Operatorzy systemu kaucyjnego, który zacznie obowiązywać od 1 października br. nie mogą się porozumieć z handlem w sprawie przyszłych rozliczeń. W środę podczas sejmowej komisji apelowali do resortu klimatu i środowiska o pomoc w negocjacjach.

W środę sejmowa podkomisja stała do spraw monitorowania gospodarki odpadami zapoznała się z informacją MKiŚ na temat stanu wdrożenia systemu kaucyjnego w Polsce. Ma on ruszyć 1 października br.

Trwa przygotowanie cyfrowych systemów rozliczeń

Wiceminister klimatu i środowiska Anita Sowińska wskazała, że trwa przygotowanie cyfrowych systemów rozliczeń przez operatorów systemu kaucyjnego m.in. by zapewnić ich kompatybilności z systemami kasowymi producentów opakowań, instalowanie przez sklepy automatów do zbiórki, lub organizacja miejsc zbiórki ręcznej, dostosowanie lokali do takiej zbiórki.

Wiceminister zaznaczyła, że planowana jest też od września kampania edukacyjna dotycząca systemu kaucyjnego. - Prowadzimy przetarg na kampanię edukacyjną, która obejmie spoty radiowe, prowadzenie kampanii internetowej, działania edukacyjne w palcówkach oświatowych, kampanię w kinach – poinformowała Sowińska. Dodała, że kampania ruszy we wrześniu i będzie kontynuowana w przyszłym roku.

Przedstawiciele przedsiębiorców, a zwłaszcza sieci handlowych podkreślali podczas podkomisji, że ważne jest by uświadomić konsumentom, iż butelek plastikowych nie będzie można zgniatać oraz że w ramach system przyjmowane będą tylko te oznaczone specjalnym kodem, a nie wszystkie. Czas na wycofanie z rynku starych opakowań bez kodu przedsiębiorcy mają do końca tego roku.

Umowa operatorska 

- Operatorzy (systemu kaucyjnego – PAP) pracują nad umową operatorską, która określi zasady współpracy – przekazała również Sowińska. Dodała, że obecnie wyznaczono siedmiu takich operatorów.

Przedstawiciele producentów napojów, operatorzy oraz handel podczas obrad podkomisji sygnalizowali ministerstwu szereg problemów, które uwidoczniły się w trakcie przygotowań do wdrażania systemu kaucyjnego.

Iwona Jacaszek–Pruś przedstawicielka branży piwowarskiej zwróciła uwagę, że koszty wdrożenia sytemu dla szklanych butelek wielorazowych mogą spowodować, że znikną one z rynku, ponieważ takie opakowania staną się mniej konkurencyjne w stosunku do butelek jednorazowych. Prezes Krajowej Izby Gospodarczej-Przemysłu Rozlewniczego Dariusz Lizak zaapelował do MKiŚ o podjęcie w związku z tym działań zmieniających ustawę.

Opakowania zwrotne 

- Dzisiaj wszyscy producenci wód i napojów rozmawiają z handlem na temat ograniczenia butelek szklanych zwrotnych i przejścia na butelki jednorazowe. Przecież nie o to nam chodziło – stwierdził Lizak.

Podkreślił, że w Polsce producenci wód i napojów w opakowaniach zwrotnych osiągają poziom selektywnej zbiórki między 95-98 proc. Jego zdaniem wprowadzenie sytemu kaucyjnego zmniejszy ten poziom do 60 proc.

– Zwracamy się o zorganizowanie spotkania roboczego w sprawie porozumienia, by wszystkie podmioty pozostały w obecnych systemach zbiórki. Butelka zwrotna powinna być objęta odrębnym uregulowaniem, a w dalszej perspektywie będzie to wymagało nowelizacji ustawy – zauważył Lizak.

Poszukiwanie kompromisu z handlem 

Przedstawiciele sieci handlowej zwrócili uwagę, że operatorzy systemu kaucyjnego proponują im opłatę handling fee (opłata manipulacyjna) 6-8 razy niższą niż rzeczywiste koszty jakie sklepy ponoszą w związku z wdrożeniem systemu kaucyjnego.

Prezes zarządu operatora systemu kaucyjnego PolKa Magdalena Markiewicz zwróciła się z prośba do ministerstwa klimatu, żeby pomogło operatorom znaleźć kompromis z handlem, który „da jasne wytyczne i sposób postępowania z systemem kaucyjnym”. Zwróciła uwagę, że polski system jest „wyjątkowy – wielooperatorowy” i na operatorów została nałożona odpowiedzialność wyznaczania i wzajemnego ustalenia rozliczeń.

- Mamy 7 operatorów, to są firmy konkurujące, które mają różne udziały w rynku i reprezentują różnych producentów także ze sobą konkurujących – wskazała.

Negocjowanie stawki 

– Negocjujemy stawkę, którą wzajemnie musimy sobie płacić za opakowania, które zbieramy od producentów. Ta stawka jest istotnym składnikiem we wszystkich kalkulacjach kosztowych, czy to dla producentów, czy to dla handlu. Obawiam się, że w te 2 i pół miesiąca nie będziemy w stanie bez nadzoru ministerstwa, UOKiK innych regulatorów wzajemnie tej stawki ustalić i nie będziemy w stanie rozpocząć pracy systemów kaucyjnych – stwierdziła Markiewicz.

Prezes operatora Kaucja.pl Piotr Okurowski przekazał, że 24 lipca operatorzy są umówieni na spotkanie z ministerstwem klimatu i liczą, że resort rozwieje wątpliwości, ponieważ bez klarowności co do zasad funkcjonowania operatorzy nie są w stanie zawierać umów między sobą i się rozliczać.

- Sklepy domagają się ceny minimalnej, nie mamy takiego umocowania i nie chcemy mieć dlatego, że tu chodzi o kwestię konkurencyjności między operatorami, którzy mogą oferować różne handling fee – tłumaczyła Sowińska. W jej ocenie opłaty manipulacyjne nie odbiegają od stawek w naszej części Unii Europejskiej.

System kaucyjny od 1 października

Prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Marek Tomków zaapelował też do resortu klimatu o wyraźne wyłączenie z systemu kaucyjnego aptek, by - jak zauważył - nie doszło do sytuacji, że będą one zobowiązane, do zbierania butelek np. po zużytych syropach, czy nawet pustych butelek po piwie.

Od 1 października br. duże sklepy, o powierzchni powyżej 200 m kw., będą musiały odbierać puste opakowania i oddawać klientom kaucję. Natomiast mniejsze sklepy będą pobierać kaucję, ale przystąpienie do systemu odbioru opakowań w ich przypadku będzie dobrowolne.

Nieodebrana kaucja zostanie przeznaczona na finansowanie systemu kaucyjnego. Kaucja ma zachęcić do zwrotu opakowań i zwiększyć ilość ponownie wykorzystanych i przetwarzanych surowców służących do wytworzenia opakowań. System ma objąć trzy rodzaje opakowań: butelki plastikowe do 3 litrów, metalowe puszki do 1 litra, a także - od 1 stycznia 2026 r. - szklane butelki wielorazowego użytku do 1,5 litra. 

ab/ mick/

Fot. Depositphotos