Na Stacji Morskiej w Helu odbyło się w środę 12 marca wydarzenie, podczas którego przyznano granty przez Fundację Orlen dla Pomorza w ramach programu Bałtycki Grant Bioróżnorodności. Granty w wysokości 4 mln zł zostały przyznane 10 innowacyjnym projektom wspierającym ochronę różnorodnych form życia zarówno u brzegów, jak i w wodach Morza Bałtyckiego.

Morze Bałtyckie, otoczone przez kraje zamieszkiwane łącznie przez około 85 milionów ludzi, jest akwenem narażonym na intensywną presję środowiskową. W jego wodach wykrywa się obecność farmaceutyków, choć ich stężenia nie osiągają alarmujących poziomów. Dodatkowo, problemem są mikroplastiki oraz inne zanieczyszczenia, które mogą wpływać na ekosystem. Mimo naturalnych procesów wymiany wód, Bałtyk wymaga stałego monitorowania, aby zapobiec przekroczeniu krytycznych poziomów zanieczyszczenia i skuteczniej dbać o jego kondycję.

Miejsce spotkania nie było przypadkowe. Helskie fokarium to swoisty symbol polskiego Bałtyku i jego ochrony. Zgromadzeni goście przed częścią oficjalną wydarzenia mieli okazję zobaczyć rytuał karmienia foczych rezydentów ośrodka, podczas którego opiekunowie również przeprowadzają trening, bawią się oraz opowiadają widzom o życiu swoich podopiecznych. Dzięki temu goście mogli z bliska przyjrzeć się bałtyckim ssakom, którym między innymi poświęcony jest projekt Fundacji Orlen.

- Grupa Orlen jest obecna na Morzu Bałtyckim – od inwestycji takich jak Baltic Pipe, przez eksploatację ropy naftowej i gazu na szelfie, aż po nasze najnowsze projekty, jak morskie farmy wiatrowe. Chcemy sprawdzić, jak możemy sprawić, by te inwestycje nie tylko nie szkodziły środowisku, ale także wspierały jego bioróżnorodność. Naszym ambitnym celem jest, aby do 2050 roku działalność grupy miała pozytywny wpływ na środowisko. Wierzymy, że odpowiednie podejście do biznesu pozwoli nam osiągnąć ten efekt w sposób trwały i skuteczny – mówi Jacek Mazurczak, Przewodniczący Rady Fundacji Orlen.

Ochrona ekosystemów morskich

Konkurs skierowano do organizacji pozarządowych (NGO’s), instytucji naukowych i badawczych, szkół, a także urzędów gmin i miast, stowarzyszeń, fundacji i organizacji społecznych. Celem programu jest ochrona ekosystemów morskich – zarówno przez bezpośrednie działania, jak program rehabilitacji i budowa ambulatorium dla morskich ptaków, a także badania naukowe. Równie istotne jest zwiększanie społecznej świadomości na temat znaczenia ochrony środowiska Bałtyku, poprzez programy edukacyjne i wsparcie lokalnych społeczności w działaniach ekologicznych.

– Ochrona środowiska i troska o bioróżnorodność to ważne elementy naszej Strategii Zrównoważonego Rozwoju w Grupie ORLEN. Z pełnym zaangażowaniem podejmujemy działania na rzecz ochrony życia w wodach Bałtyku oraz na terenach nadmorskich, mając świadomość ich unikalnej wartości przyrodniczej. Wierzymy, że skuteczna ochrona ekosystemów wymaga nie tylko konkretnych działań, ale także edukacji i budowania świadomości ekologicznej wśród dzieci, młodzieży i dorosłych. Bałtycki Grant Bioróżnorodności to istotny krok na tej drodze, który pozwala nam realnie wspierać inicjatywy na rzecz zachowania bogactwa przyrodniczego Bałtyku dla przyszłych pokoleń – mówi Lidia Kołucka, Dyrektor Wykonawcza ds. sponsoringu ORLEN.

10 zwycięskich projektów

O Bałtycki Grant Bioróżnorodności ubiegało się łącznie 68 podmiotów. Ostatecznie wyłoniono dziesięć projektów - badania różnorodności gatunkowej Ławicy Słupskiej i Środkowej oraz kamiennej rafy w Orłowie (Gdynia), monitoring jesiennej migracji morskich ptaków, budowa specjalistycznych wolier i ścieżek przyrodniczych oraz opracowanie aplikacji, która umożliwi współpracę osób mieszkających i wypoczywających nad Bałtykiem z naukowcami. Wśród wyróżnionych inicjatyw znalazła się interdyscyplinarna Fundacja MOZI, działająca na styku sztuki, designu, edukacji, ekologii i technicznych innowacji.

– Koncentrujemy się na widliku zaostrzonym – zagrożonym wyginięciem glonie, z którego można produkować bioplastiki. W naszej pracy łączymy badania nad biomateriałami, wzornictwo i edukację. Fundacja MOZI zajmuje się prototypowaniem oraz projektowaniem przestrzeni, a kolektyw GLONY eksperymentuje z bioplastikami na bazie bałtyckich alg. Prowadzimy warsztaty oraz testujemy bioplastiki w warunkach morskich, aby opracować narzędzia połowowe i inne produkty, które mogą pomóc w ograniczeniu zanieczyszczenia plastikiem w branży morskiej – opowiada Blanka Byrwa reprezentująca Fundację MOZI oraz kolektyw GLONY, który działa na rzecz ochrony Morza Bałtyckiego.

Bałtycki Grant Bioróżnorodności zdobył również projekt PharmaSea, w ramach którego Gdański Uniwersytet Medyczny dokona monitoringu zanieczyszczeń makrofauny Morza Bałtyckiego farmaceutykami i przeprowadzi kampanię edukacyjno-informacyjną na temat jego wyników. Z kolei Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego wykona badania naukowe wędrówek ptaków w rejonie zatok Puckiej i Gdańskiej, z wykorzystaniem nadajników GSM. Odnowi też ścieżkę dydaktyczną nad wydmami w Helu.

– Nasz projekt ma dwa główne cele: monitorowanie obecności farmaceutyków w Morzu Bałtyckim oraz analizę świadomości społecznej na temat utylizacji leków. Badania obejmują analizę wody oraz tkanek wybranych skorupiaków – krabów wołniastoszczypcego, brzegowego i amerykańskiego. Sezonowo pobieramy próbki i wykorzystujemy nowoczesne metody analizy niecelowanej do wykrywania farmaceutyków w ekosystemie – opisuje projekt Anna Hallmann z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

Fundacja Orlen dla Pomorza

Fundacja Orlen dla Pomorza wspiera szkoły, instytucje, naukowców, społeczników i pasjonatów, którzy najlepiej wiedzą, jak pomóc przyrodzie. Dla przedstawicieli Fundacji grant jest odpowiedzią na realne potrzeby ochrony gatunków morskich i zrównoważonego rozwoju regionu Morza Bałtyckiego.