W 57 tys. punktów zwrotu zebrano już 1 mld opakowań, które wrócą do obiegu. To realna korzyść: mniej zużytych surowców, skuteczniejszy recykling, czystsze miasta i lasy oraz niższe koszty sprzątania. Każda zwrócona butelka i puszka wzmacnia system, który buduje odpowiedzialną gospodarkę i dobre nawyki na co dzień.

System kaucyjny ogranicza zaśmiecanie przestrzeni publicznej. Opakowania zbierane w systemie są mniej zanieczyszczone, co ułatwia ich recykling. Od początku działania systemu zwrócono 1 mld butelek i puszek objętych kaucją. W całej Polsce działa 57 tys. punktów zwrotu, w tym 12,5 tys. punktów z automatami kaucyjnymi. Kaucja podąża za opakowaniem, a obieg środków nadzorują operatorzy prowadzący szczegółową ewidencję. Nieodebrana kaucja może być przeznaczona wyłącznie na funkcjonowanie systemu. Operatorzy systemu działają na zasadzie non profit, nie działają dla zysku.

– W gospodarce kluczowe jest domykanie obiegu surowców. Materiały zebrane w systemie kaucyjnym są wyjątkowo czyste, dzięki czemu mogą być ponownie wykorzystane do produkcji nowych opakowań, także tych do kontaktu z żywnością – Anita Sowińska podczas konferencji prasowej dot. systemu kaucyjnego.

System kaucyjny stał się naturalną częścią codziennych zakupów. Puste butelki i puszki coraz częściej wracają tam, gdzie ich miejsce - do ponownego przetworzenia. Z najnowszych danych wynika, że w 57 tys. punktów zebrano już łącznie 1 mld opakowań. Większość z nich, bo 81%, zwrócono za pośrednictwem automatów kaucyjnych, dostępnych w 12,5 tys. lokalizacji.

Choć ustawowy obowiązek zbiórki opakowań spoczywa na dużych sklepach o powierzchni powyżej 200 metrów kwadratowych, to już 32 tys. mniejszych punktów zdecydowało się dołączyć do systemu dobrowolnie. To aż 56% wszystkich punktów zwrotu

System pełen korzyści

System kaucyjny wzmacnia recykling tam, gdzie ma to największe znaczenie - na etapie zbiórki. Plastik i metal były odzyskiwane już wcześniej, ale dzięki systemowi kaucyjnemu łatwiej zebrać je w dużych ilościach i w lepszej jakości.

Zwracane opakowania są czystsze niż te wyrzucane do zwykłych pojemników, co ułatwia ich przetworzenie i ponowne wykorzystanie np. do produkcji nowych butelek i puszek. W praktyce oznacza to mniej strat surowca, więcej recyklatu w opakowaniach, czyli więcej butelek z recyklingu i mniejsze zużycie nowych zasobów.

Zorganizowana zbiórka ogranicza też liczbę porzuconych butelek i puszek w przestrzeni publicznej - to czystsze ulice, parki i lasy oraz mniejsze obciążenie dla samorządów.

Cały model napędza rozwój zielonych miejsc pracy - od sortowania, przez logistykę, po przetwarzanie surowców - tworząc nowoczesny, coraz bardziej wyspecjalizowany sektor gospodarki opartej na obiegu zamkniętym. Wzmacnia też proekologiczne nawyki, które z czasem stają się naturalną częścią naszej codzienności.

Proste zasady obiegu kaucji

System kaucyjny to prosty mechanizm, w którym pieniądze krążą razem z opakowaniami. Kiedy konsument kupuje napój i płaci kaucję, sklep na niej nie zarabia - odzyskuje jedynie kwotę, którą wcześniej sam zapłacił przy zakupie towaru. Wszystkie operacje są nadzorowane przez operatora, który prowadzi dokładną ewidencję środków w systemie.

System jest tak skonstruowany, że to poszczególni uczestnicy rynku pilnują prawidłowości rozliczeń. Począwszy od klienta, który zwracając opakowanie oczekuje odzyskania kaucji, przez sklepy, hurtowników, wprowadzających na rynek, po operatorów. Nie istnieje przy tym mechanizm zwrotu wstecznego kaucji między poszczególnymi podmiotami łańcucha dostaw.

Jeżeli konsument nie zwróci opakowania, powstaje tzw. kaucja nieodebrana. To środki przypisane do opakowań, które nie wróciły do punktów zbiórki. Po zakończeniu roku kalendarzowego operator przeznacza je wyłącznie na pokrycie kosztów funkcjonowania systemu: np. transport, administrację oraz tzw. handling fee, czyli wynagrodzenie dla sklepów za obsługę zwrotów.

System nie służy wypracowywaniu zysku z kaucji, każda nadwyżka finansowa wspiera jego działanie i rozwój.

Operatorzy systemu – rola i zasady działania

Operatorzy systemu kaucyjnego koordynują obieg opakowań w imieniu producentów - od zbiórki i transportu po ewidencję, rozliczenia i sprawozdawczość. Funkcjonują w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta, dlatego to firmy wprowadzające napoje finansują działanie systemu.

Przychody operatora pochodzą przede wszystkim z wpłat producentów i importerów oraz sprzedaży zebranych surowców. Zgodnie z ustawą nieodebrana kaucja może zasilić budżet operatora dopiero po zakończeniu  roku, a środki te mogą zostać przeznaczone wyłącznie na utrzymanie, rozwój i stabilność systemu, a nie na generowanie zysku.

Do obowiązków operatora należy m.in. organizacja zbiórki, odbiór, transport opakowań, prowadzenie ewidencji i rozliczeń kaucji oraz wypłata wynagrodzeń sklepom za obsługę zwrotów. Operator ponosi również koszty administracyjne, sprawozdawcze i inne wydatki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania modelu.

Operatorzy działają jako podmioty non profit. Ewentualna nadwyżka jest reinwestowana, aby zapewnić efektywność zbiórki, przejrzystość finansową i realizację celów środowiskowych.