Mimo, że wykorzystanie potencjału tkwiącego w gorących wodach z wnętrza ziemi jest znane od wieków – o czym świadczy popularność ośrodków SPA, opiewanych w literaturze i sztuce – potencjał geotermii powoli nabiera rozpędu.

W najnowszym raporcie „The Future of Geothermal Energy” opublikowanym przez Międzynarodową Agencję Energetyczną (IEA), stwierdzono, że energia geotermalna może zaspokoić 15% globalnego wzrostu zapotrzebowania na energię elektryczną do 2050 roku.

Przywoływany raport nie jest jedynym opublikowanym w ostatnim czasie dokumentem poświęcony zastosowaniu geotermii w energetyce, a wpisuje się w debatę nad zwiększeniem roli OZE w globalnym koszyku energetycznym.

W obliczu dynamicznego wzrostu zapotrzebowania na energię elektryczną, nowe technologie otwierają ogromny potencjał energii geotermalnej, która mogą zapewnić czystą energię. Regulacje międzynarodowe związane z efektywnością energetyczną oraz dekarbonizacja ciepłownictwa sprawiają, że geotermia ma przed sobą szansę.

Główne zalety i wady geotermii

Główną zaletą energii geotermalnej wyróżniającą ją pośród odnawialnych źródeł energii jest niezależność od warunków atmosferycznych, ale to jej niejedyna zaleta.

Zdaniem Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej (IRENA), energia geotermalna może stanowić czynnik stabilizujący sieci energetyczne, ponieważ pomaga zrównoważyć ryzyko związane ze zmiennych dostawach energii pochodzących z innych OZE.  W przypadku wykorzystania geotermii w sektorze ciepłowniczym, geotermia oferuje wzrost wydajności poprzez bezpośrednie dostarczanie ciepła.

Energia geotermalna może czerpać w znacznej mierze z osiągnięć przemysłu petrochemicznego, wykorzystując istniejące technologie, aby zejść głębiej pod powierzchnię ziemi, wykorzystać ogromne niskoemisyjne zasoby energii.  „Nowe technologie dają nowe horyzonty dla energii geotermalnej na całym świecie, oferując możliwość zaspokojenia znacznej części szybko rosnącego światowego zapotrzebowania na energię elektryczną w bezpieczny i czysty sposób” – stwierdza Fatih Birol, dyrektor wykonawczy Międzynarodowej Agencji Energetycznej.

Kłopot stanowią koszty

Jak donosi Wood MacKenzie w raporcie „Geothermal energy: the next trillion dollar low-carbon solution”, aby energia geotermalna mogła konkurować z innymi technologiami niskoemisyjnego wytwarzania energii, koszty inwestycyjne musiałyby spaść o 30-60%. Wówczas geotermia stałaby się atrakcyjną opcją w dążeniach do dekarbonizacji sektora energetycznego, który w odniesieniu do niskoemisyjnych źródeł energii w znacznej mierze opiera się wykorzystaniu energii wiatrowej i słonecznej.

Co równie istotne w kontekście energii geotermalnej, w przypadku wycofania z eksploatacji, koszty likwidacji elektrowni geotermalnej są zdecydowanie mniejsze aniżeli w przypadku energetyki jądrowej czy wiatrowej, których bolączką jest składowanie odpadów i łopat turbin wiatrowych.

W kontekście potencjalnych inwestycji, jeśli uda się znacznie obniżyć koszty geotermii nowej generacji, łączne inwestycje w geotermię mogą osiągnąć 1 bln dolarów do 2035 roku i 2,5 bln dolarów do 2050 roku.

Mówiąc o potencjale kadrowym, branża geotermalna zapewnia obecnie około 145 tys. miejsc pracy, a zatrudnienie w tym sektorze może wzrosnąć ponad sześciokrotnie, osiągając 1 mln pracowników do końca dekady.

Fakty mówią za siebie
 

European Geothermal Energy Council (EGEC) opublikował raport „2023 Geothermal Market Report”, którego celem jest analizy postępów i perspektyw europejskiego sektora geotermalnego na najbliższe lata. Sektor geotermalny w Europie poczynił znaczące postępy dostarczając energię elektryczną 11 mln konsumentów i zapewniając ogrzewanie około 20 mln odbiorców z istniejącymi 143 elektrowniami geotermalnymi – donosi raport.  

Na czele stawki znajduje się amerykański kompleks geotermii „The Geysers”, położony na północ od San Francisco w Kalifornii, obejmujący 15 bloków, co czyni go największą instalacją geotermalną na świecie. Całkowita moc z kompleksu wynosi 1205 MW.

Europa również ma się czym pochwalić. Włoski kompleks geotermalny „Larderello”, składający się z 34 bloków o łącznej mocy 769 MW, znajduje się w Toskanii w środkowych Włoszech. Energia generowana przez kompleks zaspokaja 26,5 proc. regionalnego zapotrzebowania na energię.

Trzecie miejsce w stawce o miano największej elektrowni geotermalnej na świecie pod względem oddawanej mocy piastuje meksykańska elektrownia geotermalna Cerro Prieto, znajdującą się w Mexicali. Elektrownia składa się z 13 bloków generujących moc 720 MW.

Zdaniem Międzynarodowej Agencji Energetycznej, Afryka posiada największy potencjał geotermalny wspomaganych systemów geotermalnych (EGS – Enhanced Geothermal Systems), wynoszący 115 TW. Potencjał geotermii EGS Stanów Zjednoczonych jawi się jako imponujące 70 TW, zaś Chin na 50 TW.

Polska, czyli kolejne inwestycje

Wykorzystanie energii geotermalnej stanowi szansę na przyspieszenie dekarbonizacji systemów ciepłowniczych w Polsce, zaś władze nie zasypują gruszek w popiele, czego dowodem są strategie rozwojowe oraz kolejne oddawane inwestycje.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) udziela dofinansowania zarówno na odwierty badawcze, jak i budowę systemów ciepłowniczych wykorzystujących energię z wnętrza Ziemi w ramach programu „Udostępnienie wód termalnych w Polsce”.

Przywoływany program dotuje prowadzenie prac poszukiwawczo-rozpoznawczych. Budżet programu, którego okres wdrażania zaplanowano na lata 2020-2028, wynosi 708 mln zł, z czego 658 mln zł jest przeznaczone na dotacje, a 50 mln zł na uzupełniające pożyczki.