Projektowane przepisy europejskie dotyczące redukcji emisji metanu w branży surowcowo-energetycznej wymagają poprawek; ich wprowadzenie w okresie kilku lat zagroziłoby egzystencji szeregu polskich kopalń – przekonywała w poniedziałek w Chorzowie europosłanka Izabela Kloc.

Projektowi rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ws. ograniczenia emisji metanu w sektorze energetycznym Kloc poświęciła tegoroczną edycję zainicjowanej przez nią konferencji Śląski Ład, której organizatorem jest grupa Europejskich Konserwatystów i Reformatorów w PE (ECR).

W konferencji uczestniczyli m.in.: wiceminister klimatu i środowiska Ireneusz Zyska, przedstawiciele instytucji naukowych i spółek górniczych oraz energetycznych. Sam projekt rozporządzenia w obecnym kształcie ma m.in. ustanowić restrykcyjne normy (ich wartości już raz zmieniono) zawartości metanu w odprowadzanym z kopalń powietrzu wentylacyjnym.

W otwierającym konferencję wystąpieniu Kloc mówiła, że mimo wojny, inflacji i kryzysu energetycznego Europejski Zielony Ład nabiera tempa i rozszerza się na kolejne obszary gospodarki, obecnie na zagadnienia związane z metanem. Za emisję tego gazu cieplarnianego odpowiadają głównie trzy sektory: rolnictwo, gospodarka odpadami i paliwa kopalne. „Dla dwóch pierwszych Bruksela nie przedstawiła wiążących wytycznych. +Zielona+ metanowa śruba ma zostać przykręcona tylko dla branży surowcowo-energetycznej, czyli dla gazu, ropy i węgla” – uściśliła.

„Niestety, planowane regulacje obarczone są tym samym błędem, co wszystkie projekty związane z Europejskim Zielonym Ładem. Są zbyt mało elastyczne i skupione tylko na celach klimatycznych. Nie biorą pod uwagę skutków gospodarczych, stabilności rynku energetycznego, a w tym wypadku nawet ludzkiego bezpieczeństwa – mam na myśli pracę górników” – zastrzegła.

Jak przypomniała, metanu, który jest największym zagrożeniem w kopalniach, nie da się usunąć inaczej niż przez szyby wentylacyjne. „Nie jest to działanie na złość Brukseli ani na szkodzę klimatowi. To wymóg technologiczny, podyktowany troską o życie górników i bezpieczeństwo kopalń” – wskazała.

„My o tym w Polsce, a szczególnie na Śląsku, gdzie mamy kopalnie metanowe, wiemy. Wychwytywanie, neutralizowanie i wykorzystywanie metanu do produkcji energii jest jedną z dziedzin, w których jesteśmy naprawdę dobrzy. Z powodzeniem zajmują się tym polskie wyższe uczelnie, instytuty badawcze, spółki węglowe i energetyczne, a także prywatni przedsiębiorcy” - zaznaczyła.

„Niestety, KE chce ograniczać emisję metanu w jedyny znany sobie sposób - poprzez nakazy, zakazy, wyśrubowane normy i kary finansowe. Podam tylko jeden przykład: projekt rozporządzenia zakłada dla kopalń osiągnięcie w ciągu trzech lat normy pół tony metanu na tysiąc ton węgla. Nie muszę mówić, że jest to po prostu niemożliwe. Wskaźniki wyliczone w pierwszym kwartale tego roku dla polskich kopalń były około 10 – 30 razy większe” – podkreśliła europosłanka.

Przytoczyła diagnozę Jastrzębskiej Spółki Węglowej, że kary za nieprzestrzeganie limitów metanowych sięgnęłyby – przy obecnym kształcie projektowanych rozwiązań - 2 mld zł rocznie. „Takiego haraczu nie wytrzyma JSW, ani żadna inna spółka węglowa” – zaakcentowała.

„Dlatego chciałabym, aby dziś od nas popłynął do Brukseli jasny sygnał. Jesteśmy zwolennikami transformacji energetyczno-gospodarczej, ale ofiarą tego procesu nie może paść polskie górnictwo, zwłaszcza w tych czasach, kiedy węgiel znów stał się (…) czarnym złotem i gwarantem bezpieczeństwa energetycznego” – mówiła.

Kloc zwróciła przy tym uwagę na sprzeczność projektowanych rozwiązań z tzw. umową społeczną, określającą m.in. harmonogram wygaszania polskich kopalń do 2049 r., w której pogodzono politykę klimatyczną Unii Europejskiej, dobro polskiej gospodarki i oczekiwania strony społecznej. Jak przypomniała, są tam uwzględnione i zaakceptowane plany redukcji emisji metanu.

Kloc poinformowała, że w Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (ITRE) PE, w której zasiada, została kontrsprawozdawcą projektu i przygotowała do niego szereg poprawek. Wśród kluczowych zmian dotyczących węgla zaproponowała, by z zakresu rozporządzenia zostały wyłączone kopalnie odkrywkowe węgla, ponieważ emisje metanu z nich są niskie, na granicy wykrywalności.

„Po drugie i dla nas najważniejsze domagam się, aby przepisy metanowe zostały uchylone dla kopalń objętych planem zamknięcia do 2037 r. Zakup i instalacja urządzeń do redukcji metanu, które są niezwykle kosztowne, nie miałyby ekonomicznego uzasadnienia dla kopalń z krótką perspektywą działalności” – podkreśliła.

Jej zdaniem z regulacji należy też wyłączyć tzw. działania pogórnicze. „Wynika to z tego, że praktycznie nie da się podzielić odpowiedzialności za emisję metanu pomiędzy różne podmioty zaangażowane w przetwarzanie, transport i składowanie węgla” – wyjaśniła.

„Po czwarte, kolejną niekonsekwencją rozporządzenia metanowego jest nierówne traktowanie unijnych i zewnętrznych producentów węgla. Nasze zakłady zostaną objęte restrykcyjnymi zakazami, a importerzy mają jedynie składać deklaracje. Domagam się w związku z tym wzmocnienia zapisów nakładających obowiązki również na importerów” - powiedziała.