Energy Solution Sp. z o.o., zajmujące się profesjonalnym doradztwem w zakresie energii elektrycznej i gazu ziemnego, złożyło do Ministerstwa Klimatu i Środowiska wniosek o zmiany w ustawie o efektywności energetycznej dotyczące usprawnienia systemu przyznawania białych certyfikatów. W opinii przedstawicieli firmy obecne procedury są wysoce niewydolne przez co nie odpowiadają na inicjowane przez władze wymogi transformacji energetycznej. 

Białe certyfikaty stanowią potwierdzenie ilości zaoszczędzonej energii finalnej, czyli energii przetworzonej do dowolnej postaci lub paliwa stałego, ciepłego lub gazowego dostarczanego do odbiory końcowego, wynikającej ze zrealizowania przedsięwzięcia poprawiającego efektywność energetyczną. Pozwalają na otrzymanie dodatkowych środków np. poprzez ich sprzedaż na Towarowej Giełdzie Energii. 

Proponowane zmiany miałyby przyśpieszą inwestycje w efektywność energetyczną i tym samym wspomóc realizację założeń Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu. Pod wnioskiem podpisała się Regionalna Izba Gospodarcza w Katowicach oraz Narodowa Agencja Poszanowania Energii. 

Długie czekanie na decyzje

Obecna sytuacja firm starających się o przyznanie białych certyfikatów jest daleko niezadowalająca. Średni czas rozpatrywania wniosków przez URE znacząco przekracza ustawowe 45 dni, do tego urząd potrafi kilkukrotnie wzywać wnioskodawcę do uzupełniania odmiennych informacji. To z kolei powoduje niepewność inwestycyjną oraz wpływa na koszty energii ponoszone przez odbiorców końcowych. Pierwszy sygnał alarmowy już w 2019 roku przedłożył raport Najwyższej Izby Kontroli dotyczący Efektywności Energetycznej Gospodarki, który jednoznacznie wskazuje, że wśród analizowanych 595 świadectw efektywności energetycznej wydanych do końca 2018 roku jedynie 39 zostało wydanych w wymaganym terminie 45 dni, co stanowi jedynie 6,5% ogółu. Średni okres rozpatrywania wniosków wynosił 240 dni, czyli ponad pięć razy dłużej niż przewidują przepisy. W skrajnych przypadkach proces ten trwał nawet 1158 dni. 

- Brak jasno określonych metod obliczeniowych, zmienne podejście do rozwiązań oraz wielokrotne wzywanie do uzupełnień dokumentacji w różnych aspektach wydłużają procedurę, co znacząco ogranicza efektywność systemu białych certyfikatów i utrudnia inwestorom planowanie działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej. Wprowadzenie transparentnych procedur, przygotowania i weryfikacji wniosków to kluczowe kroki w kierunku poprawy funkcjonowania systemu białych certyfikatów, który jest istotny dla spełniania wymogów unijnych i krajowych, zakładających redukcję zużycia energii finalnej na poziomie 12,8% w porównaniu do scenariusza PRIMES – wskazuje Monika Mirończuk, Energy Public Affairs Manager z Energy Solution.

5 postulatów zmian w systemie

Wysoki popyt na białe certyfikaty, wynikający z ustawowego obowiązku poprawy efektywności energetycznej, ma z kolei istotny wpływ na ich wartość rynkową. Średnioważone ceny oscylują obecnie między 2115 a 3680,68 zł/toe, przy czym opłata zastępcza na 2024 rok wynosi 2110 zł/toe. W sytuacji, gdy proces uzyskiwania certyfikatów napotyka liczne przeszkody administracyjne, przedsiębiorstwa zmuszone są do ponoszenia wyższych kosztów energii, co negatywnie wpływa na konkurencyjność rynku.

W związku z powyższym eksperci Energy Solution sformułowali 5 postulatów – w tym gotowych zmian zapisów w ustawie o efektywności energetycznej, których wdrożenie powinno znacząco usprawnić i zwiększyć przejrzystość procesu weryfikacji wniosków i wydawania świadectw efektywności energetycznej.

Postulat 1 - Obowiązek utworzenia i regularnej aktualizacji ogólnodostępnej listy złożonych wniosków

Wdrożenie rozwiązań zapewniających większą przejrzystość i bezstronność procesu. Obecny brak rejestru przyjmowanych wniosków rodzi obawy o możliwość ich rozpatrywania poza kolejnością oraz o znaczące odstępstwa od maksymalnych terminów przewidzianych w ustawie o efektywności energetycznej.

- Postulujemy o zobowiązanie URE do prowadzenia i regularnej aktualizacji publicznej listy złożonych wniosków, gdyż obecnie dostępna jest jedynie baza wydanych świadectw efektywności energetycznej. W tym celu proponujemy konkretny punkt ustawy dotyczący utworzenia rejestru wniosków o świadectwa efektywności energetycznej. Wykaz zawierałby nazwę podmiotu, datę złożenia wniosku, status postępowania, zakładaną wielkość oszczędności, datę zakończenia inwestycji i wydania decyzji. – wymienia Monika Mirończuk – Rozwiązanie pozwoli nie tylko lepiej zarządzać procesem, ale i da poczucie większej transparentności

Postulat 2 – Zwiększenie liczby udostępnionych metod do określenia i weryfikacji oszczędności energii finalnej

Obecnie decyzje administracyjne w sprawach białych certyfikatów bywają niespójne, a stosowane metody weryfikacji oszczędności energii nie są jednolite. Wnioskodawcy postulują o wprowadzenie mechanizmu, który wymusi regularną aktualizację wykorzystywanych metod i zapewni ich jednolitą interpretację przez Urząd Regulacji Energetyki.

Postulat 3 - Ustalenie wymaganych okresów i terminów pomiarów zużycia energii przed i po realizacji przedsięwzięcia

Brak precyzyjnych wytycznych dotyczących okresu pomiarowego prowadzi do niejednolitych interpretacji oraz trudności w udokumentowaniu rzeczywistych oszczędności energii. Proponowane zmiany umożliwią ujednolicenie wymagań weryfikacyjnych i zwiększą przejrzystość oceny skutków inwestycji.

Postulat 4 - Możliwość zmiany stanu obecnego w audytach powykonawczych 

Eksperci postulują umożliwienie wprowadzania niezbędnych korekt w dokumentacji dotyczącej wniosków na białe certyfikaty, o ile nie wpływają one na minimalny poziom wymaganych oszczędności energii finalnej. 

Postulat 5 - Rozwiązanie problemu braku weryfikacji metodologii obliczeń oszczędności przed zakończeniem inwestycji 

Obecny stan prawny nie zapewnia inwestorom możliwości wcześniejszej konsultacji przyjętej metodologii obliczeń oszczędności energii, co prowadzi do przypadków odrzucenia wniosków na etapie końcowym. Wprowadzenie opcji wstępnej akceptacji metodologii przez Urząd Regulacji Energetyki znacząco zwiększyłoby pewność inwestorów oraz ograniczyło ryzyko strat finansowych związanych z nieuznaniem audytów powykonawczych.

- Zmiany te są niezbędne dla poprawy funkcjonowania mechanizmu białych certyfikatów. Ich wdrożenie pozwoli na większą przejrzystość, usprawnienie procedur oraz zwiększenie zaufania inwestorów do systemu wspierania efektywności energetycznej. Jako Energy Solution nieustannie monitorujemy rynek i pracujemy nad rozwiązaniami, które realnie przyczynią się do poprawy sytuacji na rynku energii w Polsce. – mówi Monika Mirończuk.

Inicjatywa Energy Solution spotkała się z pozytywnym odbiorem środowisk branżowych. Pismo do Ministerstwa Klimatu i Środowiska poparła m.in. Regionalna Izba Gospodarcza w Katowicach oraz Narodowa Agencja Poszanowania Energii.

_{Fot: Depositphotos}