Urząd Regulacji Energetyki przygotował raport dot. sytuacji energetyki w 2023 r. Wnioski są jednoznaczne - polski system ciepłowniczy potrzebuje gigantycznych inwestycji. Eksperci oceniają ich wartość nawet na 460 mld zł.

Jak napisano w raporcie rok 2023 po raz kolejny charakteryzował się wzrostem kosztów zarówno ogółem z działalności ciepłowniczej (o 32,92 proc.), jak i kosztów prowadzenia działalności ciepłowniczej koncesjonowanej (o 32,84 proc.).

To był drogi rok

Do wzrostu kosztów działalności przedsiębiorstw ciepłowniczych w 2023 r. przyczynił się głównie wzrost kosztów uprawnień do emisji CO2, kosztów inwestycji związanych z wymaganiami ochrony klimatu do roku 2050 przyjętymi przez Unię Europejską (część przedsiębiorstw już podejmuje działania modernizacyjne) oraz destabilizacja na rynku paliw będąca pochodną kolejnego roku wojny w Ukrainie, nałożonych na Federację Rosyjską sankcji oraz zmiany kierunku paliw importowanych do Polski. 

Konsekwencją tych wszystkich czynników był również wzrost kosztów zakupu energii elektrycznej. W 2023 r. wzrosły zarówno koszty stałe (o 16,86 proc.), jak i koszty zmienne (o 40,63 proc.). Wśród kosztów stałych największy wzrost dotyczył pozycji „Materiały i energia” (o 43,40 proc.).

Wśród kosztów zmiennych, największy wzrost dotyczył również pozycji „Materiały i energia” zależnej od wielkości produkcji (o 46,65 proc.), w tym kosztów paliw technologicznych wraz z kosztami ich transportu (o 38,71 proc).

Jest lepiej, ale nie dobrze

W okresie dwudziestu dwóch lat badań przedsiębiorstw ciepłowniczych korzystnie zmieniły się wskaźniki techniczne. W tym okresie wzrosła sprawność wytwarzania (o 4,6 proc.), natomiast sprawność przesyłania kształtowała się na lekko niższym poziomie (spadek o 2,4 proc.). Na podkreślenie zasługuje znaczący spadek poziomu emisji szkodliwych substancji do atmosfery, głównie pyłów (o 92,5 proc.), dwutlenku siarki (o 83,1 proc.), tlenków azotu (o 65,4 proc.), zaś emisja CO2 obniżyła się o ok. 18,7 proc.

Efektywność funkcjonowania przedsiębiorstw ciepłowniczych ma przełożenie na średnią cenę ciepła. Cena ta uwzględnia cały wolumen sprzedawanego ciepła wykazany przez wszystkie badane przedsiębiorstwa ciepłownicze, który obejmuje zarówno ciepło pochodzące z produkcji własnej, jak i z zakupu oraz odpowiadającą mu wielkość przychodów ze sprzedaży.

Jak podanow  raporcie średnia cena jednoskładnikowa ciepła w 2023 r. wyniosła 104,65 zł/GJ i była wyższa w odniesieniu do roku poprzedniego o 63,4 proc. Rok 2023 przyniósł również zmiany wskaźników finansowych – o ile całkowite zadłużenie r/r pozostało na prawie niezmienionym poziomie, to płynność finansowa zwiększyła się o 4,5 proc.

Potrzeba inwestycji

Najbardziej niepokojący jest jednak wskaźnik amortyzacji urządzeń w ciepłowniach. Poziom dekapitalizacji majątku ciepłowniczego, mierzony wskaźnikiem dekapitalizacji majątku trwałego, w 2023 r. osiągnął wartość 51 proc. wobec 50,5 proc. w 2022 r. To pokazuje potrzeby wydatkowe oraz dodatkowe wyzwania inwestycyjne związane z realizacją polityki klimatycznej UE. Dlatego - jak wskazano w raporcie URE - istnieje bezwzględna konieczność poszukiwania przez przedsiębiorstwa zewnętrznych źródeł finansowania inwestycji z dotacji, niskooprocentowanych pożyczek z instytucji UE, budżetu państwa, czy banków komercyjnych oraz środków z innych zewnętrznych (pozataryfowych) źródeł.

Zgodnie z wynikami analiz eksperckich Polskiego Towarzystwa Energetyki Cieplnej (PTEC) nakłady inwestycyjne na transformację sektora ciepłownictwa systemowego wyniosą między 299 mld zł do 466 mld zł do 2050 r. Taka jest skala inwestycji, by polskie ciepłownictwo spełniało wymogi ekologiczne, ale też odnowiło i zmodernizowało bazę produkcyjną. 

_{Fot: Depositphotos}