Według raportu polskiej Fundacji Instrat, jeśli w kraju nadal będzie się używać węgla do produkcji energii elektrycznej, rachunki za energię elektryczną w gospodarstwach domowych w latach 2030-2040 wzrosną o 50 procent rocznie, czyli o około 170 euro. Jeśli jednak energia będzie pozyskiwana głównie z farm wiatrowych i elektrowni słonecznych, rachunki będą o 20 procent niższe, czyli od 108 do 168 euro.

Raport Instrat wskazuje scenariusz zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii w miksie energetycznym do 70 proc. w porównaniu do 32 proc. przewidzianych w obecnej Polityce Energetycznej Polski do 2040 roku (PEP2040).

70 proc. udział OZE w miksie energetycznym do 2030 roku jest możliwy do osiągnięcia i jest zgodny z celami klimatycznymi UE – czytamy w raporcie.

Taki rozwój będzie wymagał również nakładów na infrastrukturę sieciową i dodatkowych kosztów systemowych. W scenariuszu Instrat, w latach 2021-2040 inwestycje w sieci dystrybucyjne będą musiały wzrosnąć z planowanych 38 mld euro do 52 mld euro, a sieci przesyłowe będą potrzebowały dodatkowych 2,2 mld euro.

Zwiększone inwestycje nie obciążą budżetów domowych ze względu na niższe koszty produkcji zielonej energii. Natomiast w przypadku realizacji planowanej polityki energetycznej rządu, na ceny w najbliższych latach większy wpływ będą miały koszty utrzymania elektrowni węglowych i gazowych.

Nieunikniony wzrost cen

Paweł Czizak, współautor raportu, twierdzi, że pewien wzrost cen energii elektrycznej jest nieunikniony, ale nie musi być ogromny.

Gospodarstwa domowe mogą zaoszczędzić 108-178 euro rocznie w latach 2030-2040, jeśli rząd posłucha ekspertów i umożliwi rozwój odnawialnych źródeł energii – zaznaczył ekspert.

Czizak podkreślił, że dalsze uzależnienie gospodarki od paliw kopalnych spowoduje wzrost obecnych już i tak wysokich cen. Jedynym sposobem, aby tego uniknąć, jest szybka zmiana struktury miksu energetycznego i zwiększenie w nim udziału zielonej energii.

Wbrew powszechnym obawom, zmienność produkcji energii odnawialnej nie stanowi zagrożenia dla Krajowego Systemu Energetycznego (KSE). Przy zaproponowanym przez Instytut miksie energetycznym w każdej chwili nie dojdzie do niedoboru i całkowitego zaprzestania dostaw energii z wiatru i słońca. Co więcej, te dwie formy OZE mogą samodzielnie pokryć całe zapotrzebowanie na energię przez 47 proc. roku, czyli przez ponad 4 tys. godzin w roku.

Elektrownie węglowe pomogłyby zbilansować system elektroenergetyczny

Zielony miks nie spowodowałby też wzrostu importu energii. Do 2040 roku jego wielkość zmniejszyłaby się o połowę w porównaniu z rokiem 2020. Według wyliczeń ekspertów Instrat tylko w ciągu 44 godzin w roku import netto przekroczyłby chwilowo notowane obecnie szczyty, a maksymalne obciążenie połączeń transgranicznych pozostałoby na obecnym poziomie. Zgodnie z propozycją i scenariuszem Instratu, elektrownie węglowe pomagają w bilansowaniu i sporadycznym przyłączaniu do systemu elektroenergetycznego. Ogranicza to również inwestycje w potencjalnie nieopłacalne nowe elektrownie gazowe.

Tylko zielona energia może zapewnić brakujące ilości energii elektrycznej i zapobiec przerwom w dostawach

Realizacja PEP2040 spowoduje wysoki skok cen energii i ryzyko przerw w dostawach prądu. Ma to charakter orientacyjny i zostało uwzględnione w strategiach rządowych. Według scenariuszy implikowanych przez PEP2040 istnieje potencjalna luka w bilansie energetycznym spowodowana likwidacją przestarzałych elektrowni węglowych i stagnacją we wdrażaniu OZE.

– Każde opóźnienie w budowie elektrowni jądrowej i realizacji projektów gazowych doprowadzi do niedoboru energii elektrycznej. Tylko dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii wypełni tę lukę – powiedziała Adrianna Wrona, współautorka raportu.

Raport zawiera również rekomendacje dotyczące usunięcia niedoskonałości istniejących regulacji, które chroniłyby konsumentów, zapewniały bezpieczeństwo energetyczne i przeciwdziałały wysokim cenom energii.