14 listopada w Warszawie, na międzynarodowej konferencji energetycznej ReBuild Ukraine, zaprezentowano Fundusz Gwarancji Ryzyka Handlowego, nowe narzędzie zabezpieczające inwestycje w energię odnawialną, które już otrzymało pozytywne opinie od międzynarodowych instytucji finansowych.

Po wojnie na dużą skalę rozpoczętej przez Rosję przeciwko Ukrainie w lutym 2022 roku ponad tysiąc ataków na infrastrukturę energetyczną doprowadziło do całkowitej utraty dostępnej mocy ponad 9 GW, z czego tylko połowa została przywrócona. Ponadto ponad 18 GW mocy wytwórczych jest zajętych. Ukraina potrzebuje znacznych ilości nowych mocy wytwórczych, a zatem wymaga znacznych inwestycji. Ze względu na konkurencyjność kosztową, bezpieczeństwo i szybkość budowy, rozwiązaniem jest energia odnawialna. Temat ten został poruszony podczas panelu Energia odnawialna jako integralna część bezpieczeństwa systemu energetycznego i siły gospodarczej Ukrainy podczas konferencji ReBuild Ukraine w dniach 13-14 listopada w Warszawie, moderowanej przez Oleksandrę Gumeniuk z European Energy.

Najnowsze inwestycje w OZE w warunkach wojny

Olga Jeriomina, Associate Director, Senior Banker, Energy Europe, EBRD, poinformowała publiczność o najnowszych transakcjach w sektorze energetycznym, między innymi mających na celu finansowanie OZE w warunkach wojny. Od początku wojny Bank zainwestował w Ukrainie około 5 mld euro, z czego około 2 mld euro przeznaczono na projekty energetyczne. W 2024 r. EBOR pożyczył 60 mln euro na pierwszą prywatną inwestycję w biopaliwa na Ukrainie w czasie wojny i utworzył spółkę joint venture z GOLDBECK SOLAR Group na Ukrainie, której celem jest rozwój do 500 MWp projektów fotowoltaicznych. Bank zmobilizował również nowe narzędzia zmniejszania ryzyka i podziału ryzyka z Unii Europejskiej i innych organizacji rozwojowych na kwotę ponad 600 milionów euro.
- Jesteśmy otwarci na nowe inwestycje w sektorze energii odnawialnej na Ukrainie; ramy regulacyjne ulegają poprawie, a reformy dostosowane do wymogów UE postępują; jednak nadal istnieje problem bankowalności projektów, w szczególności umów odbioru, niepewności strumieni przychodów i zmienności rynku energii elektrycznej - podkreśliła Olga Jeriomina.

Koncepcja Funduszu Gwarancyjnego Ryzyka Komercyjnego

Podążając za punktem wyzwań związanych z bankowalnością, Oleksandr Melnyk, członek zarządu Europejsko-Ukraińskiej Agencji Energetycznej (EUEA) i partner w GOLAW, przedstawił koncepcję Funduszu Gwarancyjnego Ryzyka Komercyjnego, który został zainicjowany przez EUEA i Ukraińskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej.

- Fundusz Gwarancji Ryzyka Handlowego, który ma zostać utworzony przez międzynarodowe organizacje finansowe, zabezpieczy prywatne firmy OZE przed wahaniami na rynku energii elektrycznej, gwarantując minimalną cenę energii elektrycznej. Popieramy koncepcję Funduszu, ponieważ może on być kluczowym czynnikiem przyszłej rentowności inwestycji, mających na celu zwiększenie odporności ukraińskiego systemu energetycznego i przyspieszenie wdrażania projektów energii odnawialnej w Ukrainie - wyjaśnił Oleksandr Melnyk.

Udane działania sektora prywatnego

Inwestycja Grupy OKKO w bateryjne systemy magazynowania energii o wartości 20 mln euro oraz nabycie projektu wiatrowego o mocy 150 MW na Wołyniu mają podkreślać zaangażowanie sektora prywatnego w odbudowę ukraińskiej energetyki. KNESS, lider w rozwoju BESS, podzielił się swoim sukcesem w wygraniu przetargu na usługi pomocnicze dla 79 MW od operatora sieci przesyłowej Ukrenergo i podkreślił transformacyjny potencjał BESS jako kluczowego instrumentu do rozwijania nowych modeli biznesowych poza usługami pomocniczymi, przyczyniając się do tworzenia nowego systemu energetycznego Ukrainy.

Stowarzyszenia sektorowe, takie jak Ukraińskie Stowarzyszenie Energetyki Solarnej, mają też przyczyniać się do rozwoju instrumentów OZE, takich jak model aktywnego konsumenta, działalność elektrowni na własne potrzeby i zawieranie korporacyjnych umów PPA. Ponadto inicjatywy odnawialne są wspierane przez współpracę międzynarodową, taką jak program Future of Ukraine firmy Deloitte, który kładzie nacisk na partnerstwo i dzielenie się wiedzą.

Inwestorzy i przedsiębiorcy patrzą też na szanse uzyskania energii elektrycznej z wiatru. NedZero, holenderskie stowarzyszenie energetyki wiatrowej, kładzie nacisk na partnerstwo i dzielenie się wiedzą. Mając to na uwadze, organizacja podpisze protokół ustaleń z Ukraińskim Stowarzyszeniem Energetyki Wiatrowej jeszcze w tym miesiącu podczas konferencji Offshore Energy w Amsterdamie. NedZero dąży również do utworzenia konsorcjum holenderskich firm w celu realizacji konkretnych projektów energetyki wiatrowej w Ukrainie, wskazał Bert van der Lingen, wiceprezes NedZero.

Podczas dwóch dni całej konferencji energetycznej w ReBuild Ukraine, przedstawiciele litewskich władz wskazali na konieczność osiągnięcia niezależności energetycznej, wspierając cel Ukrainy w zakresie ochrony infrastruktury krytycznej i poszukiwania alternatywnych źródeł energii. Przedstawiciele rządów Wielkiej Brytanii, Polski i Norwegii podkreślili, że zielona energia jest niezbędna dla bezpieczeństwa, a Komisja Europejska szczegółowo opisała bieżące wysiłki na rzecz zmniejszenia ryzyka inwestycji poprzez zorganizowany dialog z sektorami finansowymi.

Ubezpieczenie ryzyka politycznego DFC, wsparcie IFC, a także Fundusz Wsparcia Energetycznego Wspólnoty Energetycznej wnoszą wkład w odbudowę i rozwój ukraińskiego sektora energetycznego, co ma kluczowe znaczenie, biorąc pod uwagę jasno określony cel 27% OZE do 2030 r., aby też podwoić obecną moc 10 GW w ciągu pięciu lat w Ukrainie w ramach Narodowego Planu Energetyczno-Klimatycznego.

Na zakończenie paneliści potwierdzili, że energia odnawialna jest nie tylko kluczowa dla zrównoważonej przyszłości, ale także pozostaje integralną częścią bezpieczeństwa narodowego i niezależności Ukrainy. Natychmiastowe wsparcie i innowacyjne inwestycje są niezbędne do odbudowy ukraińskiego krajobrazu energetycznego za pomocą zaawansowanych, czystych technologii.