Po ostatecznym oszacowaniu, katastrofa rurociągu Nord Stream będzie prawdopodobnie największym odnotowanym przypadkiem wycieku metanu w przemyśle naftowym i gazowym. Co ciekawe, emisje spowodowane przez katastrofę stanowią mniej więcej taką samą ilość metanu, jaką przemysł uwalnia na całym świecie co kilka dni.

Rzadko w wiadomościach wspomina się, że trwający kryzys związany z emisjami metanu stanowi poważne zagrożenie dla klimatu. Metan charakteryzuje się ponad 80-krotnie większą siłą ocieplania w perspektywie 20 lat w porównaniu z dwutlenkiem węgla. Ta pochodząca z paliw kopalnych i określonych rodzajów działalności człowieka substancja odpowiada za obecne ocieplanie klimatu w ponad jednej czwartej.

Dysponujemy już technologiami, które pozwalają ograniczyć zanieczyszczenie środowiska metanem generowane na całym świecie przez sektor ropy i gazu o 75% do 2030 roku. Czego jeszcze brak? Kompleksowego ustawodawstwa wdrażającego te rozwiązania.

Według badań, szybko realizowane i zakrojone na szeroką skalę działania na rzecz ograniczenia emisji metanu mogłyby spowolnić tempo ocieplenia o 30%. W przeciwieństwie do CO2, metan, główny składnik gazu ziemnego, jest dobrem konsumpcyjnym o wartości rynkowej. Zmagazynowanie całego metanu wyemitowanego w 2021 roku oznaczałoby dodatkowe 180 mld metrów sześciennych gazu ziemnego, czyli więcej niż Europa importowała z Rosji we wspomnianym roku. Nie możemy pozwolić sobie na marnowanie tak cennego, kopalnego surowca energetycznego w czasie, gdy Europa stara się rozpaczliwie zastąpić wstrzymane dostawy z Rosji, a ceny energii są rekordowo wysokie.

Z drugiej strony, Polska poprawiła swoją sytuację w zakresie dostaw dzięki niedawnemu otwarciu gazociągu Baltic Pipe, który umożliwi import do 10 (bcm) gazu rocznie z Norwegii. To dobra wiadomość z jeszcze jednego powodu: według Międzynarodowej Agencji Energetycznej Norwegia i Holandia mają najniższą intensywność emisji w przeciwieństwie do innych krajów-dostawców, takich jak Rosja, Turkmenistan czy Wenezuela. Według IEA, gdyby wszystkie kraje produkujące gaz dorównały Norwegii pod względem skali emisji, światowa emisja metanu pochodząca z eksploatacji złóż ropy i gazu spadłaby o ponad 90%.

Dzięki swojej pozycji największego światowego importera paliw kopalnych, Europa ma wyjątkową szansę, aby ograniczyć marnotrawstwo nie tylko w samej Unii, ale także na całym świecie. Decydenci podjęli pierwsze działania. Komisja Europejska wraz ze Stanami Zjednoczonymi zapoczątkowała inicjatywę Global Methane Pledge, zapewnia wsparcie Międzynarodowemu Obserwatorium Emisji Metanu (IMEO), angażuje się w Oil and Gas Methane Partnership (OGMP) 2.0 oraz podpisała protokół ustaleń z Egiptem, Izraelem i Azerbejdżanem, aby realizować cele REpowerEU, dotyczące przeciwdziałania wyciekom metanu.

Co najważniejsze, w grudniu 2021 roku Komisja Europejska przedstawiła propozycję nowego rozporządzenia, mającego na celu ograniczenie emisji metanu w sektorze energetycznym. To dobry punkt wyjścia dla Europy, dzięki któremu rozpocznie „porządki” od swoich granic, dając innym przykład.

Jeśli UE zamierza osiągnąć swój cel ograniczenia emisji metanu o 55% do 2030 roku, proponowane rozwiązania muszą zostać rozszerzone. Należy przyjąć bardziej rygorystyczne kryteria monitorowania w oparciu od dokonywane pomiary, wdrożyć procedury raportowania i weryfikacji (MRV), określić częstotliwość wykrywania wycieków i przeprowadzania napraw, co pozwoliłoby znacznie ograniczyć występowanie niedających się przewidzieć wycieków, a także wprowadzić limity dotyczące odpowietrzania i spalania.

Podmioty realizujące OGMP 2.0 spełniły już wymogi w zakresie MRV. W związku z tym wszelkie nowe przepisy muszą (co najmniej) uwzględniać najlepsze międzynarodowe praktyki i zachować spójność z zobowiązaniami i terminami określonymi przez OGMP 2.0.

Co jeszcze istotniejsze, w propozycji pominięto emisje z paliw importowanych. Ponieważ UE importuje 90% gazu i 97% ropy przez nią zużywanych, jej zewnętrzny „ślad metanowy” jest co najmniej ośmiokrotnie większy niż wewnętrzny. A w rzeczywistości może być to znacznie więcej. Według badań, emisje metanu są często wyższe od wykazywanych, a praktyka spalania paliw kopalnych w celu zmniejszenia emisji metanu wykazuje mniejszą skuteczność niż pierwotnie oszacowano. Niezbędne jest zaostrzenie obowiązków dotyczących monitorowania i raportowania w oparciu o przeprowadzane pomiary, ponieważ nie można kontrolować czegoś, o czym nie wie się nic.

Efektywność proponowanego rozporządzenia może nie tylko nie zostać zwiększona, ale wręcz ograniczona z powodu niechęci ze strony branży paliw kopalnych. Jeśli tak się stanie, Europa straci bardzo ważną szansę na zainicjowanie działań w skali globalnej, ukierunkowanych na ograniczenie emisji metanu. Czy możemy sobie na to pozwolić, szczególnie w obliczu katastrof klimatycznych i gwałtownie rosnących cen energii? Wygląda na to, że jest to tematem tabu, którego nikt nie chce poruszyć.


###
Environmental Defense Fund (edf.org) jest jedną z wiodących na świecie międzynarodowych organizacji non-profit, która tworzy przełomowe rozwiązania dla najpoważniejszych problemów środowiskowych. W tym celu EDF łączy naukę, ekonomię, prawo i innowacyjne partnerstwo z sektorem prywatnym. Mając ponad 2,5 miliona członków oraz biura w Stanach Zjednoczonych, Chinach, Meksyku, Indonezji i Unii Europejskiej, naukowcy, ekonomiści, prawnicy i eksperci ds. polityki EDF pracują w 28 krajach, aby zmienić rozwiązania w praktyczne działania. Więcej informacji o EDF na Twitterze @EnvDefenseFund.