Inwestycje w odnawialne źródła energii nie tylko nie tracą na atrakcyjności, ale wręcz, wobec kryzysu energetycznego, jaki ma miejsce obecnie w Polsce i w Europie, przybierają na znaczeniu. Chętnych do budowania farm fotowoltaicznych, elektrowni wiatrowych czy wodnych nie brakuje, przy czym powszechnym problemem jest dostępność i stan sieci elektroenergetycznej oraz możliwość przyłączenia do niej kolejnych projektów OZE. O tym, jakie możliwości przewidują przepisy, w tym zakresie pisaliśmy wcześniej (tutaj: basiewiczkasprzyk.pl).

W kontekście niesłabnącego zainteresowania inwestorów pozyskaniem terenów dla przyszłych inwestycji i ilości zawieranych umów dzierżawy terenów umożliwiającej posadowienie na nich farm solarnych bardzo ważną jest kwestia zabezpieczenia rolników, którzy udostępniają swoje działki na te potrzeby. Doświadczenia kancelarii wynikające z wieloletniej praktyki w obszarze OZE wskazuje, że zagadnienie to jest bądź to marginalizowane, bądź wręcz pomijane. Jest to zrozumiałe z tego względu, że właściciele gruntów w pierwszej kolejności spoglądają na potencjalne zyski, jakie mogą otrzymać w związku z wydzierżawieniem swoich działek. Umowa jest najczęściej 30-letnia, więc rzadko kto zastanawia się, co będzie w przyszłości, gdy umowa wygaśnie. Tymczasem ta krótkowzroczność może mieć bardzo poważne konsekwencje właśnie dla rolników i doprowadzić nawet do sytuacji, kiedy uzyskane profity trzeba będzie przeznaczyć na usunięcie szkód związanych z zawartą umową.

Mogłoby się wydawać, że inwestycje w farmy fotowoltaiczne są bezpieczne dla rolników z tego względu, że po stronie inwestora występują najczęściej duże podmioty gospodarcze, fundusze inwestycyjne czy przedsiębiorcy dysponujący znacznym majątkiem. Samo posadowienie farmy solarnej to koszty sięgające kilku do nawet kilkunastu milionów złotych. Firmy, które są w stanie, takie środki „wyłożyć” zdawać by się mogło, spełniają oczekiwanie wiarygodności finansowej. Tymczasem trzeba pamiętać, że praktyka inwestycji w elektrownie słoneczne opiera się często o zasadę, jedna farma = jedna spółka celowa. Duże przedsiębiorstwa na potrzeby swoich inwestycji tworzą zatem wiele nowych spółek, które następnie zarządzają wyłącznie jedną lub kilkoma farmami. Ta odrębność podmiotowa jest ważna z tego względu, iż przez 30 lat funkcjonowania farmy, będzie ona przynosić inwestorowi zyski, ale rzadko kto zastanawia się, co wydarzy się po ostatnim roku, kiedy inwestycja zostanie zamknięta. Do spółki będącej dzierżawcą nie wpłyną już dochody ze sprzedanej energii, a przecież farmę trzeba będzie usunąć i przywrócić grunt do stanu poprzedniego. To kosztowne prace, które teoretycznie zgodnie z umową obciążają inwestora, a których może on po zakończeniu umowy nie być w stanie zrealizować. W konsekwencji wydzierżawiający będzie co prawda dysponował prawem domagania się usunięcia instalacji, ale pytanie, czy uda mu się je wyegzekwować. Spółka będąca dzierżawcą może być wówczas już bez jakiegokolwiek majątku i nawet wygrana w sądzie może okazać się jedynie teoretyczna.

Z tego względu zasadne wydaje się takie zabezpieczanie umów dzierżawy przez wydzierżawiającego, aby po ich zakończeniu rolnik nie musiał martwić się tym, czy dzierżawca będzie wypłacalny i czy wywiąże się ze swoich obowiązków. Rozwiązaniem tego problemu jest kaucja gwarancyjna, wpłacana bądź to w formie jednorazowego zabezpieczenia w chwili zawarcia umowy, lub ewentualnie uzupełniana przez dzierżawie w toku realizacji umowy. Takie zabezpieczenie umowy dzierżawcy przez rolnika nie powinno też budzić wątpliwości ze strony inwestora, gdyż instytucja kaucji gwarancyjnej jest stosowana powszechnie, np. przy umowie o roboty budowlane.