W ostatnich latach po Wszystkich Świętych na wysypiska trafiało ok. 120 tys. ton odpadów cmentarnych, w tym roku wartość ta powinna być zbliżona - oszacowało Stowarzyszenie „Polski Recykling”. Najwięcej kłopotów sprawiają ledowe znicze.

W analizie podano, że średnia to od 3 do 9 kilogramów odpadów z każdego grobu. „To naprawdę duża ilość odpadów, która stanowi poważne wyzwanie dla gmin oraz firm zajmujących się ich odbiorem i przetwarzaniem. Głównym problemem jest fakt, że odpady pochodzące z nekropolii, oprócz frakcji bio, są trudne do przetworzenia (ale nie niemożliwe). Trudności pojawiają się już na etapie selekcji odpadów na cmentarzach, gdzie w wielu miejscach wciąż brakuje systemu segregacji - osobnych pojemników przynajmniej na tworzywo sztuczne i odpady biodegradowalne” - wskazało stowarzyszenie.

Dobre praktyki

Zaznaczyło, że szkło pochodzące ze zniczy, ze względu na swój skład i sposób produkcji, przy obecnie dostępnych technologiach nie nadaje się do recyklingu, co stwarza dodatkowy problem. Ponadto zdarza się, że sztuczne wiązanki zawierają duże ilości PCV (jeden z polimerów syntetycznych), co uniemożliwia również ich recykling.

Zdaniem stowarzyszenia, aby poradzić sobie z tak dużą ilością odpadów można zastosować model 3xR - reduce (ograniczaj), reuse (używaj ponownie), recycle (poddawaj recyklingowi), która oznacza, że najbardziej przyjazne dla środowiska jest ponowne wykorzystanie tego, co kupiliśmy. Stosując tę zasadę, zamiast wymieniać cały znicz, można wymienić sam wkład w zniczu, a w przypadku gdy jest on uszkodzony - naprawić.

Kolejnym pozytywnym rozwiązaniem w opinii „Polskiego Recyklingu” są zyskujące na popularności tzw. „zniczodzielnie”, czyli miejsc na cmentarzach, w których można zostawić niepotrzebne znicze nadające się do ponownego wykorzystania. Przedmioty, których nie da się naprawić lub ponownie wykorzystać, powinno się lokować we właściwym pojemniku na odpady, najlepiej na terenie samego cmentarza.

Jak wyjaśniono na stronie dotyczącej zasad segregacji m.st. Warszawy, zużyte znicze szklane i plastikowe należy wyrzucać do pojemników na odpady zmieszane. Do pojemnika na szkło powinno trafiać wyłącznie szkło opakowaniowe. Szkło stołowe ma inny skład chemiczny i temperaturę topnienia niż np. butelki lub słoiki. Jak wynika ze strony, również same wkłady do zniczy należy wyrzucać do pojemników zmieszanych.

Kłopot z ledami

Wyjątkiem są znicze elektroniczne, których nie wolno wyrzucać do pojemników na odpady zmieszane. Takie znicze są elektroodpami i należy oddawać je podmiotom uprawnionym do ich zbierania - np. do Punktów Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK-ów) lub wyrzucać do przeznaczonych do tego pojemników w ramach prowadzonych zbiórek tego typu zużytego sprzętu. Wyrzucanie takich zniczy do odpadów zmieszanych podlega karze grzywny.

Coraz popularniejsze ledowe znicze stawiane na nagrobkach trafiają potem jako odpady do cmentarnych kontenerów ze śmieciami, zanieczyszczając w ten sposób środowisko - powiedział Dariusz Dutkiewicz, dyr. Instytutu Branży Pogrzebowej i Cmentarnej. W jego ocenie należy je wycofać z handlu.

Zarządcy cmentarzy ponoszą coraz większe koszty związane z ich utrzymaniem, a jednym z głównych kosztów stanowią opłaty za wywóz śmieci - przekazał Dariusz Dutkiewicz.

- Coraz większym problemem stają się ledowe lampki stawiane na nagrobkach zamiast tradycyjnych zniczy. Gołym okiem widać, że ich popularność rośnie. Po świętach są wrzucanie do kontenerów na śmieci zmieszane, choć powinny trafić do utylizacji. Przepisy jednoznacznie to regulują, ale niestety mało kto się do nich stosuje. Dlatego najlepszym rozwiązaniem byłoby wycofanie tych produktów ze sprzedaży - powiedział.

Ekologiczne czy szkodliwe

Znicze LEDowe, znane również jako e-znicze lub znicze solarne, zyskały popularność jako alternatywa dla tradycyjnych zniczy z palącym się knotem. Wydają się ekologiczne, ponieważ nie emitują dymu ani CO₂ podczas "płonięcia", a wersje solarne nie wymagają prądu z sieci. Jednak w rzeczywistości ich wpływ na środowisko jest negatywny, głównie ze względu na problemy z odpadami i recyklingiem.

Zawierają bowiem niebezpieczne substancje chemiczne -z Znicze LEDowe zasilane są bateriami, akumulatorami lub panelami solarnymi, które kryją toksyczne składniki, takie jak ołów, lit, kadm czy rtęć. Te metale ciężkie są wysoce szkodliwe dla ekosystemu – w przypadku wycieku mogą zanieczyszczać glebę i wody gruntowe, zagrażając roślinom, zwierzętom i ludziom. Na cmentarzach, gdzie odpady często pozostają na miejscu lub trafiają do zwykłych kontenerów, ryzyko jest szczególnie wysokie.

 Po zużyciu (np. gdy bateria się wyczerpie) stają się zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym (WEEE). Recykling wymaga segregacji na co najmniej trzy frakcje: baterie, szkło, plastik i metal, co jest skomplikowane i kosztowne. W Polsce rocznie powstaje ok. 0,5 mln ton elektrośmieci, z czego wiele trafia na nielegalne wysypiska, lasy czy do garaży, zamiast do punktów zbiórki.

Większość zniczy LEDowych ląduje w cmentarnych koszach na odpady zmieszane, co jest niezgodne z prawem i grozi mandatem do 5 tys. zł. Na wysypiskach baterie mogą ulegać korozji, uwalniając toksyny do środowiska. Dodatkowo, elektroodpady są łatwopalne – przykłady to pożary śmieciarek czy kontenerów spowodowane samozapłonem baterii. Import tanich produktów z Chin pogarsza problem, bo są one niskiej jakości i jeszcze trudniejsze do przetwarzania.