Jastrzębska Spółka Węglowa ogłosiła rozpoczęcie nowych programów redukcji emisji metanu, których budżet to 23 mln euro. JSW jest pierwszą na świecie firmą górniczą, która zdecydowała się zredukować emisję tego gazu także w opuszczonych rejonach kopalni - podała spółka.

Informację o nowych przedsięwzięciach w tej dziedzinie, realizowanych przy wsparciu unijnym, przedstawiciele JSW przekazali podczas środowej konferencji „Metan z kopalń węgla kamiennego – stan aktualny i wyzwania", która była wydarzeniem towarzyszącym Międzynarodowym Targom Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego EXPO Katowice.

Pierwszy z projektów – program Redukcji Emisji Metanu (REM) – otrzymał dotację z UE w wysokości 11 mln euro. To największy unijny grant, jaki trafił do polskiego górnictwa. „Dzięki temu w należącej do JSW kopalni Pniówek powstanie pierwsza w świecie dedykowana instalacja służąca redukcji emisji metanu do atmosfery z opuszczonych rejonów pracującej kopalni” - przekazała spółka.

Europejski Fundusz Badawczy Węgla i Stali, który najwyżej ocenił projekt złożony przez JSW, zauważył jego innowacyjny charakter oraz jego znaczenie dla ochrony środowiska. „Ta kwestia jest naszym priorytetem wynikającym wprost ze Strategii Grupy JSW. W dokumencie tym przyjęliśmy redukcję śladu węglowego o 30 proc. do 2030 roku i osiągnięcie neutralności klimatycznej w roku 2050. Założone cele mają zostać osiągnięte głównie poprzez zmniejszenie emisji metanu, którego udział w śladzie węglowym JSW wynosi 74 proc.” - powiedział prezes JSW Tomasz Cudny.

Spółka zaznacza, że już dziś jest liderem odmetanowania kopalń z efektywnością na poziomie od 35 do 42 proc., przy średniej światowej, która nie przekracza 30 proc. Dotyczy to przede wszystkim metanu ujmowanego z pokładów, w których prowadzone jest wydobycie. Specjaliści zwracają uwagę, że metan przedostaje się także z nieczynnych już wyrobisk, choć w dużo mniejszych stężeniach.

„Koncentracja metanu w takim przypadku często jest niższa niż 30 proc., co w świetle obowiązujących przepisów górniczych nie pozwala na ujęcie tego gazu przez stację odmetanowania. Nie stanowi bowiem zagrożenia dla górników i wydostaje się z kopalni wraz z powietrzem wentylacyjnym. JSW jest pierwszą na świecie firma górniczą, która zdecydowała się zredukować emisję metanu także ze zrobów poeksploatacyjnych w opuszczonych rejonach pracującej kopalni” - podkreślił dyrektor Biura Odmetanowania i Gospodarki Metanem JSW Artur Badylak.

Projekt REM o budżecie niemal 22 mln euro (z czego połowa to środki unijne) ma charakter badawczo-wdrożeniowy; realizowany jest przez konsorcjum składające się z instytutów naukowo-badawczych, zrzeszonych wspólnie z JSW w Centrum Doskonałości ds. Metanu z Kopalń ICE-CMM Poland. Partnerem wiodącym jest JSW, a dzięki zaangażowaniu Głównego Instytutu Górnictwa (GIG), udało się pozyskać do współpracy partnerów zagranicznych - ośrodki naukowe z Rumunii i Hiszpanii.

Realizacja REM rozpocznie się od prac badawczych, które określą poziom i miejsca gromadzenia się metanu w zamkniętych rejonach kopalni Pniówek. Wyznaczone zostaną także drogi migracji gazu do powietrza wentylacyjnego. Na tej podstawie powstanie równoległy system odmetanowania. Zakres prac obejmuje zarówno etap projektowy, jak i budowlany. W ten sposób w Pniówku powstanie powierzchniowa stacja odmetanowania z sieciami dołowych rurociągów z ujęciami metanu, system pomiarowy oraz automatycznego sterownia.

Pozyskany ze zrobów poeksploatacyjnych metan wykorzystywany zostanie do produkcji energii elektrycznej w silnikach gazowych połączonych z generatorami prądu. Realizacja projektu pozwoli na redukcję emisji metanu o 19 mln m sześc. w ciągu roku oraz wyprodukowanie w procesie jego utylizacji 60 tys. MWh energii elektrycznej. Projekt docelowo zostanie wprowadzony we wszystkich kopalniach JSW.

Kolejnym przedsięwzięciem, które otrzymało dofinansowanie w wysokości 900 tys. euro – tym razem w ramach europejskiego programu Master Mine, z unijnego funduszu badawczego Horyzont Europa – jest inteligentny system odmetanowania, który powstanie także w kopalni Pniówek. Jego celem jest optymalizacja i poprawa efektywności pracy kopalnianego systemu odmetanowania poprzez jego automatyzację i cyfryzację.

„Inteligentny system odmetanowania, który zaprojektujemy i zrealizujemy wraz z GIG, docelowo posłuży nie tylko naszym zakładom. Z tej technologii będą mogły skorzystać zakłady wydobywcze na całym świecie. To będzie nasz wkład w poprawę bezpieczeństwa pracy w światowym górnictwie oraz redukcję emisji metanu przez globalny sektor wydobywczy” - wskazał prezes Cudny.

„Jak wyjaśnił Badylak, odmetanowanie to skomplikowany proces, który zależy od wielu czynników, m.in. od ciśnienia atmosferycznego – im jest ono niższe, tym więcej metanu uwalnia się z górotworu. „System odmetanowania musi więc elastycznie i szybko reagować na zachodzące zmiany. Inteligentny system odmetanowania pozwoli nam reagować w czasie rzeczywistym na wszelkie zmiany dzięki automatyzacji, a to bezpośrednio wpłynie na skuteczność procesu odmetanowania” - podkreślił dyrektor.