znacznie więcej swobody niż dotąd - mówił podczas COP27 marszałek woj. śląskiego Jakub Chełstowski.

Śląski marszałek jest delegatem Europejskiego Komitetu Regionów na trwający w Egipcie szczyt klimatyczny ONZ. Główne tezy wystąpienia marszałka podczas ramowej konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu przekazały w środę służby prasowe urzędu marszałkowskiego w Katowicach. Chełstowski był uczestnikiem toczącego się w ramach Szczytu Dialogu na temat Klimatu i Energii.

"Gdyby samorządy naprawdę miały kompetencje do wdrażania zmian, ich rola byłaby wpisana w poszczególne polityki i ustawy, a także gdyby było finansowanie na wspieranie neutralności klimatycznej w ramach samorządów, zmiany byłyby skuteczniejsze" – przekonywał marszałek. "Żeby realizować ambitne cele klimatyczne, postulujemy, aby regiony miały wpływ na ich realizację i aby otrzymywały na to finansowanie" – dodał.

Chełstowski ocenił, że Województwo śląskie, jako największy region węglowy w Europie, ma tu do odegrania dużą rolę. "Dla regionów takich jak Woj. Śląskie pilnym zadaniem jest jak najszybsze stworzenie alternatyw rozwojowych w celu złagodzenia skutków transformacji w wymiarze społecznym, środowiskowym i gospodarczym" - podkreślił szef regionalnego samorządu.

Taką alternatywę - jak wskazał marszałek - regionalne władze na Śląsku starają się tworzyć m.in. w energetyce, informatyce, medycynie, zielonej gospodarce i przemysłach wschodzących. "Powinien temu także towarzyszyć ułatwiony dostęp do technologii i wiedzy z myślą o wspieraniu powszechnego stosowania rozwiązań adaptacyjnych" – dodał marszałek województwa.

Zaakcentował wyjątkową pozycję regionów i miast jako siły napędowej działań na rzecz klimatu na szczeblu lokalnym, a także gotowość do współpracy z instytucjami europejskimi i stronami Porozumienia Paryskiego dla realizacji zakładanych celów klimatycznych.

Jakub Chełstowski ocenił, że trwająca za wschodnią granicą Polski wojna i jej skutki pokazały, iż dążenie do neutralności energetycznej powinno przyspieszać, a uzależnienie Europy od paliw kopalnych (nie tylko węgla, ale i gazu) naraża państwa europejskie na zagrożenia ekonomiczne i klimatyczne.

Marszałek woj. śląskiego opowiedział się za wzmożeniem presji na czynniki decyzyjne w sprawie skutecznego przeciwdziałania kryzysom klimatycznym, zaś rządy państw - jak zaznaczał - powinny wsłuchiwać się w tym zakresie także w głosy płynące z regionów. Chełstowski akcentował również konieczność porozumienia ponad podziałami w kwestii finansowania zadań płynących z polityki klimatycznej.

Podczas swojego wystąpienia na forum COP27 marszałek zaakcentował gotowość Woj. Śląskiego do włączenia się w działania na rzecz ochrony klimatu i szerokiego procesu sprawiedliwej transformacji.

"Śląskie, jako istotny region gospodarczy w Polsce, w którym produkcja energii w około trzech czwartych oparta jest na węglu, zdaje sobie sprawę z nieuchronności procesu transformacji energetycznej i zwiększenia gotowości do sprostania wyzwaniom klimatycznym. Dlatego wspieramy i realizujemy unijne działania w ramach Europejskiego Zielonego Ładu, zmierzające do tego, aby Europa stała się pierwszym kontynentem neutralnym klimatycznie do 2050 r." - zadeklarował marszałek, cytowany przez biuro prasowe katowickiego urzędu.

"Jako przedstawiciel Europejskiego Komitetu Regionów chcę mocno podkreślić duże zaangażowanie oraz ważną rolę władz lokalnych i regionalnych w zwiększeniu ambicji obniżenia emisji gazów cieplarnianych oraz realizacji celów adaptacyjnych i łagodzących. Widzimy potrzebę formalnego uwzględnienia wkładów w ograniczenie emisji gazów cieplarnianych ustalonych na poziomie regionalnym i lokalnym w celu uzupełnienia wkładów krajowych, oraz potrzebę formalnego uznania ograniczania emisji gazów cieplarnianych przez władze lokalne i regionalne na całym świecie, monitorowania tego ograniczania i zachęcania do niego" - mówił Jakub Chełstowski.

Jego zdaniem, "rola miast i regionów jest kluczowa w przyspieszeniu sprawiedliwej transformacji klimatycznej i dostosowaniu jej do lokalnych i regionalnych potrzeb".

"Jednocześnie widzimy pilną potrzebę współpracy organizacji międzynarodowych i krajów z władzami lokalnymi i regionalnymi w celu dalszego włączania adaptacji do planowania lokalnego i regionalnego. W związku z tym apeluję o formalne uwzględnienie wkładu władz regionalnych i lokalnych w przystosowanie się do zmiany klimatu w celu uzupełnienia krajowych planów działania i wkładów ustalonych na poziomie krajowym" - dodał marszałek woj. śląskiego.

Przypomniał, że zgodnie z przyjętym przez Europejski Komitetu Regionów stanowiskiem, władze lokalne i regionalne są kluczowym podmiotem w procesie przygotowania i dostarczania rozwiązań adaptacyjnych i łagodzących, związanych z polityką klimatyczną. Odpowiadają one za wdrożenie 70 proc. działań służących złagodzeniu zmiany klimatu i 90 proc. zadań polegających na dostosowaniu się do jej skutków.

Europejski Komitet Regionów, który reprezentuje podczas COP27 Jakub Chełstowski, jest organem doradczym Unii Europejskiej, złożonym z wybranych na szczeblu lokalnym i regionalnym przedstawicieli wszystkich 27 państw członkowskich. Za pośrednictwem Komitetu Regionów mają oni możliwość wymiany opinii na temat aktów prawnych UE, mających bezpośredni wpływ na regiony i miasta. Dzięki Komitetowi, samorządy mogą formalnie wypowiedzieć się w procesie stanowienia prawa przez UE, zapewniając uwzględnienie stanowiska i potrzeb władz lokalnych i regionalnych.